Dhuusamareeb (AX) — Soomaaliya ayaa qalinjabisay mid ka mid ah dufcadaha ugu waaweyn ee tababarka militariga muddo tobannaan sano ah, iyadoo Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud uu kumannaan ka tirsan askarta cusub ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed (SNA) kula biiray munaasabad ka dhacday gobolka Galguduud.
Askartan cusub ayaa dhammaystiray ku dhowaad hal sano oo tababar aasaasi ah oo ay ku qaateen xarunta tababarka Hananbuure, kaddib markii laga soo xulay guud ahaan dalka. Waxay ka mid yihiin kooxihii ugu waaweynaa ee dhammaysta tababarka aasaasiga ah ee militariga tan iyo burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya sanadkii 1991.
- Advertisement -
Intii uu socday barnaamijku, askarta la tababarayey waxay barteen xirfadaha militariga, anshaxa iyo akhlaaqda, xeeladaha dagaalka, xeerarka iyo maaddooyin kale oo loo arko inay lama huraan u yihiin adeegga ciidanka qaranka.
Madaxweyne Mohamud ayaa qalinjabinta ku tilmaamay tallaabo muhiim ah oo ku jirta dadaalka dib loogu dhisayo ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya laguna soo celinayo hay’adaha dowladnimada dalka.
Wuxuu askarta cusub ee tababarka dhammaysatay u sheegay inay ilaaliyaan sumcadda ciidanka ayna difaacaan midnimada Soomaaliya, madaxbannaanideeda iyo danaha qaranka.
Madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye ayaa ka qeybgalay munaasabadda, waxaana la socday wasiirka gaashaandhigga Soomaaliya, wasiirka howlaha guud, xubno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka, taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, mas’uuliyiin ka socday gobolka Galguduud iyo wakiillo kale oo dowladeed.
Dowladdu ma shaacin tirada saxda ah ee qalinjabisay, mana aysan magacaabin dalalka ama hay’adaha taageeray hindisaha tababarka.
Hase yeeshee, warar ayaa sheegaya in ku dhowaad 5,000 oo askari ay dhammaysteen koorsada, taas oo ku timid heshiis iskaashi oo dhinaca difaaca iyo militariga ah oo ay Soomaaliya iyo Sacuudi Carabiya kala saxiixdeen bishii Febraayo.
Heshiiskaas waxaa loogu talagalay in lagu xoojiyo xiriirka militariga iyo difaaca ee u dhexeeya labada dal, balse faahfaahin muhiim ah oo ku saabsan sida loo fulinayo weli lama shaacin.
Wararkaasi isla markaas waxay sheegayaan in macallimiin ka kala socday Romania, Ukraine, Koonfur Afrika iyo Colombia ay ka qeyb qaateen tababarka, kaas oo ay maalgelisay Sacuudi Carabiya. Saraakiil militari oo Sacuudiyaan ah ayaa sidoo kale la sheegay inay booqdeen xarumaha tababarka ee Soomaaliya si ay u qiimeeyaan horumarka barnaamijka.
Midkoodna dowladda Soomaaliya ama tan Sacuudi Carabiya si fagaare ah uma xaqiijin habraacyada maalgelinta ee la sheegay, ka qeybgalka macallimiinta ajnabiga ah ama tirada ciidamada la tababaray.
Ka qeybgalka la sheegay ee Sacuudi Carabiya ayaa imanaya xilli dowladaha Khaliijka ay kordhinayaan ku lug lahaanshahooda amni iyo militari ee Soomaaliya, halkaas oo Imaaraadka Carabta iyo Qadar ay sidoo kale ka qaateen doorar muuqda.
Tan iyo horaantii 2010-meeyadii, Imaaraadku wuxuu taageero tababar, maalgelin iyo qalab ah siinayey Ciidanka Booliska Badda ee Maamul Goboleedka Puntland. Warar ayaa sidoo kale sheegay in ciidamada Imaaraadku ay joogitaan ku sii hayeen Boosaaso isla markaana ay taageero dhinaca cirka ah siiyeen howlgallo lala beegsaday maleeshiyaadka Daacish ee buuraha Al-Miskaad.
Xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo Abu Dhabi ayaa tan iyo markaas sii xumaaday. Soomaaliya waxay bishii Janaayo hakisay heshiisyadii iskaashiga dekedaha iyo amniga ee ay la lahayd Imaaraadka, iyadoo ku eedaysay dalkaas inuu wiiqayo madaxbannaanida Soomaaliya.
Taageerada la sheegay ee Sacuudi Carabiya ee dadaalkii ugu dambeeyey ee tababarka ayaa muujinaysa doorka goboleed ee sii ballaaranaya ee ka jira waaxda amniga Soomaaliya, xilli dowladda federaalku ay ku howlan tahay xoojinta ciidanka qaranka iyo inay si tartiib tartiib ah u yareyso ku tiirsanaanta ay ku qabto ciidamada shisheeye.
