Duuliye ayaa lagu eedeeyay inuu middi ku weeraray saaxiibkiis, iskuna dayay inuu soo rido diyaarad FlyDubai ah oo siday ku dhowaad 170 qof intii ay Arbacadii ka duuleysay Isutagga Imaaraadka Carabta kuna socotay Israa’iil, sida uu sheegay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu. Rakaabka iyo shaqaalihii diyaaradda ayaa ka awood batay weeraryahanka, taas oo u saamaxday diyaaradda inay leexato oo ay si nabad ah uga degto Sacuudi Carabiya.
Diyaaraddu waxay hoos u dhacday kumannaan fiit kadib markii digniin degdeg ah la diray, iyadoo rakaab cabsi qaba ay qaylinayeen. Israa’iil ayaa hawada u dirtay diyaaradaha dagaalka xilli saraakiishu ay tixgelinayeen suurtagalnimada afduub.
- Advertisement -
Markii rakaabkii duulimaadkaasi ay Arbacadii fiidkii soo gaareen Israa’iil, mas’uuliyiintu weli ma aysan xaqiijin sababta weerarka.
Muuqaal lagu baahiyay baraha bulshada oo ay dib u eegis ku samaysay The Associated Press ayaa muujiyay laba nin oo dhaawacan, dhiigna leh, oo jiifa sagxadda diyaaradda. Laba qof ayaa u muuqday inay daweynayaan dhaawacyada, halka laba kale ay waardiyeynayeen agagaarka qolka duuliyayaasha.
“Waxaan ilaalinaynaa duuliyaha,” ayuu qof ku yiri af Cibraani. Muuqaal kale, rakaab ayaa ooyayay oo ilmaynayay iyadoo diyaaradda ay ruxmayso.
Netanyahu ayaa sheegay in dadka farageliyay ay “badbaadiyeen nafo badan kana hortageen masiibo weyn.” Wuxuu sheegay in Sacuudi Carabiya ay xirtay duuliye, inkastoo mas’uuliyiintu aysan markiiba shaacin aqoonsiga qofkaas. Saraakiisha Sacuudiga ayaan isla markiiba wax faallo ah bixin.
Kabtanka iyo duuliyaha koowaad ayaa dhaawacmay, sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay Garoonka Caalamiga ah ee Amiir Sultan bin Abdulaziz ee Tabuk, oo laga sii daayay telefishinka dowladda ee Alekhbariya. Mas’uul goboleed ayaa sheegay in hay’adaha maxalliga ah ay daryeel caafimaad siiyeen rakaabka. Mas’uulkaasi wuxuu ku hadlay shardi aan magaciisa la sheegin, maadaama aan loo oggolayn inuu warbaahinta warbixin siiyo.
Netanyahu ayaa maalmihii u dambeeyay ka digayay hanjabaado amni oo sare u kacay, balse aan la cayimin. Israa’iil waxay ku dhowdahay sannad-guurada weerarkii Xamaas hoggaaminaysay ee Oct. 7, 2023, kaas oo dhaliyay dagaallo isdaba joog ah, sidoo kalena waxaa uga harsan toddobaadyo doorasho.
Afhayeen u hadlay xafiiska Netanyahu ayaa sheegay in ku dhowaad 160 qof oo diyaaradda saarnaa ay ahaayeen Israa’iiliyiin.
Laba duuliye ayaa dagaallamay, rakaab iyo shaqaalena way farageliyeen
Mas’uul Israa’iili ah ayaa sheegay in iska horimaad uu dhex maray labada duuliye, isla markaana midkood uu watay mindi. Mas’uulka, oo ku hadlay shardi aan magaciisa la sheegin, ayaa sheegay in dhacdada wali baaritaan lagu hayo.
Qiyaastii laba saacadood iyo bar kadib markii ay ka duushay Dubai, diyaaraddu waxay hal daqiiqo gudaheed uga soo dhacday 33,000 fiit ilaa 17,000 fiit (qiyaastii 10,000 mitir ilaa 5,100 mitir), sida ay sheegtay Flightradar24. Kadib waxay ku duushay wareeg aan caadi ahayn meel u dhow xadka Urdun, ka hor inta aysan ka degin Tabuk qiyaastii saacad kadib.
Netanyahu ayaa sheegay in rakaab uu u sheegay in, markii diyaaradda ay bilowday inay soo degto, rakaab iyo xubin ka tirsan shaqaalaha ay xoog ku galeen qolka duuliyayaasha. Shaqaale kale ayaa markaas la wareegay gacan ku haynta diyaaradda.
Qof aqoon u leh baaritaan ay ku lug leeyihiin Sacuudi Carabiya iyo saaxiibadeeda gobolka ayaa sheegay in qaar ka mid ah dadka farageliyay ay ahaayeen shaqaale amni oo Israa’iili ah iyo ilaalada amniga diyaaradaha. Qofkaasi looma oggolayn inuu si fagaare ah uga hadlo, wuxuuna codsaday inaan magaciisa la sheegin.
