Ukraine ayaa isu diyaarinaysa inay dib u bilowdo weerarrada ay ku qaaddo warshadaha sifaynta saliidda ee Ruushka, kaddib markii Moscow ay bilowday mowjad cusub oo weerarro ah oo ka dhan ah xarumaha tamarta Ukraine, ayuu sheegay Madaxweyne Volodymyr Zelensky.
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa toddobaadkii hore ku dhawaaqay “xabbad-joojin tamareed” isaga oo aan helin xaqiijin dadweyne oo ka timid labada dhinac, halka Ruushku uu sii waday beegsiga kaabayaasha tamarta ee Ukraine.
- Advertisement -
Kaddib weerarro Ruushku dib u cusboonaysiiyay oo shalay lagu qaaday goobaha tamarta, Mr Zelensky ayaa u sheegay Financial Times: “Xayiraaddii (weerarrada warshadaha sifaynta) way dhammaatay. Waan ka gudubnay.”
Tan iyo markii Mr Trump uu ku soo laabtay Aqalka Cad, taageerada Maraykanka ee Ukraine si isdaba joog ah ayay isu beddeshay, inta badan kaddib hadallo lama filaan ah oo uu ku daabaco baraha bulshada, kuwaas oo Kyiv iyo Moscow labadaba ka yaabiyay.
Ruushka ayaa saaka sheegay in Ukraine ay weerartay warshad sifayn saliid ah oo ku taalla Ryazan, koonfurta Moscow.
Mr Trump ayaa cambaareeyay weerarrada Ukraine ay ku qaaddo warshadaha sifaynta, gaar ahaan kaddib markii uu Ruushka la gaaray heshiis naafto oo lama filaan ah isla markaana uu Kyiv ku amray inay joojiso hawlgallada ka dhanka ah warshadaha sifaynta ee Ruushka.
Mr Zelensky ayaa sheegay in Ukraine ay dhowr maalmood u hoggaansantay hakinta, inkasta oo Ruushku ku eedeeyay — eedeymo ay Kyiv diidday — in ciidamada Ukraine ay isku dayeen inay weeraraan warshadaha sifaynta muddadaas.
Xitaa kaddib markii ay u hoggaansantay codsiga, Mr Zelensky ayaa sheegay in Ukraine ay wajahday xannibaado ku saabsan helitaanka awoodaha milatari ee muhiimka ah ee Maraykanka iyo sirdoonka.
Starshield, oo ah shabakadda dayax-gacmeedyada milatari ee ku dhisan tiknoolajiyadda Starlink, ayaa la kulantay gaabis shalay.
“Ma ahayn dhibaato farsamo, ee waxay ahayd rabitaan,” ayuu Mr Zelensky u sheegay FT.
Wuxuu sidoo kale ku tilmaamay suurtagalnimada in la joojiyo wadaagista sirdoonka ee Kyiv “mid khatar ah”, isaga oo ka digay in Ukraine ay si weyn ugu tiirsan tahay digniinaha hore si ay magaalooyinkeeda uga difaacdo duqeymaha cirka ee Ruushka.
Saaka, ilo ka tirsan wasaaradda gaashaandhigga Ukraine ayaa sheegay in shaqaynta dayax-gacmeedka Starshield inta lagu jiro dhaqaaqa dib loo soo celiyay.
Ilahaas ayaa sheegay in wasaaradda gaashaandhiggu ay sii wadi doonto dalabka sharraxaad ku saabsan sababihii ka dambeeyay carqaladdii shalay ku dhacday nooca heerka milatari ee adeegga internetka SpaceX, taas oo hakad gelisay hawlgallada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee jiidda hore.
Walaaca ku saabsan suuragalnimada in Maraykanku yareeyo iskaashiga sirdoonka ayaa hore u soo baxay kaddib iska horimaad fagaare ah oo dhex maray Mr Trump iyo Mr Zelensky xilli hore oo xilliga xilka madaxweynaha Maraykanka.
Tan iyo markaas, madaxtooyada Ukraine waxay isku dayaysay inay hagaajiso xiriirka ay la leedahay Washington, iyada oo la tacaalaysa mowqifyada isbeddelaya ee Mr Trump.
Intii lagu jiray wareysiga, Mr Zelensky wuxuu qiimeyn toos ah ka bixiyay xiriirka ka dhexeeya Mr Trump iyo Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin.
