Siyaasadda Arrimaha Dibadda Soomaaliya oo Dhaleeceyn Loo Jeediyay, Sheekh Shariifna Su’aal Geliyay Diblomaasiyadda Gobolka ee Xasan Sheekh
MUQDISHO, Soomaaliya — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa dhaliilay istaraatiijiyadda diblomaasiyadeed ee dowladda, isaga oo ka digay in la macaamilka quwadaha gobolka ee wata ajandayaal iska soo horjeeda ay dhaawici karto danaha qaranka Soomaaliya.
- Advertisement -
Shariif ayaa dhaliilay booqashooyinkii u dambeeyay ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku tagay Itoobiya iyo Masar, isaga oo sheegay in Muqdisho ay halis ugu jirto inay dhexda uga dhacdo dalal ay mudnaantooda istaraatiijiyadeed iyo xulafadoodu sii kala fogaanayaan.
“Waa ceeb diblomaasiyadda Soomaaliya ku ah in Madaxweyne Xasan Sheekh uu ka dego Addis Ababa, maalinta xigtana uu u safro Qaahira,” ayuu yiri Shariif.
Soomaaliya waxay maareynaysaa jawi goboleed oo adag oo ku lug leh Itoobiya iyo Masar, kuwaas oo mowqifyo aad ugu kala duwan ka qaba arrimo dhowr ah. Khilaafaadyadaas waxaa ka mid ah dadaallada Itoobiya ay ku doonayso inay marin u hesho Badda Cas iyo mucaaradka Masar ee mowqifka Addis Ababa ee ku aaddan Webiga Niil.
Shariif ayaa ka digay in Soomaaliya ay dayacdo mudnaanteeda gaarka ah haddii ay ku dhex milanto khilaafaadka u dhexeeya dowlado iyo isbahaysiyo siyaasadeed oo iska soo horjeeda.
Waxa uu sheegay in siyaasadda arrimaha dibadda ay tahay inay ku dhisnaato dano wadaag, faa’iido wadajir ah, xiriir ixtiraam leh oo lala yeesho deriska iyo madax-bannaanida qaranka. Soomaaliya, ayuu ku daray, waa inaysan dalna deyn ku noqon, sidoo kalena aysan si aan loo baahnayn u fogeyn dal kasta.
“Ma doonayno inaan ku lug yeelanno, ama ku dhex milanno, dhibaatooyinka u dhexeeya dowladaha iyo kooxaha,” ayuu yiri.
Dhaleeceynta madaxweynihii hore ayaa ka tarjumaysa walaac ballaaran oo ka jira siyaasiyiinta Soomaaliyeed oo ku saabsan dadaallada dowladda federaalka ay ku dheellitireyso xiriirka ay la leedahay quwadaha xooggan ee gobolka, xilli tartanka juqraafi-siyaasadeed ee Geeska Afrika uu sii xoogeysanayo.
Soomaaliya waxay ka shaqeysay ballaarinta iskaashigeeda gobolka iyo kan caalamiga ah, iyada oo isla markaana adkaynaysa madax-bannaanideeda iyo midnimadeeda dhuleed. Hase yeeshee, go’aannadaas diblomaasiyadeed ayaa gudaha dalka si isa soo taraysa loogu muransan yahay, iyadoo mucaaradku ay su’aal gelinayaan in dowladdu si ku filan u ilaalinayso danaha dalka.
Shariif ayaa sidoo kale meesha ka saaray fikradda ah in qalalaasaha siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya lagu xallin karo faragelin dibadeed, isaga oo sheegay in wadahadal dhex mara Soomaalida uu yahay xalka keliya ee waara.
Waxa uu sheegay in Soomaaliya ay hore uga soo gudubtay waqtiyo ka adag, sababtoo ah dadkeedu ay fahmeen baahida loo qabo in la kulmo, la wada xaajoodo isla markaana heshiis la gaaro.
Shariif ayaa sheegay in dalku leeyahay dhaqan siyaasadeed oo lagu kulmiyo hoggaamiyeyaasha afartii sanaba mar si loo qabto doorashooyin loona xaqiijiyo wareejin awood oo nabdoon, waana hannaan uu ku dooday in la ilaaliyo.
Hadaladiisa ayaa ku soo beegmaya xilli ay sii socdaan khilaafaadka ku saabsan jihada siyaasadeed ee Soomaaliya, oo ay ka mid yihiin wax-ka-beddellada dastuurka, habraacyada doorashooyinka iyo muddada iyo ku dhaqanka awoodda siyaasadeed.
Shariif ayaa sheegay in tanaasulku uu sii ahaan doono mid aan la gaari karin haddii qaar ka mid ah hoggaamiyeyaashu ay raadiyaan inay xafiiska ku sii joogaan waxa uu ku tilmaamay dulmi, caddaalad-darro, xatooyo, khiyaano iyo dhiig daadin.
Waxa uu sheegay in hoggaamiyeyaasha siyaasadeed looga baahan doono inay muujiyaan diyaar-garow dhab ah oo tanaasul ah haddii Soomaaliya ay rabto inay ka hortagto xasillooni-darro hor leh.
Soomaaliya waxay tobannaan sano la daalaa dhaceysay dhismaha hay’ado siyaasadeed oo waara tan iyo markii ay burburtay dowladdii dhexe sannadkii 1991. Maamulladii kala dambeeyay ayaa raadinayay qaab-dhismeed federaal oo xooggan iyo maamul wanaag la hagaajiyay, balse khilaafaadka u dhexeeya hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ayaa marar badan carqaladeeyay heshiisyada ku saabsan doorashooyinka iyo dib-u-habaynta dastuurka.
Shariif, oo madaxweyne ka ahaa Soomaaliya intii u dhexeysay 2009 iyo 2012, ayaa weli ah siyaasi caan ah, wuxuuna marar badan dhaliilay habka ay dowladda federaalku u maamusho arrimaha siyaasadeed ee dalka.
Faallooyinkiisii ugu dambeeyay ayaa ku biiraya dood sii fidaysa oo ku saabsan xiriirka ka dhexeeya siyaasadda arrimaha dibadda Soomaaliya iyo xiisadaha siyaasadeed ee gudaha, xilli dalku uu doonayo inuu difaaco danihiisa istaraatiijiyadeed isaga oo wax ka qabanaya kala qaybsanaanta ka jirta gudaha.
AXADLETM