FlyDubai ayaa xaqiijisay in “gacan ka hadal uu ka dhacay qolka duulimaadka,” waxayna sheegtay in shaqaalihii shaqada ku jiray ay sugeen diyaaradda, leexiyeen, kuna dejiyeen si nabad ah.
Mas’uul ayaa xaqiijiyay in Israa’iil ay dirtay diyaaradaha dagaalka sababo la xiriira cabsi laga qabay in diyaaradda la afduubtay. Mas’uulkaasna wuxuu ku hadlay si aan magaciisa loo sheegin, isagoo tixraacaya baaritaanka socda.
Rakaab ayaa qayliyay markii ay maqleen dagaal
Yasmin Abukasis ayaa sheegtay in gabadheeda, oo saarnayd diyaaradda, ay taleefan ugu sheegtay inay maqashay qof ku qaylinaya, “I caawiya!”
Gabadheedu waxay sheegtay in rakaabku ay bilaabeen qaylo kadib markii shaqaaluhu ay u muuqdeen inay lumiyeen xakamaynta diyaaradda. Laba qof ayaa ugu dambayn dib ula wareegay xakamaynta, halka kuwo kalena ay isku dayeen inay qabtaan weeraryahanka.
Rakaab ayaa telefoonka ugu sheegay Channel 12 ee Israa’iil inay maqleen qaylo ka imanaysa safafka hore kadib markii duuliyayaashu ay bilaabeen inay dagaallamaan.
Garoonka Tabuk ayaa sheegay in diyaaradda FlyDubai ay dirtay baaq gargaar 8:44 subaxnimo waqtiga maxalliga ah, isla markaana ay si nabad ah ku degtay 9:45 subaxnimo.
Steve Arroyo, oo hore u ahaa duuliye United Airlines kana shaqeeya takhasuska badbaadada duulista, ayaa sheegay inuu la yaabay sida diyaaraddu u gaartay dhabaha diyaaradaha kadib markii inta badan rukhdeeda hagista laga jeexay dabada xilli ay si xawaare ah hoos ugu soo degaysay.
“Taasi waxay ahayd soo-degis aad u daran iyo xoogag aerodynamics oo xooggan oo ku dhacay rukhdeeda hagista si ay taasi u dhacdo. Aad ayaan ula yaabay inaanay diyaaradda kala daadan,” ayuu Arroyo yiri.
Israa’iiliyiin ayaa hore uga degay Sacuudi Carabiya xaalado degdeg ahIsraa’iiliyiin ayaa bartilmaameed u ahaa afduubyo iyo weerarro isdaba joog ah oo diyaaradaha lagu qaaday, kuwaas oo ay geysteen mintidiin Falastiiniyiin ah intii lagu jiray 1960-meeyadii iyo 1970-meeyadii. Israa’iil muddo tobannaan sano ah ma aysan la kulmin afduub diyaarad, balse waxay weli dhaqan gelisaa qaar ka mid ah tallaabooyinka amniga garoomada diyaaradaha ee ugu adag dunida, oo ay ku jiraan duulimaadyada u socda Israa’iil.
Degitaankii degdegga ahaa ee Arbacada ma ahayn markii ugu horreysay ee diyaarad Israa’iiliyiin guryahooda ku sii sidda ay ka degto Sacuudi Carabiya. Inkastoo boqortooyadu aysan xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah la lahayn Israa’iil, waxay 2022 qaadday mamnuucid muddo dheer jirtay oo saarnayd in diyaaradaha Israa’iil ay maraan hawadeeda.
Tan iyo markaas, Sacuudi Carabiya waxay gacan ka geysatay diyaarinta degitaanno degdeg ah oo loogu talagalay rakaab Israa’iiliyiin ah. Tusaale ahaan, 2023, diyaarad ku sii jeedday Israa’iil ayaa halkaas ka degtay kadib markii ay cilad koronto ku dhacday.
Isutagga Imaaraadka Carabta ayaa noqday goob fasax oo caan ku ah safarrada Israa’iiliyiinta tan iyo markii labada dal ay xiriir sameysteen 2020. FlyDubai waa shirkadda duulimaadyada qiimaha jaban ee la walaasha ah Emirates.
___
Magdy ayaa ka soo waramay Qaahira, Scharf-na Qudus. Weriyeyaasha Associated Press Sam Metz iyo Aamer Madhani oo jooga Qudus, Ami Ben Tov oo jooga Tel Aviv, Israa’iil, Josh Funk oo jooga Omaha, Nebraska, iyo Adam Schreck oo jooga Bangkok ayaa gacan ka geystay warbixintan.