Mr Trump “wuxuu si furan oo cod dheer ku sheegaa inuu jecel yahay dadka noocaas ah isla markaana uu ixtiraamo. Sababtoo ah isaga, dadka 20 sano, 30 sano, 40 sano hoggaamiye noqon kara, waxay ka dhigan tahay inay aad u xoog badan yihiin”, ayuu yiri.
Dab-demisyo Ukrainian ah oo bakhtiinaya dab ka kacay goob lagu dhuftay gantaal Ruush ah oo ku taal Kyiv
Shalay, Mr Zelensky ayaa u sheegay barnaamijka Piers Morgan Uncensored: “Waa xanuun marka Madaxweyne Trump uu doorto hal dhinac, oo uusan ahayn dhinaceenna.”
Wuxuu sheegay inuu aqbalay in Mr Trump uu isu dhigo meel u dhexeysa Ukraine iyo Ruushka, balse wuxuu raaciyay: “Haddii aad dhexda ku jirto, waa inaad dhexda ku sii jirtaa.”
Farriin uu ku daabacay Telegram kaddib wadahadalladii shalay ee London uu la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Britain Andy Burnham, Mr Zelensky ayaa yiri: “Way caddahay in Ruushku isku dayayo inuu ka faa’iidaysto dhibaatooyinka Starlink ee Ukraine, maadaama hawlgalka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee wax qabta uu si weyn ugu tiirsan yahay xiriirkaas.”
Mr Burnham ayaa ku dhawaaqay gaarsiinta qorshaysan ee £45m (€53m) oo gantaallada dhulka-ilaa-cirka ah, kuwaas oo loogu talagalay inay burburiyaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Ruushka ee ku shaqeeya matoorada jet-ka. Xirmadaas, £10m (€11m) ayaa si degdeg ah loo bixin doonaa si loo daboolo baahi degdeg ah oo Ukraine qabto.
Isla waqtigaas, Ruushka ayaa ku dhowaad dhammaystiray saldhig weyn oo cusub oo laga rido diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ku shaqeeya matoorada jet-ka, muddo lix toddobaad oo keliya ah, sida ay sheegeen khubarada difaaca iyo falanqayn Reuters ay ku samaysay sawirrada dayax-gacmeedka, taas oo muujinaysa ballaarinta degdegga ah ee awooddiisa weerar ee u dhow Ukraine.
Goobtan oo ku taalla gobolka Rostov ee koonfur-galbeed Ruushka, waxay ahayd beer bannaan 31kii Agoosto. Shalay, sawirro ganacsi oo ay bixiyeen Planet Labs iyo Airbus ayaa muujiyay dhisme ku fidsan baaxad u dhiganta qiyaastii 126 garoon kubbadda cagta ah.
Dhismaha degdegga ah wuxuu imaanayaa xilli Ruushku kordhinayo adeegsiga diyaaradaha weerarka ee ku shaqeeya matoorada jet-ka ee uu ku beegsanayo Ukraine, halkaas oo ciidamadeedu ay ku dhibtoodeen inay soo ridaan hubka dheereeya, kaas oo gaari kara xawaare ilaa 600km/h ah.
Mike Monnik, aasaasaha iyo madaxa fulinta ee shirkadda sirdoonka gaarka loo leeyahay ee DroneSec, ayaa sheegay in sawirradu tilmaamayaan in xaruntu ay ridi karto Geran-4 iyo Geran-5, oo ah noocyada ugu cusub ee diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Ruushka ee ku shaqeeya matoorada jet-ka.
Wuxuu sheegay in cirifka galbeed ee goobta ay ku yaallaan siddeed barxad oo loogu talagalay biraha laga rido diyaaradaha, kuwaas oo awood u leh inay diraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. Barxadahaas waxay ku biiri doonaan shabakad Ruushku hore u lahaa oo ka kooban ugu yaraan 11 goobood oo ridad go’an ah, kuwaas oo loo adeegsado weerarrada ka dhanka ah Ukraine.
“Xawaaraha dhismaha… wuxuu muujinayaa sida fudud ee Ruushku si degdeg ah ugu adeegsan karo awoodaha weerar ee hadda la dhisay,” ayuu Mr Monnik yiri.
Xaruntu waxay u muuqatay mid ku dhow dhammaystir, ayuu ku daray, waxaana ay u badan tahay inay si buuxda u hawlgasho “malaha arrin toddobaadyo ah” laga bilaabo hadda, “haddii aysan ka horreyn.”