MUQDISHO, Soomaaliya 19 Oktoobar 2026 – Sawir si dijitaal ah loo farageliyey ayaa ku faafay wareegyada warbaahinta Soomaalida Axaddii, 18 Oktoobar 2026, isagoo xoojiyey sheegashooyin ah in sarkaal sare oo Al-Shabaab ka tirsan, Xasan Yacquub Cali, uu “sida la sheegay uga dhex muuqday” dagaalyahanno qabsaday magaalada Diinsoor ee gobolka Bay, ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, 16 Oktoobar, kaddib weerar ay fuliyeen ciidamada daacadda u ah Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen.”
Dhowr barnaamijyo warbaahineed iyo adeegsadayaasha baraha bulshada ayaa faafiyey sheekadan, iyagoo ku andacoonaya in dagaallada ka socda Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ay qayb ka ahaayeen “olole ay maalgelinayaan ajaanib” oo la sheegtay in ay “fududeeyeen Itoobiya iyo Kenya.”
- Advertisement -
Qoraallada ay la socdeen sawirka AI-da lagu beddelay ayaa kumannaan aragti ku helay Facebook, X oo hore loo oran jiray Twitter, iyo YouTube. Akoonno taageersan Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale faafiyey sawirrada.
Suxufiyiin maxalli ah iyo xubno ka tirsan bulshada ayaa arrintan u gudbiyey Ururka Suxufiyiinta Soomaaliyeed (SJS), kaas oo kaddib baaray sawirrada isagoo adeegsanaya farsamooyin xaqiijin oo il furan ah.
SJS waxay xaqiijisay in muuqaallada loo adeegsaday xoojinta sheegashooyinka ay ahaayeen nuqullo AI lagu beddelay oo laga sameeyey sawirro ay Al Jazeera English markii hore daabacday sannadkii 2016. Sawirrada saxda ah, hoggaamiyaha Al-Shabaab Xasan Yacquub Cali wuxuu ka muuqday dhinaca bidix ee afhayeenka kooxda, Cali Maxamuud Raage. Hase yeeshee, nuqulka la beddelay, labada nin ee cimaamadaha madow watay ayaa loo raray meelo kala duwan, wejiyadoodana si macmal ah ayaa loo iftiimiyey, taas oo bannaanka soo dhigtay adeegsiga liita ee faragelinta AI.
Sawirradii asalka ahaa ee Al Jazeera waxaa laga qaaday bartamaha Soomaaliya bishii Nofeembar 2016.
Warbixintii Al Jazeera ee xilligaas, Xasan Yacquub Cali waxaa lagu sheegay guddoomiyaha Al-Shabaab ee gobolka Galguduud.
Sawirka la farageliyey waxaa sidoo kale gadaal looga dhigay muuqaal muujinaya taallo ku taal Diinsoor, oo ku taalla bartamaha suuqa magaalada. Sawirka taaladaas waxaa laga soo qaatay muuqaal fiidiyow ah oo baraha bulshada lagu wadaagay 16 Oktoobar, isla maalintii ay warbaahintu werisay in ciidamada taageersan Laftagareen ay qabsadeen magaalada.
Diinsoor waa mid ka mid ah ugu yaraan afar magaalo oo ku yaalla Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed oo ciidamada taageersan Laftagareen la sheegay inay dib u qabsadeen toddobaadyadii la soo dhaafay.
Sababta macnaha guud muhiim u yahay
Xaaladaha ay sawirradani ku faafeen warbaahinta maxalliga ah ayaa udub-dhexaad u ah fahamka saameyntooda.
Tan iyo markii uu khilaafku ka qarxay Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, dhinacyada is haya ayaa midba midka kale ku eedeeyey inay ku tiirsan yihiin taageerayaal shisheeye iyo inay kooxaha argagixisada u oggolaadeen inay safafkooda ku jiraan.
Dabayaaqadii Maarso 2026, ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maleeshiyaad beeleed maxalli ah ayaa weeraray Baydhabo, taas oo ku khasabtay maamulkii madaxweynihii xilligaas ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Laftagareen, inuu magaalada ka baxsado. Laftagareen wuxuu is casilay 30 Maarso 2026.
