Hub shisheeye, tignoolajiyada milatari, dagaalyahanno iyo shabakado sahay ah ayaa gacan ka geysanaya hurinta dagaalka Suudaan, iyagoo labada dhinacba siinaya awood ay ku weeraraan goobaha rayidka ee ka fog jiidaha hore iyagoo adeegsanaya diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, sida ay Khamiistii sheegtay guddiga xaqiiqo-raadinta ee Qaramada Midoobay.
Khilaafkan waxa uu billowday bishii Abriil 2023 kadib loollan awoodeed oo u dhexeeyay militariga Suudaan iyo Ciidamada Gurmadka Degdegga ah (RSF). Tan iyo markaas, in ka badan 14 milyan oo qof ayaa barakacay, halka dagaalladuna ay sababeen mid ka mid ah dhibaatooyinka bani’aadannimo ee ugu daran dunida.
- Advertisement -
Warbixin ay soo saartay, ergada Qaramada Midoobay waxay sheegtay in duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay dileen in ka badan 1,000 qof shantii bilood ee ugu horreysay 2026. Baarayaashu waxay ku eedeeyeen militariga iyo RSF labadaba xadgudubyo culus oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah ee bani’aadannimada iyo kan xuquuqda aadanaha ee la xiriira adeegsiga diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyagoo sheegay in falalka qaarkood ay noqon karaan dambiyo dagaal.
RSF iyo militariga Suudaan si degdeg ah ugama jawaabin codsiyadii Reuters ee faallo. Labada ciidanba hore ayay u beeniyeen xadgudubyo. Ergadu waxay sheegtay inay heshay sabab ay ku aaminsanaato in shaqsiyaad iyo hay’ado ku sugan Isutagga Imaaraadka Carabta, Chad, Liibiya iyo Soomaaliya ay sameeyeen shabakad RSF ku siisa hub, qalab, taageero saadka, tababar iyo shaqaale shisheeye.
Sida lagu sheegay warbixinta, ilaa 2,000 oo qandaraaslayaal Colombian ah ayaa gacan ka geystay hawlgelinta iyo dayactirka nidaamyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo hub kale oo casri ah oo ay isticmaasho RSF. Qaar ka mid ah waxay joogeen intii ay socdeen hawlgallada agagaarka al-Fashir ee Daarfuur, oo ah magaalo ay RSF qabsatay bishii Oktoobar 2025. Ergada Qaramada Midoobay ayaa hore u sheegtay in dilalka wadareed ee halkaas ka dhacay ay wateen astaamo tilmaamaya xasuuq.
Imaaraadka Carabta ayaa marar badan diiday eedeymaha sheegaya inay taageero militari siiso RSF. Ergadiisa diblomaasiyadeed ee Geneva ayaa ku celisay mowqifkaas, iyadoo sheegtay inay “weli ka go’an tahay wadahadal furan oo wax dhisaya oo ay la yeelato Guddiga Xaqiiqo-raadinta”.
Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay si dhab ah u aragto eedeymaha ku jira warbixinta. Waxay sheegtay inaysan oggolaan isticmaalka dhulka, hawada ama dekedaha Soomaaliya ujeeddooyin militari oo ay adeegsadaan dhinacyada ku lug leh colaadda, iyadoo isla markaana qiratay inay jiraan “farqi” dhanka wadaagista macluumaadka ah oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamullada heer gobol.
Colombia ayaa u sheegtay baarayaasha inay ka soo horjeeddo calooshood-u-shaqaysiga militariga islamarkaana ay qaadayso tallaabooyin lagaga hortagayo ku lug lahaanshaha muwaadiniinta Colombian ee colaadaha dibadda.
Makaila Ahmad, safiirka ergada Chad ee Geneva, ayaa Reuters u sheegay in dhammaan eedeymaha ka dhanka ah Chad ay yihiin been. Wuxuu mar kale xaqiijiyay dhexdhexaadnimada dalka ee dagaalka Suudaan, wuxuuna sheegay in Chad ay dadaal weyn ku bixinayso sugidda xuduudaheeda iyo joojinta tahriibinta hubka.
Ergada Liibiya ee Geneva, oo matasha dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Tripoli, si degdeg ah ugama jawaabin codsi Reuters uga yimid oo ahaa faallo.
DAGAALKA DIYAARADAHA AAN DUULIYAHA LAHAYN
Ergada Qaramada Midoobay waxay sheegtay in baaritaankeeda ku saabsan taageerada dibadeed ee militariga Suudaan uu weli marayo heer hore. Si kastaba ha ahaatee, waxay aqoonsatay caddeymo muujinaya in diyaaradaha dagaalka ee aan duuliyaha lahayn ee dibadda laga keenay iyo rasaasta loitering munitions — hub awood u leh inuu dul heehaabo goob ka hor inta uusan wax ku dhufan — ay kordhiyeen awoodda ciidanka ee fulinta weerarro fogaan dheer ah.
Baarayaashu waxay sheegeen in qaar ka mid ah hubkaas loo adeegsaday goobo rayid ah, oo ay ku jirto Suuqa Yabus ee Gobolka Blue Nile.
Warbixintu waxay sheegtay in masaafada dheer, joogitaanka hawada ee dheeraaday iyo horumarka sii kordhaya ee nidaamyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay u saamaxeen militariga Suudaan iyo RSF inay garaacaan bartilmaameedyo aad uga fog furimaha dagaalka ee tooska ah. Caddeymahu waxay muujiyeen in labada dhinacba ay fuliyeen weerarro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah oo lagu dilay rayid isla markaana lagu beegsaday isbitaallo, dugsiyo, suuqyo iyo goobo ay ku barakaceen dadku.
Intii u dhexeysay May iyo Luulyo 2026, weerarro isdaba joog ah oo ay RSF ku qaaday diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ayaa waxyeelleeyay kaabeyaasha korontada iyo shidaalka ee El Obeid, caasimadda Waqooyiga Kordofan. Magaaladu waxay ku jirtay gacanta ciidanka, iyadoo cadaadiska RSF uu kordhay bishii Juun. Duqeymahan ayaa carqaladeeyay sahayda biyaha, daryeelka caafimaadka, gaadiidka iyo adeegyo kale oo aas-aasi ah oo ka jiray magaalo horayba u wajahaysay cadaadis daran iyo go’doomin qayb ahaan ah.
Warbixintu waxay sidoo kale xustay duqeymo uu geystay ciidanka oo baarayaashu sheegeen inay ku dileen ugu yaraan 70 qof Isbitaalka Waxbaridda ee Ad-Da’ein ee Bariga Daarfuur.
Ergadu waxay cusboonaysiisay baaqeeda ku aaddan in la dhaqan geliyo cunaqabataynta hubka ee ka jirta Daarfuur, waxayna ku boorrisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay inuu tallaabadaas ku fidiyo dhammaan Suudaan.
Wariyay Olivia Le Poidevin; Warbixin dheeraad ah waxaa diyaariyay Emma Farge, George Obulutsa iyo Giulia Paravicini; Tafatirka waxaa sameeyay Tom Hogue, Peter Graff, Aidan Lewis
