Furimaha Dagaalka ilaa Fasalada: Istaraatiijiyadda Mustaqbalka Fog ee Guutada Al-Baraa bin Maalik
Waxaa la diiday soo jeedin Sacuudi ah oo ahayd in cutubyo ka tirsan Guutada Al-Baraa bin Maalik ee Suudaan loo diro Yemen si ay ula dagaallamaan Xuuthiyiinta, sida uu sheegay xog uu bixiyay ilo militari oo Suudaani ah oo aan la magacaabin.
- Advertisement -
Codsiga la soo sheegay ayaa dib u cusboonaysiiyay baaritaanka lagu hayo guutada Islaamiga ah, oo ka barbar dagaallamaysa ciidamada Suudaan, iyo hawlaheeda gudaha dalka. Warbixintani waxay baaraysaa eedeymaha sheegaya in kooxdu xadgudubyo ka geysatay dugsiyada isla markaana xarumaha waxbarashada u adeegsatay goobo ay ciidamo ku daabusho, taas oo walaac weyn ka abuurtay badbaadada ardayda iyo xaqa waxbarashada.
Iyadoo indhaha caalamku weli ku jeedaan gaboodfallada loo aanaynayo Guutada Al-Baraa bin Maalik ee ka dhacay furimaha dagaalka Suudaan, olole ka aamusan oo laga yaabo inuu muddo dheer sii jiro ayaa ka dhex abuurmaya fasallada dalka.
Washington waxay maleeshiyaadkaas u aqoonsatay urur argagixiso. Hase yeeshee, hawlahoodu kuma koobna dagaalka ay kula jiraan Ciidamada Taageerada Degdegga ah. Kooxda waxaa sidoo kale lagu eedeeyay inay bartilmaameedsato carruurta iyo dhallinyarada, si ay u sii ilaaliso saamaynta dhaqdhaqaaqa Islaamiga ah una kobciso jiil daacad u ah afkaarahiisa marka dagaalku dhammaado.
Bishii Luulyo 2026, Ururka Macallimiinta Suudaan wuxuu diiwaangeliyay dhacdo uu ku tilmaamay digniin loo diray beesha caalamka. Taliye ka tirsan Guutada Al-Baraa bin Maalik ayaa hortagay arday ku jiray fasal, wuxuuna jeediyay khudbad ay ku jireen hanjabaado iyo baaqyo aargoosi ah.
Ururku wuxuu sheegay in dhacdadani qayb ka ahayd hannaan ka ballaaran. Wuxuu muuqaalkaas ku xiriiriyay hadallo uu si fagaare ah u jeediyay Abu Karam, agaasimihii hore ee waxbarashada ee Gobolka Gezira, kaas oo macallimiinta uga digay in xubno ka tirsan Guutada Al-Baraa bin Maalik iyo Ciidamada Gaashaanka Suudaan ay beddeli doonaan haddii ay shaqo joojin sameeyaan si ay u dalbadaan xuquuqdooda sharci.
Hay’adda Qaranka Suudaan ee Kormeerka Xuquuqda Aadanaha ayaa soo jeedisay eedeyn ka sii culus, iyadoo sheegtay in guutadu weli si khasab ah carruur uga qoranayso dugsiyada, una gudbinayso xeryo tababar militari oo ku yaalla Aagga Cagaaran ee Khartuum. Hay’addu waxay sheegtay inay heshay caddeymo muuqaal ah oo cusub oo taageeraya sheegashadaas, waxayna falka la sheegay ku tilmaantay xadgudub cad oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah ee bani’aadantinimada iyo Axdiga Xuquuqda Carruurta.
Khubarro la hadlay warbaahinta Carabta iyo tan caalamiga ah ayaa bixiyay aragti ku saabsan ujeeddada guud ee ololaha la sheegay. Waxay sheegeen in ujeeddada degdegga ahi aysan mar walba ahayn in carruurta loo diro dagaalka, balse ay noqon karto in halku-dhigyo iyo farriimo afkaar ku dhisan lagu abaabulo ka hor marxaladda xigta ee colaadda.
