Iyadoo iska horimaadyadu ku sii xoogaysanayaan waqooyiga Itoobiya, hoggaamiyeyaasha milaterigu waxay ku adkaysanayaan inay muujiyaan isxakamayn, xilli dalka ay dib ugu soo laabatay cabsi laga qabo inuu galo dagaal sokeeye oo buuxa [AP]
Ciidanka federaalka Itoobiya ayaa sheegay inay si taxaddar leh uga jawaabayaan xiisadaha sii kordhaya ee waqooyiga, halkaas oo dagaallo dib u soo cusboonaaday ay sare u qaadeen walaaca ah in dalku mar kale ku dhaco colaad ballaaran.
- Advertisement -
Hadaladiisii ugu horreeyay ee dadweynaha ee ku saabsan horumarrada militari ee ugu dambeeyay, Taliyaha Guud ee Ciidanka, Field Marshal Berhanu Jula, ayaa sheegay in ciidanku waxa uu ku tilmaamay daandaansiyo ka yimid dhinaca Tigray uga jawaabeen “xigmad iyo isxakamayn”.
Wuxuu Eritrea ku eedeeyay inay maalgelinayso oo taageerayso kooxo hubaysan si loo wiiqo Itoobiya. Berhanu wuxuu isbahaysiga “Tsimdo” ku tilmaamay tusaalihii ugu dambeeyay ee hannaan soo jireen ah oo ah isbahaysiyo cadowtinimo, isaga oo sheegay in kooxahaas aysan dawladda caqabad ku noqon karin taageero shisheeye la’aanteed.
Eritrea, oo ka walaacsan in Itoobiya oo aan bad lahayn ay isu diyaarin karto duullaan ay ku raadinayso marin ay ku gaadho Badda Cas, ayaa diidday eedeymahaas.
Colaaddu waxay ka gudubtay Tigray oo gaartay gobollada deriska ah ee Canfarta iyo Amxaarada, kaddib markii toddobo kooxood oo hubaysan ay ku dhawaaqeen isbahaysi loogu magac daray Isbahaysiga Ciidamada Shacabka Itoobiya ee Badbaadada. Isbahaysigu wuxuu ballanqaaday inuu xukunka ka tuurayo dawladda Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed.
Canfarta, iska horimaadyadii ugu dambeeyay waxay ku salaysnaayeen Abala, halkaas oo ciidamada federaalku isku dayayeen inay ka hortagaan dagaalyahannada fallaagada inay qabsadaan magaalada.
Dhanka kale, ciidanku wuxuu Khamiistii sheegay inay dileen 272 dagaalyahan oo Tigray ah, isla markaana ay dhaawaceen 260 kale intii lagu jiray weerar rogaal-celis ah oo ka dhacay Wollo Waqooyi, oo ah aag ka tirsan Amxaarada kana xiga Tigray. Milaterigu wuxuu sheegay in Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF) ay soo gaareen khasaare culus.
Ciidanka Tigray ee TPLF ayaa sheegay in dawladda federaalku ay billowday “weerar buuxa” oo ay adeegsanayso ciidamo lugta ah, ciidan gaadiidaysan iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
Abdisalam Balema, oo xubin ka ah guddiga dhexe ee TPLF, ayaa Al Jazeera u sheegay in iska horimaadku isu beddelay “dagaal buuxa”.
Iska horimaadyadu waxay sidoo kale ka sii socdeen agagaarka Sama, Soqota iyo Raya Alamata, halka ciidamada dawladda la sheegay inay u sii siqayeen dhinaca magaalada Alamata.
Taliyeyaasha ciidanku waxay sheegeen inay doorbidayaan “xasillooni istiraatiiji ah” halkii ay ka geli lahaayeen iska horimaad militari oo baaxad leh, iyaga oo ku dooday in taageerada dhinaca Tigray ay daciifaysay isla markaana hoggaankeeda uu kala qaybsanaa.
Helitaanka internetka ayaa la sheegay in laga jaray guud ahaan waqooyiga Itoobiya Jimcihii, maalin kaddib markii Qaramada Midoobay ay walaac ka muujisay wararka sheegaya in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn loo adeegsanayo rayidka gobolka.
Rabshadihii ugu dambeeyay waxay cadaadis xooggan saareen Heshiiskii Pretoria ee 2022. Heshiiskaasi wuxuu soo afjaray dagaal arxan daran oo laba sano ka socday Tigray, hase yeeshee dagaallada dib u soo cusboonaaday ayaa yimid toddobaadyo uun kaddib markii Washington ay ka qaadday Itoobiya iyo Eritrea cunaqabatayn la xiriirtay gabood-falladii la geystay intii uu socday dagaalka, iyada oo sheegtay in “xaaladdii degdegga ahayd ee qaran … ay dhammaatay”.
Kordhinta colaaddu waxay ka dhigan tahay khatarta ugu daran ilaa hadda ee ku wajahan heshiiska, waxayna dib u soo nooleysay cabsida ah in colaad goboleed oo ballaaran ay ku lug yeelan karaan kooxo hubaysan oo ka socda qaybo kale oo Itoobiya ah.
Isaga oo ka hadlayay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, madaxweynaha Itoobiya wuxuu isku dayay inuu dalkiisa u soo bandhigo awood xasillooni ka shaqaysa gobolka. Wuxuu ku eedeeyay quwado dibadeed oo aan magacyadooda sheegin inay faragelin ku hayaan arrimaha gudaha Itoobiya, isaga oo tilmaamay taageerada Addis Ababa ee dadaallada nabadeed ee Suudaan deriska ah.
Alemayehu Weldemariam, oo ah borofisar sharciga ka dhiga Jaamacadda Indiana, ayaa Al Jazeera u sheegay in dawladda federaalku inta badan mas’uul ka ahayd burburka Heshiiskii Pretoria.
“Dagaalkan wuxuu soo bislaanayay muddo. Qaybo badan oo ka mid ah qodobbadii xabbad-joojinta [ee heshiiskii 2022] waxaa si weyn u carqaladeeyay dawladda federaalka lafteedu,” ayuu yiri, isaga oo tilmaamay xayiraadaha shidaalka, adeegyada iyo lacagta caddaanka ah ee Tigray, iyo sidoo kale guuldarrada dawladda ee dhismaha maamulkii ku-meelgaarka ahaa ee heshiisku ballanqaaday.
“Waxii loo malaynayay hannaan ku-meelgaar ah ayaa isu beddelay mid joogto ah,” ayuu yiri, isaga oo intaa ku daray in Tigray tan iyo markaas laga saaray doorashooyinka qaranka.