Bishii Juun, Dowladda Federaalka waxay Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe), oo hore u ahaa Guddoomiyihii Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka, u magacawday hoggaamiyaha cusub ee gobolka, tallaabadaas oo ku kalliftay ciidamada taageersan Laftagareen inay weerarro ku qaadaan Baydhabo.
Diyaaradaha dagaalka Turkiga ayaa sida la sheegay loo adeegsaday duqaynta goobo u dhow Baydhabo, si looga hortago weerarrada loona xoojiyo maamulka Aadan Madoobe iyo ciidamada Dowladda Federaalka.
Masuuliyiinta dowladda Soomaaliya iyo xubnaha maamulka Aadan Madoobe ayaa marar badan ku eedeeyey ciidamada taageersan Laftagareen inay Al-Shabaab ku lug leeyihiin dagaallada, eedeyn ay xerooyinka Laftagareen beeniyeen.
Dabayaaqadii Maarso, Laftagareen wuxuu jeediyey eedeyn ka dhan ah dowladda, isagoo ku andacooday in Dowladda Federaalka ay Al-Shabaab la shaqeysay intii lagu jiray weerarkii ugu horreeyey ee Baydhabo lagaga qabsaday maamulkiisa.
Masuuliyiinta iyo taageerayaasha labada dhinac ayaa sii waday inay adeegsadaan eedeymo ballaaran, iyo mararka qaar hadallo hurin leh, si ay u xoojiyaan mowqifkooda uguna sheegtaan guulo goobaha dagaalka ah oo ay ka gaareen dhinacyada ay xafiiltamaan. Sheegashooyinkaas iyo eedeymaha iska soo horjeeda ayaa inta badan warbaahinta loo mariyaa si bulshada loo gaarsiiyo.
Saameynta rayidka iyo khatarta sawirrada AI lagu farageliyo
Iska horimaadyada hubaysan ee ka socda Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ayaa weli sababaya khasaare rayid, cawaaqibta bani’aadannimaduna weli waa mid daran.
Sida ay sheegtay Dhakhaatiirta Aan Xuduudda Lahayn (MSF), oo taageerta Isbitaalka Gobolka Bay, 234 qof oo rayid ah ayaa dhaawac iyo waxyeello soo gaartay tan iyo 17 Agoosto, kuwaas oo ay ku jiraan 49 haween ah iyo 27 carruur ah. Ugu yaraan sagaal rayid ah ayaa sida la sheegay la dilay, waxaana ku jira suxufi maxalli ah iyo shaqaale caafimaad.
Adeegsiga sawirro AI sameysay ama AI lagu beddelay si loo xoojiyo eedeymo culus xilliga colaadda hubaysan waxay kordhinaysaa khatarta marin-habaabinta, waxay sii fogeyneysaa xiisadaha, waxayna sii hurin kartaa colaadda. Marka muuqaallo la been-abuuray loo soo bandhigo caddeyn dhab ah oo muujinaysa ku lug lahaanshaha kooxaha hubaysan ama dhinacyo shisheeye, waxay marin-habaabin karaan dadweynaha, waxay wiiqi karaan kalsoonida saxaafadda lagu kalsoon yahay, waxayna xoojin karaan kala-qaybsanaanta.
SJS waxay sheegtay in faafitaanka sawirrada noocan ah uu muujinayo baahida loo qabo in hay’adaha warbaahinta maxalliga ah iyo tifaftirayaashu xaqiijiyaan agabka muuqaalka ka hor inta aan la daabicin, gaar ahaan marka sheegashooyinku khuseeyaan colaad hubaysan, ka qaybgal la sheegayo oo argagixiso, ama faragelin shisheeye. Idaacadaha iyo telefishinnada, suxufiyiinta iyo tifaftirayaashu waxay sidoo kale u baahan yihiin tababar xooggan iyo qalab xaqiijin oo ka wanaagsan si ay u aqoonsadaan waxyaabaha AI ka hor inta aan loo soo bandhigin xog xaqiiqo ah
