Arday 15 jir ah ayaa gacan waayay kadib markii la sheegay inuu qaaday bam ay booliisku adeegsadaan xilli ay dalka oo dhan ka socdeen dibadbaxyo ku saabsan xaaladaha fasallada, kuwaas oo tan iyo usbuucii hore carqaladeeyay casharradii boqolaal dugsi.
Inkasta oo qaar ka mid ah ardaydu ay ku laabteen fasallada, kuwo kale ayaa sii waday dibadbaxyada bannaanka dugsiyadooda, iyadoo dalka uu isu diyaarinayay dibadbaxyo waaweyn oo la filayo Talaadada.
- Advertisement -
Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in wiilka dhalinyarada ah uu ku dhaawacmay Lens, oo ah magaalo ku taalla waqooyiga Faransiiska.
Ilo ka tirsan ururka shaqaalaha booliiska ayaa sheegay in ardaygu u muuqday inuu qaaday bamka sting-ball ee ay rideen booliiska rabshadaha ka hortaga ka hor inta uusan gacantiisa ku qarxin.
Rabshadahan ayaa imanaya bilo yar ka hor doorashada 2027, taas oo go’aamin doonta cidda beddeli doonta Madaxweynaha dhexe Emmanuel Macron.
Dowladdu waxay ballanqaadday inay wax ka qaban doonto cabashooyinka dibadbaxayaasha, iyadoo ku eedeysay dhaqdhaqaaqayaasha bidixda xagjirka ah inay la wareegeen dhaqdhaqaaqa.
Isniintii, Ururka Xuquuqda Aadanaha ee Faransiiska (LDH) ayaa ku eedeeyay ciidamada ammaanka inay xeelado aan isu dheellitirnayn u adeegsadeen dibadbaxayaasha, kuwaas oo intooda badani sharci ahaan carruur yihiin.
“Waxaan arki karnaa in tilmaamaha la siiyay booliiska aysan ku jirin amar muujinaya is-xakameyn, inkastoo ay la macaamilayaan carruur,” ayay tiri madaxweynaha LDH, Nathalie Tehio.
Haamaha qashinka oo holcaya
In ka badan 400 oo ka mid ah 3,700 ee dugsiyada sare ee Faransiiska, ee loo yaqaan lycees, ayaa Isniintii subax qayb ahaan ama gebi ahaanba xirnaa, sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashadu.
Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in ku dhowaad saddex meelood meel ka mid ah 468 lycees ee u adeega dhallinyarada da’doodu u dhaxayso 15 ilaa 17 jir ee gobolka Paris la filayay inay xirmaan.
Badhtamaha Paris, daraasiin dhallinyaro ah ayaa isugu soo baxay bannaanka dugsi iyadoo darawallada marayay ay yeerinayeen hoonnada. Arday kale ayaa galay dhismaha si ay casharro u qaataan.
“Waxaan ka maqannahay casharradeenna si aan mid idiin siinno,” ayaa ku qornaa calaamad kartoon ah oo taallay bannaanka dugsiga sare ee Turgot ee degmada 3-aad ee magaalada.
Bordeaux, oo ku taalla koonfur-galbeed Faransiiska, qaar ka mid ah ardayda ayaa ku laabtay fasalka halka kuwo kalena ay sii wadeen dibadbaxa, iyadoo booliiska rabshadaha ka hortaga ay ag taagnaayeen.
Bannaanka dugsiga sare ee Gustave Eiffel, dhowr dibadbaxayaal ah ayaa rash ku riday dhanka booliiska, kuwaas oo mararka qaar kaga jawaabay gaaska ilmada keena. Marka laga reebo taas, xaaladdu way degganayd, sida ay sheegeen wariyayaasha AFP.
Lille, oo ku taalla waqooyiga, dibadbaxayaal wajiyada duubtay ayaa waxyeelleeyay hoyyada boosteejooyinka basaska waxayna dab qabadsiiyeen haamaha qashinka, halka booliisku ay gaaska ilmada keena ku rideen dhinaca dadweynaha.
Dhaqdhaqaaqu wuxuu billowday Sebtembar 17-keedii dugsi sare oo ku yaalla Creteil, xaafad koonfurta Paris ku taalla, isagoo taageeraya macallimiinta shaqo-joojinta ku jiray sababo la xiriira shaqaale yari iyo dhaqaale la’aan.
Waxa uu si degdeg ah u kasbaday taageero kuna fiday Faransiiska oo dhan, isagoo mararka qaar isu beddelay burburin hanti, iyadoo la burburiyay hoyyada boosteejooyinka basaska, la gubay albaabbada laga galo dugsiyada, isla markaana ay isku dhaceen dibadbaxayaasha iyo ciidamada ammaanka.
Mas’uuliyiinta waxbarashadu waxay sheegeen in 24 dugsi la gubay ama la bililiqeystay tan iyo markii dibadbaxyadu billowdeen.
In ka badan 5,000 oo qof ayaa la xiray, boqolkiiba 85 ka mid ahna waa carruur aan qaangaarin.
Dibadbaxayaashu waxay sidoo kale booliiska ku eedeeyeen inay adeegsadeen awood xad-dhaaf ah, taas oo keentay baaritaanno gudaha ah oo lagu sameeyay ugu yaraan saddex dhacdo oo lagu eedeeyay tacaddiyo booliis.
Akhri wax dheeraad ah:
Sida dhaqdhaqaaq xannibaadda dugsiyada sare ugu fiday Faransiiska oo dhan
‘Mas’uuliyadda waalidka’
Raiisel wasaare Sebastien Lecornu ayaa Axaddii ku dhawaaqay jadwal ku baaqaya in mas’uuliyiinta maxalliga ahi mudnaanta siiyaan buuxinta boosaska bannaan ee ka dhashay maqnaanshaha dheer ee macallimiinta iyo jagooyinka aan la buuxin.
Waxa uu sidoo kale Talaadada la yeelanayaa kulan madaxweynayaasha gobollada si looga wada hadlo dayactirka dhismayaasha dugsiyada dalka oo inta badan burbursan.
Isla waqtigaas, dowladdu waxay horumarinaysaa sharci dhigaya in dadka mas’uulka ka ah waxyeellaynta hantida dadweynaha ay bixiyaan kharashaadka dayactirka, halkii canshuur-bixiyayaasha lagu dayn lahaa lacagta.
Afhayeenka dowladda Maud Bregeon ayaa difaacday hindisaha.
“Marka aad haysato 14-, 15-, 16-jirro, oo 9-ka subaxnimo gubaya hoyyada boosteejooyinka basaska ama — laga yaabee xitaa arrin ka sii daran — dugsiga sare ee ay wax ka bartaan, taasi waxay keenaysaa su’aasha mas’uuliyadda waalidka,” ayay u sheegtay warbaahinta Europe1/CNews.
Lecornu wuxuu sheegay in hindise-sharciyeedku oggolaan karo in magdhowga laga soo ceshado gunnooyinka qoyska iyo kaalmada guryaha, iyadoo la ilaalinayo heerka ugu yar ee dakhliga.
Sophie Binet, oo ah madaxa ururka shaqaalaha ee CGT ee ugu weyn Faransiiska, ayaa cambaaraysay waxa ay ku tilmaantay “ogeysiis dadweyne-raac ah” oo “ugu dambayn beegsan doona qoysaska ugu nugul”.
