Iiraan ayaa billowday weerar aargoosi ah oo ka dhan ah saldhigyada milatari ee Maraykanka ee Bariga Dhexe, taasoo muujinaysa koror aad u weyn oo xiisadda ah kadib markii Washington ay qaaday duqeymaheedii ugu horreeyay ee dhulka Iiraan bil gudaheed.
Ilaalada Kacaanka ee Iiraan ayaa sheegay in gantaallo ballistic ah ay ku dhaceen laba saldhig oo cirka ee Maraykanka ku leeyahay Urdun, ayna geysteen “waxyeello culus”.
- Advertisement -
Ciidanka Urdun ayaa sheegay inay dhexda ku qabteen siddeed gantaal balse ma aysan sheegin halka laga soo riday.
Ilaalada Kacaanka ayaa sidoo kale sheegtay inay soo rideen diyaarad drone ah oo Maraykanku leeyahay oo dul maraysay Marinka Hormuz.
Washington ayaa sheegtay in duqeymaha looga dan lahaa in laga hortago Iiraan inay miinooyin badeed dheeraad ah dhigto marinka, maalmo un kadib markii Maraykanku ku dhawaaqay inuu dhammeystiray ka saarista walxaha qarxa ee marin-biyoodkan muhiimka ah.
Maamulka Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa toddobaadyadii u dambeeyay mudnaan siiyay ‘dagaal dhaqaale’
“Ciidamada Maraykanku waxay qaadeen tallaabo xaddidan oo sax ah oo ka dhan ah ciidamada miino-dhigista ee IRGC (Ilaalada Kacaanka ee Iiraan) kuwaas oo khatar degdeg ah ku ahaa Marinka Hormuz,” Taliska Dhexe ee Maraykanka ayaa ku qoray X.
Ilaalada Kacaanka ayaa sheegtay in duqeymaha Maraykanku ay sababeen “khasaare dhimasho iyo dhaawac leh” waxayna ku tilmaantay weerarka gantaallada ee Urdun inuu jawaab u yahay “gardarrada cirka ee Maraykan-Sahyuuniyiinta”.
Trump oo baahiyay muuqaal AI ah oo muujinaya Kharg ee Iiraan oo ‘burbur ba’an’ ah
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa wadaagay muuqaal ay sirdoonka macmalka ahi sameeyeen oo uu sheegay inuu muujinayo xarunta saliidda ee Iiraan, Jasiiradda Kharg, iyadoo “si buuxda loo qarxiyay”.
Ma cadda in qoraalkaas uu ahaa hanjabaad ka dhan ah Jasiiradda Kharg mise uu tilmaamayay in weerar uu durba socday.
Saacado badan kadib, ma jirin wax caddeyn ah oo muujinaysa in Kharg la weeraray.
“Jasiiradda Kharg oo si buuxda loo qarxinayo!!! Madaxweyne DJT,” ayuu Mr Trump ku qoray bartiisa Truth Social, isaga oo aan bixin faahfaahin dheeraad ah.
Reuters ayaa ogaatay in muuqaalka la socday, oo muujinayay qaraxyo waaweyn, ay u badan tahay in si farsamaysan loo sameeyay, iyadoo lagu salaynayo falanqayn ay sameeyeen barnaamijyo loogu talagalay ogaanshaha sawirrada la farageliyay.
Kharg ayaa maamuli jirtay 90% dhoofinta saliidda Iiraan ka hor inta aanu dagaalku ku billaaban weerarradii Maraykanka iyo Israa’iil ee 28 Febraayo. Weerar kasta oo lagu qaado jasiiradda wuxuu si daran u carqaladayn lahaa ganacsiga tamarta ee dalka wuxuuna cadaadis aad u weyn oo dheeraad ah saari lahaa dhaqaalihiisa.
‘Dagaal ma raadineyno’
“Dagaal ma raadineyno, balse waxaan siin doonnaa jawaab go’aan leh gardarrada sameeyay,” ayuu Madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian ku sheegay bayaan ay soo xigatay telefishinka dowladda.
Mr Pezeshkian ayaa hadalladan jeediyay ka hor inta uusan u safrin Kyrgyzstan si uu uga qeyb galo shir-madaxeedka isbahaysi doonaya inuu noqdo miisaan lid ku ah Reer Galbeedka. Vladimir Putin ee Ruushka iyo Xi Jinping ee Shiinaha ayaa sidoo kale la filayay inay ka qeybgalaan.
Isweydaarsiga rasaastu wuxuu yimid wax yar kadib markii dagaalka Maraykan-Iiraan uu dhaafay lix bilood, xilli dagaalladu ay u ekaayeen kuwo sii yaraada.
Toddobaadyadii u dambeeyay, maamulka Donald Trump wuxuu xoogga ka saaray “dagaal dhaqaale” ka dhan ah Iiraan halkii uu ka qaadi lahaa duqeymo militari.
