Nin u dhashay Nepal oo dib ugu soo laabtay Dublin kana yimid Nepal ayaa sheegay in xaaladda Kathmandu ay sii adkaanayso, isaga oo intaa ku daray in jawaabta ka timid dowladda, bulshooyinka maxalliga ah iyo beesha caalamka ay ahayd “mid aad u dhiirrigelin leh”.
Mahesh Kushwaha, oo ah musharrax PhD ka dhigta DCU, wuxuu markii hore rumaysnaa in masiibadu ahayd daadad roobaadka xilliga monsoon-ka — arrin Nepal ku badan marka la eego, balse aad u murugo badan.
- Advertisement -
Laakiin markii sawirro iyo muuqaallo ay bilaabeen inay soo baxaan, wuxuu sheegay inuu fahmay “baaxadda dhabta ah iyo burburka ay geysatay”.
“Waxay ahayd mid aad u weyn, waxay ahayd wax aan hore loo arag,” ayuu yiri.
Ugu yaraan 781 qof ayaa ku dhintay Nepal, sida ay sheegtay hay’adda masiibooyinka ee dalka, halka 2,502 kalena weli la la’yahay iyadoo howlgallada samatabbixintu galeen maalintoodii shanaad.
Warbaahinta dowladda Shiinaha ayaa horay u sheegtay 16 dhimasho ah oo ka dhacday Tibet, waxayna tiri 546 qof ayaa la la’yahay masiibada kaddib, taasoo tirada guud ee dhimashada ka dhigaysa 797 halka dadka aan weli la hayn ay gaarayaan 3,048.
Nin u dhashay Nepal ayaa sheegay in xaaladda Nepal ay tahay ‘mid aad u daran’
Mudane Kushwaha ayaa sheegay in xaaladaha Nepal ay yihiin “kuwo aad u daran”, iyadoo buundooyin la qaaday, guryo badanna ay ku aasan yihiin dhoobo iyo burbur.
“Runtii aad bay u adag tahay xitaa in la gaarsiiyo dadaallada samatabbixinta iyo kooxaha meelaha ugu daran ee ay saameyntu gaartay,” ayuu yiri.
Wuxuu sheegay in xitaa haddii roobku yaraado oo biyaha daadku hoos ugu dhacaan heerar ammaan ah, samatabbixiyeyaashu ay u baahan doonaan “waqti badan” si ay u gaaraan dadka weli maqan ama ku xanniban goobaha sida ugu xun ay masiibadu u saameysay.
Qoyska Mudane Kushwaha waxay ka soo jeedaan koonfurta Nepal, “aad uga fog” meelaha daadadku ku dhufteen, ayuu yiri.
Isaga oo la hadlayay barnaamijka This Week ee RTÉ, wuxuu yiri: “Markaa, ma jiro xubin qoyskayga dhow ama saaxiibbaday ah oo si toos ah ay tani u saameysay.
“Laakiin anigu shaqsi ahaan waxaan garanayaa saddex ilaa afar qof oo weli ku maqan daadadka kana soo jeeda tuuladayda, taasoo aad uga fog meelaha ay saameyntu gaartay.”
Wuxuu sheegay in dhaqaalaha xuduudaha ka jira uu ka dhigan yahay in dad badan ay u safraan gobollada ay daadadku saameeyeen si ay uga shaqeystaan, oo ay ku jiraan darawallada gaadiidka xamuulka iyo injineerrada madaniga ah.
Mudane Kushwaha ayaa sheegay in dowladda cusub ay si dhaqso leh uga jawaabtay masiibada, isagoo ku tilmaamay tallaabadaas “mid aad u dhiirrigelin leh in la arko”.
Wuxuu sheegay in ra’iisul wasaaraha iyo wasiirka arrimaha gudaha ay “goobta joogeen”, isaga oo intaa ku daray in “ay dadka la shaqeynayaan”.
Inkastoo qaar ka mid ah muuqashadooda baraha bulshada loogu sawiray xayaysiis is-muujin ah, wuxuu yiri: “Guud ahaan dowladda hadda si wanaagsan ayaa loo arkaa, gaar ahaan marka ay timaaddo dadaallada samatabbixinta.”
Mahesh Kushwaha ayaa sheegay in jawaabta daadadku ‘ay ahayd mid aad u dhiirrigelin leh’
Kuwa laga soo badbaadiyey daadadka, iyo sidoo kale kuwa dhintay, waxaa la geynayaa isbitaallada Kathmandu, ayuu yiri Mudane Kushwaha.
“Kaabeyaasha Kathmandu durba culays ayaa saaran … gaar ahaan maydadka,” ayuu yiri.
“Ma hayno goobo kaydin oo gaar ah oo loogu talagalay maydadkaas.”
Mudane Kushwaha ayaa yiri: “Jawaabta xooggan ee ka timid dadka iyo sidoo kale beesha caalamka waxay ahayd mid aad u dhiirrigelin leh.
Wuxuu sababta jawaabtaas ugu nisbeeyay xaqiiqda ah in “aan aragnay balaayiin doollar oo loo ururinayo dadaallada samatabbixinta”.
Qurbajoogta Nepal ayaa sidoo kale isu abaabulay inay taageeraan howlgallada gargaarka, ayuu yiri Mudane Kushwaha.
“Laakiin weli, waa mid aad u ba’an,” ayuu yiri.
Mudane Kushwaha ayaa sheegay in Nepal ay ka mid tahay “dalalka ugu yar ee wax ku biiriya dunida marka ay timaaddo qiiqa kaarboonka”.
Isla mar ahaantaana, ayuu yiri, dalku wuxuu ka mid yahay “dalalka ugu nugul marka ay timaaddo isbeddelka cimilada”.
“Dadku si tartiib tartiib ah ayay u arkayaan in dhacdooyinkani aysan ahayn oo keliya masiibooyin dabiici ah oo meel aan jirin ka yimid; waxaa lala xiriirinayaa isbeddelka cimilada,” ayuu raaciyay.