Hatem Elias, oo xubin ka ah hay’adda garsoorka ee Isbahaysiga Suudaan ee Caddaaladda, ayaa sheegay in joogitaanka guutada ee dugsiyadu uusan ahayn arrin cusub. Aragtidiisa, tani waxay ka tarjumaysaa hannaan uu dhaqdhaqaaqa Islaamiga ahi dejiyay kaddib markii Bashir talada qabtay, xilligaas oo dugsiyada iyo dhallinyaradu noqdeen marinnada ugu muhiimsan ee lagu faafiyo afkaartiisa.
Aragtidaasi waxay eedeymaha hadda jira gelinaysaa taariikh aad u dheer. Xilligii Bashir, nidaamkii Islaamiga ahaa wuxuu waxbarashada u beddelay aalad muhiim ah oo lagu sii ambaqaado mashruuciisa siyaasadeed iyo afkaar ahaaneed. In kasta oo nidaamkaasi xilka laga tuuray 2019, haddana si buuxda looma burburin. Dagaalku wuxuu markaas abuuray fursad dib loogu soo nooleeyo: shaqo joojinnada macallimiinta ayaa baneeyay meelo, maleeshiyaadkuna way soo galeen, carruurtuna waxay noqdeen bartilmaameedka.
Saamaynta maleeshiyaadka lagu soo daro dugsiyadu waxay ka baxsan tahay lumista waxbarashada iyo hakadka waxbarasho ee degdegga ah. Waxay sidoo kale abuuri karaan caqabad dhismeed oo qoto dheer oo hor istaagta geeddi-socod kasta oo nabadeed oo mustaqbalka ah.
Falanqaymo ay daabacday majaladda The National Interest ayaa sheegaya in maskax-dhaqidda afkaaraha ee ay maleeshiyaadka Islaamiga ahi sameeyaan ay “geeddi-socodka nabadda sii adkaynayso, sababtoo ah Islaamiyiintu ma doonayaan in dagaalku dhammaado haddii aysan awoodda dib ugu soo laaban karin.”
Sidaas darteed, xitaa haddii al-Burhaan iyo Ciidamada Taageerada Degdegga ahi ay gaaraan heshiis xabbad-joojin nooc kasta ah, shabakadda jiil cusub ku soo jiidatay goobteeda afkaar ahaaneed waxay weli awood u yeelan kartaa inay wax u dhinto heshiis kasta oo aysan raalli ka ahayn. Saamayntaas waxaa sii xoojinaya joogitaanka shabakadda ee ciidamada iyo hay’adaha amniga.
Dadaallada maanta lagu qaabaynayo ardayda fasallada dhexdiisa waxay sidaas darteed noqonayaan dhisidda kayd muddo dheer ah oo saamayn ah, kaas oo awood u leh inuu hor istaago nabadda.
Joogitaanka la soo sheegay ee Guutada Al-Baraa bin Maalik ee dugsiyada Suudaan looma arki karo oo keliya inuu yahay natiijo ku meel gaar ah oo ka dhalatay fowdada xilliga dagaalka. Taa beddelkeeda, wuxuu tilmaamayaa istaraatiijiyad ula kac ah: in waxbarashada la xakameeyo si loo ilaaliyo afkaarta, carruurta loo abaabulo si loo abuuro saldhig mustaqbalka laga qorto dagaalyahanno, iyo in la buuxiyo booska uu ka tagayo dowlad sii dib u gurata. Isku darka ujeeddooyinkaas wuxuu dhaqdhaqaaqa siin lahaa door ay nidaam kasta oo siyaasadeed oo dagaalka ka dambeeya ku adkaan lahayd inuu iska indho tiro.
Haddii beesha caalamku xoogga saarto oo keliya qaybinta kuraasta miiska wadaxaajoodka xabbad-joojinta, iyadoo iska indho-tiraysa loollanka ka aamusan ee ka socda fasallada, waxay seegi doontaa sababta ugu muhiimsan ee waddada Suudaan ee nabaddu weli u adag tahay.
