Muqdisho (AX) — Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya Xasan Cali Khayre ayaa Axaddii ka digay in ciidamo la geeyo agagaarka deegaannada Muqdisho ee ay deggen yihiin hoggaamiyeyaal qaran oo hore, taas oo hurin karta rabshado iyadoo khilaaf siyaasadeed oo sii fidaya uu u dhexeeyo dowladda federaalka iyo xubnaha mucaaradka.
Khayre ayaa ku eedeeyay ciidamada ku shaqeeya amarka Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud inay xiisad ka hurinayaan agagaarka guryaha hoggaamiyeyaal hore, oo uu ka mid yahay Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed.
- Advertisement -
“Waxaan si adag uga digayaa daandaansiyada iyo dhaq-dhaqaaqyada milatari ee ciidamada ku shaqeeya amarka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo xilka ka sii degaya, ay ka wadaan agagaarka guryaha hoggaamiyeyaasha qaranka ee hore ee Muqdisho,” ayuu Khayre ku qoray X.
“Falalkan waa kuwo mas’uuliyad-darro ah, waxay halis gelinayaan nolosha dadka, waxayna khatar u yihiin inay caasimadda ku ridaan amni-darro, iyagoo sii xumeynaya qalalaase siyaasadeed oo markii horeba halis ahaa,” ayuu raaciyay.
Khayre, oo ra’iisul wasaare soo ahaa intii u dhexeysay 2017 ilaa 2020, haatanna ah siyaasi mucaarad ah, ayaa ugu baaqay dowladda iyo mucaaradka inay dib u bilaabaan wadahadallada ku saabsan hannaanka doorashooyinka Soomaaliya ee lagu muransan yahay.
“Waxaan mar kale ku celinayaa in awood milatari, hanjabaad iyo cabsi gelin aysan xallin karin qalalaasaha siyaasadeed ee Soomaaliya ama caqabadaha qaran ee ballaaran,” ayuu Khayre qoray. “Waddada keliya ee hore loo mari karo waa wada-hadal loo dhan yahay iyo heshiis siyaasadeed oo ku saabsan doorashooyinka.”
Hadalkiisa ayaa yimid kaddib khilaaf sii xoogeysanaya oo u dhexeeya Sheekh Shariif iyo Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda Qaranka (NISA), kaas oo salka ku haya dhacdo amni oo ka dhacday degmada Wadajir ee Muqdisho.
Axaddii, NISA waxay ku eedeysay rag hubeysan oo ay ku tilmaantay maleeshiyaad ka amar qaata Sheekh Shariif inay weerareen oo carqaladeeyeen xubno ka tirsan Ciidanka Ilaalinta Shacabka ee hay’adda, xilli ay ku sugnaayeen qaybta Jeneraal Da’uud ee Wadajir.
Hay’addu waxay sheegtay in raggaasi, oo ku hubeysnaa qoryaha AK-47, qoryaha daran-dooriga u dhaca ee BKM iyo bambooyinka gantaallada laga rido, ay xoog ku galeen guryo ku yaalla xaafadda Tiintiinley, isla markaana ay isku dayeen inay ciidamada dowladda ku kiciyaan iska horimaad hubeysan.
NISA waxay sheegtay in ciidamadeedu muujiyeen is-xakameyn si looga hortago rabshado loona ilaaliyo rayidka.
“Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda Qaranka (NISA) waa hay’ad amni oo sharciga ku shaqeysa, kana madax-bannaan loollanka siyaasadeed,” ayay hay’addu sheegtay, iyadoo raacisay inaysan oggolaan doonin in ciidamadeeda lagu dhex jiido khilaafaadka siyaasadeed.
Hay’addu waxay sidoo kale ku eedeysay ciidamada taageersan Sheekh Shariif inay weerareen ciidankeeda 24-kii Juun, isla markaana ay afduubteen sarkaal ku guda jiray waajibaadkiisa rasmiga ah. Waxay sheegtay in ciidamadaas ay saddex maalmood kaddib carqaladeeyeen hawlgal amni oo kale.
Sheekh Shariif ayaa saacado kaddib beeniyay eedeymahaas, isagoo ciidamada dowladda ku eedeeyay inay beegsanayaan xubnaha xafiiskiisa isla markaana ay xaddidayaan isu-socodka agagaarka hoygiisa.
“Hay’adaha amniga qaranku waa inay ka madax-bannaanaadaan loollanka siyaasadeed, ku shaqeeyaan sharciga, isla markaana si siman u ilaaliyaan dhammaan muwaadiniinta,” ayuu xafiiska Sheekh Shariif sheegay. “Waxaan ugu baaqeynaa hoggaanka NISA inay joojiyaan marin-habaabinta shacabka Soomaaliyeed.”
Xafiiska Sheekh Shariif ayaa ku eedeeyay ciidamada dowladda inay fariisimo ka sameysteen agagaarka hoygiisa, ay afduubteen qaar ka mid ah shaqaalihiisa, isla markaana ay dhigeen isbaarooyin carqaladeeyay gaarsiinta cuntada iyo biyaha.
Waxa uu sidoo kale sheegay in ilaaladiisa ammaanku ay muujiyeen is-xakameyn si looga fogaado iska horimaad hubeysan.
Eedeymaha labada dhinac midna si madax-bannaan looma xaqiijin.
Is-mari-waagan ayaa ka dhex socda khilaaf siyaasadeed oo daba dheeraaday oo u dhexeeya dowladda Madaxweyne Maxamuud iyo kooxaha mucaaradka, kaas oo ku saabsan wax-ka-beddellada dastuurka, nidaamka doorashooyinka iyo muddada hay’adaha federaalka.
Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa doonaya heshiis doorasho oo wada-xaajood lagu gaaro, halka dowladda federaalku ay dhiirrigelisay in loo gudbo codbixin toos ah oo loo marayo xisbiyo siyaasadeed.
Wadahadalladii dowladda iyo mucaaradka ayaa burburay bishii Luulyo kaddib markii labada dhinac ay ku guuldarreysteen inay heshiis ka gaaraan qaabka iyo maamulka doorashada soo socota. Arrinta ugu weyn waxay ahayd in Soomaaliya ay qaadato doorashooyin toos ah oo ku saleysan xisbiyo, ama ay sii haysato qaybo ka mid ah habkeeda awood-qaybsiga beelaha ee muddada dheer jiray.
Saaxiibada caalamiga ah ayaa marar badan ku cadaadiyay hoggaamiyeyaasha Soomaaliya inay dib ugu laabtaan wadaxaajoodyada oo ay isku raacaan hannaan doorasho oo mideysan, iyagoo ka digay in khilaafaadka siyaasadeed ee aan la xallin ay hurin karaan xasillooni-darro dheeraad ah.
Xiisadaha siyaasadeed ayaa hore isu beddelay iska horimaadyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, taas oo dib u soo nooleysay walaaca laga qabo in khilaafaadka ay ku lug leeyihiin shaqaale amni oo aad u hubeysan iyo ciidamada dowladda ay mar kale khatar geliyaan amniga caasimadda.
