Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa ku boorriyay dal kasta inuu dejiyo qorshe cad oo lagu soo afjarayo ku-tiirsanaanta shidaallada qazfoobay, isaga oo ka digay in ballanqaadyada cimilada ee hadda jira ay weli heerkulka dunida ka dhigi doonaan in ka badan 2C marka loo eego heerarkii ka horreeyay warshadaynta.
Isagoo ka hadlayay shir heer sare ah oo cimilada ku saabsan oo ka dhacay New York, Mr Guterres wuxuu sheegay in dawladuhu ay tahay inay dedejiyaan ballaarinta tamarta la cusboonaysiin karo, maadaama dunidu ku sii dhowaanayso inay ka gudubto xadka kulaylka ee 1.5C.
- Advertisement -
Wuxuu ka digay in super El Niño soo ifbaxaya uu sii kordhinayo cadaadisyada cimilada, xilli qiiqa gaasaska aqalka dhirta lagu koriyo ee dunida uu sii kordhayo halkii uu si weyn hoos ugu dhici lahaa.
“Dunidu waxay si xooggan ugu baaqaysaa caddaaladda cimilada – yareynta, la qabsiga, iyo maalgelinta,” ayuu u sheegay hoggaamiyeyaasha siyaasadda ee ka qaybgalayay shirka.
Mr Guterres wuxuu sheegay in caddaymaha saynisku ay hadda tilmaamayaan in dunidu ka gudbi doonto xadka 1.5C.
Hadafka degdegga ah, ayuu sheegay, waa inuu noqdaa in la hubiyo in wixii ka gudbid ah ay noqoto “sida ugu yar uguna muddo gaaban ee suurtagalka ah”.
Wuxuu cambaareeyay ballaarinta sii socota ee soo saarista shidaallada qazfoobay, isaga oo ku dooday in ku-tiirsanaanta saliidda iyo gaasku ay kordhinayso kharashaadka isla markaana culays dheeraad ah saaraysa miisaaniyadaha dawladaha.
Ku-tiirsanaantaas ayaa sidoo kale dalalka u nugleysa colaadaha juqraafi-siyaasadeed iyo go’aamada laga gaaro meel ka baxsan awooddooda, ayuu yiri.
Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa la hadlay ergooyinka Golaha Guud
“In si ka badan loo xoojiyo saliidda iyo gaasku waxay keliya ku xannibaysaa nuglaansho tobannaan sano ah,” ayuu yiri.
Tamarta la cusboonaysiin karo, taa beddelkeeda, waxay noqotay doorashada ugu jaban, ugu dhaqsaha badan uguna amniga badan ee koronto cusub laga dhaliyo ku dhowaad gobol kasta oo dunida ah.
“Tamarta nadiifta ahi waxay ka gudubtay heer ikhtiyaar kale ah, waxayna noqotay wax aan la joojin karin,” ayuu yiri.
Hase yeeshee, Mr Guterres wuxuu ka digay in xitaa hirgelinta buuxda ee qorshayaasha cimilada qaran ee jira ay dunida u sii wadi doonto kulayl ka badan 2C.
Wuxuu sheegay in dawladuhu ay tahay inay farqigaas xiraan tobannaadkan hadda socda.
Taasi waxay u baahan tahay in awoodda tamarta la cusboonaysiin karo la saddex jibbaaro, halka horumarinta hufnaanta tamartana la labanlaabo.
Dalalku waa inay sidoo kale koronto geliyaan dhaqaalaahooda, yareeyaan qiiqa methane-ka, joojiyaan xaalufinta kaymaha, ayna dedejiyaan ka guuridda shidaallada qazfoobay.
Inkasta oo qaran kasta looga baahan yahay inuu sare u qaado himiladiisa, wuxuu sheegay in kooxda G20 ee dhaqaalaha waaweyn ay leedahay mas’uuliyad gaar ah oo ay ku dhaqaaqdo, maadaama ay soo saarto qiyaastii 80% qiiqa gaasaska aqalka dhirta lagu koriyo ee dunida.
Hase yeeshee, wuxuu carrabka ku adkeeyay in isbeddelku uu noqdo mid caddaalad ah.
Shaqaalaha iyo bulshooyinka uu saameeyo isbeddelka waa inay door toos ah ku yeeshaan qaabayntiisa, halka dalalka soo korayana ay tahay inay awoodaan inay qayb ka helaan faa’iidooyinka dhaqaale, ayuu yiri.
Mr Guterres wuxuu ka digay in haddii aan si weyn loo kordhin maalgashiga la qabsiga cimilada, abaaruhu isu beddeli doonaan dhibaatooyin cunto, duufaannaduna dhibaatooyin deyn, hirarka kulaylkuna dhacdooyin sii badanaya oo dhimasho keena.
Wuxuu ku baaqay in maalgelinta la qabsiga la saddex jibbaaro, wuxuuna dawladaha ku boorriyay inay adkaysiga cimilada ku daraan siyaasadaha dadweynaha, miisaaniyadaha iyo qorshaynta kaabayaasha.
Mr Guterres wuxuu sheegay in xawliga tallaabada dawladaha uu hadda waafaqo xaaladda degdegga ah ee cimilada ee sida xawliga ah u sii xoogaysanaysa.
“Annagu waxaan nahay jiilka ugu horreeya ee haysta agabka lagu soo afjari karo xilligii shidaallada qazfoobay – iyo jiilka ugu dambeeya ee ka hortagi kara masiibada cimilada,” ayuu yiri.