Iiraan ayaa si wax ku ool ah u xannibtay Marinka Hormuz, oo ah marin istaraatiiji ah oo maraakiibtu isticmaalaan, kaas oo qaadi jiray ku dhowaad shan meelood meel saliidda dunida ka hor inta Maraykanka iyo Israa’iil aysan colaadda ku billaabin weerarro ka dhan ah Iiraan 28 Febraayo.
“Toddobaadkii hore, CENTCOM waxay dhammaystirtay nadiifinta miinooyinka badda ee marinnada maraakiibta caalamiga ah ee marinka,” ayuu yiri Kabtan Tim Hawkins oo ka tirsan ciidanka badda, ahna afhayeenka Taliska Dhexe ee Maraykanka.
“Ciidamada Maraykanku si dhow ayay ula socdaan aagga waxayna weli diyaar u yihiin inay ilaaliyaan socodka xorta ah ee ganacsiga ee marin-biyoodkan lama huraanka ah,” ayuu yiri.
Dagaal aan caan ahayn
Hindisayaasha diblomaasiyadeed ee ay hoggaaminayaan dhex-dhexaadiyeyaasha ay ka mid yihiin Pakistan iyo Qatar ayaa bilo badan isku dayayay inay soo afjaraan colaadda.
Xabbad-joojin ayaa la gaaray bishii Abriil, waxaana bishii Juun la saxiixay heshiis is-afgarad ah oo lagu hiigsanayay heshiis nabadeed oo kama dambays ah. Balse wax heshiis dhammaystiran ah lagama daba keenin, halka Washington ay tan iyo markaas ku dhawaaqday “dagaal dhaqaale” ka dhan ah Tehran.
Xannibaad-celin badeed oo Maraykanku ku hayo dekedaha Iiraan ayaa sii adkeynaysa cadaadiska saaran sahayda batroolka iyadoo Iiraan ay wajahayo hoos-u-dhac ku yimid wax-soo-saarka gudaha halka Washington ay kordhinayso cadaadiska.
Xabbad-joojintii Abriil ayaa soo afjartay dagaalladii ugu cuslaa, balse weerarro goos-goos ah—gaar ahaan agagaarka Marinka Hormuz—ayaa weli sii wiiqaya rajada laga qabo heshiis nabadeed oo waara.
Marinka Hormuz ayaa qaadi jiray ku dhowaad shan meelood meel shixnadaha saliidda cayriin ee dunida ka hor dagaalka
Duqeyntii ugu dambeysay ee Maraykanku ku qaaday Iiraan waxay dhacday 29 Luulyo, kadib waxa militariga Maraykanku ku tilmaamay “isku day weerar lama filaan ah oo ka dhan ah ciidamada Maraykanka” ee gobolka.
Horaantii Luulyo, CENTCOM waxay qaaday weerarro ka dhan ah Iiraan 13 habeen oo xiriir ah.
Intii uu dagaalku socday, Iiraan waxay uga aargoosatay iyadoo bartilmaameedsatay xarumo Maraykan leeyahay iyo xulafada Maraykanka ee Khaliijka, oo ay ku jiraan goobo ku yaalla Kuwait, Cumaan, Sacuudi Carabiya iyo Isutagga Imaaraadka Carabta.
Xiritaanka Iiraan ee Marinka Hormuz ayaa adduunka oo dhan u diray hirar naxdin dhaqaale ah, taasoo kor u qaaday qiimaha isla markaana ka qayb qaadatay yaraanta bacriminta iyo tamarta.
Qiimaha saliidda ayaa kor u kacay kadib warka ku saabsan duqeymaha Maraykanka. Saliidda North Sea Brent, oo ah halbeegga caalamiga ah, ayaa mar kale ka sarre martay calaamadda astaan ahaan muhiimka u ah ee $90 foostadii, halka West Texas Intermediate ay ka kor martay $85.
Dagaalku weli si weyn uguma qanacsana dadweynaha Maraykanka, iyadoo doorashooyinka dhexe ee bisha Noofambar ay suurtagal ka dhigi karaan inay khatar geliyaan gacan-ku-haynta Jamhuuriga ee Kongareeska.
Bayaan la soo saaray Jimcihii, Senator-ka Maraykanka Jack Reed ayaa ku dhaliilay Mr Trump colaadda awgeed.
“Lix bilood kadib, hal ujeeddo keliya lama gaarin,” ayuu yiri Senator Reed, oo ah Dimuqraadiga ugu sarreeya ee Guddiga Adeegyada Ciidamada ee Aqalka Senate-ka.
“Runtii, wuxuu si weyn u wiiqay mowqifkeenna Bariga Dhexe iyo dunidaba.”
