Laba shaqaale oo ka shaqaynayay koronto-dhaliyaha biyaha ayaa iyagoo nool laga soo badbaadiyay tunnel ay qashin iyo burbur ka buuxaan gudaha Nepal, taas oo noqotay horumar naadir ah maalintii 10-aad ee raadinta quusta leh kaddib fatahaado ba’an oo ka dhacay Himalayas.
Sawirro muuqaal ah oo ay sii daysay wasaaradda tamarta ee Nepal ayaa muujiyay samatabbixiyayaal farxad la qaylinaya markii mid ka mid ah ragga laga soo saaray dalool dhoobo leh.
- Advertisement -
Shaqaalaha gurmadka ayaa ka caawiyay inuu istaago ka hor intaysan dhabarka ku qaadin iyagoo u sii wado helikobtar. Wuxuu kor u taagay hal gacan iyagoo goobta ka gudbayay.
Sawir ayaa muujiyay shaqaalihii labaad oo dhoobo qariyey, gacmihiisana isugu laabay duco, iyadoo samatabbixiyayaashu sariir bukaan ku qaadeen.
Xilligii samatabbixiyayaashu ay shaqaalaha si xor ah uga soo saareen
“Aad ayaan u faraxsanahay, qalbigayguna wuu fududaaday,” ayuu yiri Amir Maharjan, oo ah walaalka Kabir Maharjan oo 45 jir ah, kana mid ah shaqaalihii la badbaadiyay.
Wasiirka Arrimaha Gudaha Sudan Gurung ayaa ragga ku kala sheegay Sanjay Shah, 30 jir ah, oo ah hormuud farsamo, iyo Maharjan, oo ah kormeere farsamo.
Ciidanka Nepal ayaa sheegay in labada shaqaale ay helayaan daaweyn caafimaad, iyagoo intaas ku daray in “hawlgallada baadi-goobka iyo samatabbixintu ay weli socdaan.”
Waxay ka mid ahaayeen boqolaal shaqaale oo ka shaqaynayay korontada biyaha kuwaas oo la waayay kaddib markii darbi dhoobo iyo burbur ah uu ku dhuftay gobolka 26-kii Agoosto, taasoo ka dambaysay burbur weyn oo baraf-buur iyo dhagax ah oo ka dhacay buur ku taal xadka Shiinaha iyo Nepal.
Wasiirka Tamarta Biraj Bhakta Shrestha ayaa xaqiijiyay in samatabbixintu ka dhacday tunnel-ka Trishuli 3A.
Kooxaha baadigoobka ayaa weli ka shaqaynayay tunnel-ka iyo goobo kale kaddib markii fatahaaduhu burburiyeen ugu yaraan 12 mashruuc oo koronto-biyood ah.
Dadka deegaanka oo eegaya tunnel waxyeelloobay oo ka tirsan Warshadda Korontada Biyaha ee Trishuli
Mas’uuliyiintu markii hore waxay sheegeen inay rumaysnaayeen in in ka badan 100 shaqaale ay weli ku noolaan karaan gudaha dhowr tunnel.
‘Dhul mucjisooyin’
Samatabbixiyayaal ka socda Nepal, oo ay taageerayaan khubaro ka kala socota Hindiya, Shiinaha iyo Kuuriyada Koonfureed, ayaa maalmo ku qaatay raadinta shaqaale laga cabsi qabay inay dhulka hoostiisa ku xanniban yihiin. Horumarka waxaa si joogto ah u gaabinayay burbur si cufan isugu urursan oo adkaaday.
Ilaa maanta, ma jirin calaamad la xaqiijiyay oo muujinaysa in mid ka mid ah shaqaalaha tunnel-ka uu badbaaday.
Dadka deegaanka oo maraya guri waxyeelloobay oo ku yaalla Devighat, Nuwakot
Khubirka samatabbixinta ee Australian-ka ah Arnold Dix, oo hawlgalka talooyin ka siinayay meel fog, ayaa sheegay in howlgalku uu dib ugu laabtay “dhulkii mucjisooyinka” kaddib “toddobaad xanuun qalbi-jab leh oo 24/7 ah”.
Hore, Mr Dix wuxuu sheegay in kooxaha ka hawlgala mashruuca koronto-biyoodka Trishuli 3A ay rumaysnaayeen inay maqleen jawaab aad u daciif ah oo ka timid gudaha tunnel-ka.
“Waxay rumaysan yihiin inay heleen jawaab daciif ah oo gudaha ka timid oo leh, ‘hunchha’, haa ama waa hagaag,” ayuu yiri Mr Dix, oo ah madaxweynaha Ururka Caalamiga ah ee Tunnelling and Underground Space Association, isagoo intaas ku daray inuu u safrayay Nepal si uu ugu biiro dadaalka samatabbixinta.
Samatabbixiyayaashu waxay ku qayliyeen tunnel-ka gudaha: “Ha welwelina, waan idin badbaadinaynaa.”
Mr Dix sidoo kale wuxuu ahaa la-taliye muhiim ah intii lagu jiray hawlgalkii samatabbixinta Himalaya ee 2023 kaas oo lagu sii daayay dhammaan 41 shaqaale oo Hindi ah oo ku xannibnaa tunnel waddo oo dhismihiisu socday kadib markii uu dumay.
Wuxuu sheegay in shaqaaluhu ay nadiifiyeen inta u dhaxaysa 50 iyo 60 mitir oo burbur ah oo xannibayay tunnel-ka isla markaana ay rajaynayeen inay jebiyaan xannibaadda daqiiqad kasta.
Wax ka yar saacad kaddib, labada shaqaale ayaa iyagoo nool dibadda looga soo saaray.
‘Sunaami Himalaya ah’
Iyadoo rajadii lagu heli lahaa dad badbaaday ay sii luntay, qaar ka mid ah qoysaska Nepal ee raadinayay ehelladooda maqan ayaa maalmihii u dambeeyay bilaabay inay qabtaan aas astaan ah.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Shisir Khanal ayaa hirkii weynaa ee ka dhashay dhagax iyo baraf si lama filaan ah u soo rogmaday ku tilmaamay “sunaami Himalaya ah”.
Biyaha fatahaadda ayaa dhex jeexay degmooyinka buuraha 26-kii Agoosto, iyagoo burburiyay waddooyin, buundooyin iyo dhowr biyo-xireen oo koronto-biyood ah.
Bulshooyinka ku dhow xudunta musiibada ayaa weli go’doonsan.
Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in “heerka baaxadda burburka” uu ka dhigayo gaarsiinta gargaarka mid aad u adag. Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee xamuulka qaada iyo xammaalada ayaa loo tixgelinayaa habab lagu gaari karo bulshooyinka go’doonsan.
“Helitaanku wuxuu ahaa mid aad, aad, aad u adag,” ayay tiri madaxa Qaramada Midoobay ee Nepal Lila Pieters Yahia.
Hay’adda masiibooyinka ee Nepal ayaa sheegtay in tirada maydadka la helay ay tahay 1,259, halka 5,083 qof ay weli maqan yihiin. Shiinaha gudaheeda, warbaahinta dawladda ayaa sheegtay in 21 qof la dilay halka 541 ay maqan yihiin.
Wadarta khasaaraha la isku daray ayaa gaadhay 1,280 dhimasho iyo 5,624 maqan.
In ka badan 800 ajaanib ah oo ka kala socda ugu yaraan 34 dal ayaa ku jira dadka maqan ee Nepal iyo Tibet ee Shiinaha, waxaana ka mid ah dalxiisayaal iyo xujey.
