In ka badan 160 qof ayaa lagu dilay weerarro isdaba joog ah oo ay diyaarado aan duuliye lahayn ka geysteen guud ahaan Suudaan maalmihii u dambeeyay, sida ay sheegeen shaqaalaha caafimaadka iyo kooxaha xuquuqda aadanaha, iyadoo dagaalka sokeeye ee dalka uu galayo sannadkiisii afraad.
Saddex carruur ah ayaa ku dhintay duqeymo ay diyaarado aan duuliye lahayn ka fuliyeen caasimadda Khartuum Isniintii, sida ay sheegtay Hay’adda Qareennada Gurmadka, oo la socota rabshadaha ka dhanka ah dadka rayidka ah. In ka badan 160 dhimasho oo dheeraad ah ayaa laga soo sheegay gobollada galbeedka tan iyo Jimcihii.
- Advertisement -
Weerarrada waxaa loo aaneynayaa ciidamada Taageerada Degdegga ah (RSF) iyo ciidamada dowladda labadaba, kuwaas oo dagaallamayay tan iyo 2023. Adeegsiga sii kordhaya ee diyaaradaha aan duuliyaha lahayn bilihii u dambeeyay ayaa gacan ka geystay kororka dhimashada dadka rayidka ah.
Weerarkii ugu dhimashada badnaa ee la soo sheegay ayaa dhacay fiidnimadii Axadda, meel u dhow suuq ku yaalla al-Dabba, oo ah magaalo ku taalla gobolka Kordofaan Galbeed ee koonfur-galbeed, kaas oo ay maamusho RSF. Dadka deegaanka iyo shaqaalaha caafimaadka ayaa sheegay in diyaarad aan duuliye lahayn ay ku dhufatay xarun gaadiid oo ay isugu yimaadeen tuulo-joogayaal doonayay inay helaan gaadiid ay guryahooda ugu laabtaan kaddib maalintii suuqa, taas oo dishay 80 qof.
Shaqaalaha caafimaadka ayaa 47 qof oo dhaawac ah u qaaday magaalada u dhow ee al-Mujlad, halkaas oo 30 ka mid ah ay markii dambe u dhinteen dhaawacyadooda, sida uu wakaaladda wararka AFP u sheegay ilo caafimaad.
Maamulka iskiis ugu dhawaaqay RSF, oo loo yaqaan Tasis, iyo Hay’adda Qareennada Gurmadka ayaa ciidanka ku eedeeyay weerarka.
Weerarro lagu qaaday biyo-xireennada
Bariga Suudaan, difaaca cirka ayaa Axaddii qabtay dhowr diyaaradood oo aan duuliye lahayn oo ay RSF lahayd, kuwaas oo bartilmaameedsanayay biyo-xireennada Atbara iyo Setit ee gobolka Gadarif, sida uu sheegay ilo milatari. Goobahaasi waxay qiyaastii 420 kiiloomitir bari ka xigaan Khartuum. RSF si degdeg ah ugama hadlin arrinta.
Weerar kale oo ay diyaarad aan duuliye lahayn fulisay ayaa aroornimadii Isniinta ku dhufatay Nyala, oo ah xarunta awoodda RSF iyo caasimadda Koonfur Darfur. Ilo caafimaad iyo kuwo RSF ah ayaa sheegay in 17 qof, oo ay ku jiraan toddobo sarkaal oo RSF ah, la dilay, halka 23 kalena ay dhaawacmeen.
Hay’adda Qareennada Gurmadka ayaa sheegtay in weerar ay RSF Jimcihii ku qaadday diyaarad aan duuliye lahayn uu ku dhacay dad barakacayaal ah oo ku urursanaa gobolka Niilka Buluugga ah ee Suudaan, meel u dhow xadka Itoobiya, kaas oo dilay 41 qof.
Kooxdu waxay weerarka ku tilmaantay musiibo bani’aadantinimo.
Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale cambaareysay weerarrada dhimashada badan sababay.
“Waxaan ka walaacsannahay weerarrada dhimashada badan ee ay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn si joogto ah uga fulinayaan guud ahaan dalka, kuwaas oo dilaya dad rayid ah, oo ay carruur ku jiraan, isla markaana carqaladeynaya adeegyada aasaasiga ah,” ayuu Stephane Dujarric, afhayeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres, u sheegay wariyeyaasha Isniintii.
Ugu yaraan 59,000 oo qof ayaa la dilay
Dagaalku wuxuu billowday Abriil 2023, kaddib markii hoggaamiyaha militariga Abdel Fattah al-Burhan iyo taliyaha RSF Mohamed Hamdan Dagalo, oo si weyn loogu yaqaan Hemedti, ay isku khilaafeen qorshayaal la doonayay in ciidamada milatariga lagu daro ciidanka.
Hemedti ayaa bishii Juun ee sannadkan maqnaanshihiisa lagu xukumay dil, kaddib markii lagu helay dambiyo dagaal.
Khilaafkan oo hadda galay sannadkiisii afraad ayaa dilay ugu yaraan 59,000 oo qof, sida uu sheegay dabagalaha khilaafaadka ACLED. Hay’adaha gargaarka ayaa ka digaya in tirada dhabta ahi ay u badan tahay inay intaas ka badan tahay.
Qaramada Midoobay waxay qiyaastay in ku dhowaad 13 milyan oo qof laga qixiyay guryahooda, taas oo dhalisay waxa kooxaha gargaarku ku tilmaamaan dhibaatada bani’aadantinimo ee ugu weyn adduunka.
Qiyaastii 33.7 milyan oo qof oo ku nool guud ahaan Suudaan, oo ay ku jiraan 17.3 milyan oo carruur ah, ayaa sanadkan si degdeg ah ugu baahan doona gargaar cunto. Qaramada Midoobay waxay qiyaastay in 825,000 oo carruur ah ay la ildaran yihiin nafaqo-darro ba’an.
Maraykanka ayaa Jimcihii ugu baaqay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay inuu raadiyo xabbad-joojin bani’aadantinimo iyo in la ballaariyo cunaqabateynta hubka ee saaran Suudaan. Shiinaha iyo Ruushka ayaa ka hor yimid ballaarinta cunaqabateynta.
