Khamiis, Luulyo 30, 2026
Kampala (AX) — Mustaqbalka howlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa Arbacadii xudunta u ahaa kulammo ka dhacay Uganda, iyadoo hoggaamiyeyaasha dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka ay fureen shir-madaxeed saddex maalmood soconaya, xilli ay sii xumaanayso dhaqaale-xumada jirta.
Shir-madaxeedka aan caadiga ahayn ee Dalalka Ciidamada ku Biiriya AUSSOM, oo loo qorsheeyay Luulyo 29 ilaa 31, ayaa waxaa ka qaybgalaya madaxda dalalka iyo dowladaha Burundi, Jabuuti, Masar, Itoobiya, Kenya, Soomaaliya iyo Uganda. Mas’uuliyiin sare oo ka socda Qaramada Midoobay, Midowga Afrika iyo Urur-goboleedka IGAD ayaa sidoo kale ka qayb qaadanaya wada-hadallada heerka sare ah.
Kulanka, oo halku-dhiggiisu yahay “Joogteynta Hannaanka Xasillinta Soomaaliya,” ayaa lagu qiimeyn doonaa mustaqbalka hawlgallada howlgalka, xoojinta isku-duwidda amniga gobolka iyo tallaabooyinka lagu dhisayo maalgelin la isku halayn karo oo muddo dheer ah oo loogu talagalay hawlgallada nabadda ee Soomaaliya.
Shir-madaxeedka ayaa Arbacadii ku billowday wada-hadallo dhexmaray taliyeyaasha ciidamada difaaca. Wasiirrada gaashaandhigga ayaa lagu waday inay kulmaan Khamiista, ka hor inta aysan madaxda dalalka iyo dowladuhu isugu iman fadhiga hoggaamiyeyaasha Jimcaha.
Wufuudda caalamiga ah waxaa ka mid ah ku-xigeenka xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan hawlgallada nabadda, ku-xigeenka wakiilka gaarka ah ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya iyo madaxa Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS). Midowga Afrika waxaa matalaya guddoomiyaha guddigiisa; guddoomiyaha arrimaha siyaasadda, nabadda iyo amniga; iyo wakiilka gaarka ah ee guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika u qaabilsan Soomaaliya, kaas oo sidoo kale hoggaamiya AUSSOM. Ku-xigeenka xoghayaha fulinta ee IGAD ayaa isna ka qaybgalaya.
Uganda waxay sheegtay in martigelinta shir-madaxeedkan ay ka tarjumayso sida ay uga go’an tahay horumarinta nabadda, amniga iyo xasilloonida gobolka iyadoo loo marayo qaab-dhismeedka Midowga Afrika, isla markaana si dhow loola shaqaynayo Qaramada Midoobay, IGAD iyo saaxiibada kale ee caalamiga ah.
Wada-hadalladan ayaa ku soo beegmaya xilli xasaasi ah oo AUSSOM ah, kaas oo beddelay Hawlgalka Ku-meel-gaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS), noqdayna howlgalka ugu weyn ee taageerada nabadda ee qaaraddu ka waddo dalka. AUSSOM wuxuu sii wadaa inuu ciidamada ammaanka Soomaaliya ka caawiyo la-dagaallanka kacdoonka al-Shabaab iyo taageeridda xasillinta deegaannada dib looga qabsaday kooxda hubaysan.
Hase yeeshee, hoos u dhaca taageerada deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah ayaa sii kordhiyay cadaadiska dhaqaale ee howlgalka, taasoo dhalisay walaac ku saabsan inuu sii wadi karo hawlgalladiisa oo uu fulin karo waajibaadkiisa iyo in kale.
Falanqeeyayaasha ayaa ka digaya in maalgelin-yaraantu wiiqi karto waxtarka AUSSOM iyo dadaallada ballaaran ee lagu sugayo guulaha sida adag lagu gaaray ee Soomaaliya. Waxay sheegeen in dalalka ciidamada ku biiriya iyo saaxiibada caalamiga ahi ay u baahan yihiin heshiis maalgelin oo waara si looga fogaado carqalado fursad siin kara al-Shabaab, isla markaana caqabad ku noqon kara ololaha xasillinta ee dowladda Soomaaliya.
Kulanka Kampala ayaa la filayaa inuu soo saaro talooyin ku saabsan waddada ay AUSSOM hore ugu socon karto, oo ay ku jiraan ikhtiyaarrada maalgelin waarta, iskaashi goboleed oo xooggan iyo sii wadidda taageerada caalamiga ah ee kala-guurka amniga Soomaaliya.
