Safiirka Soomaaliya ee Kenya, Jabril Abdulle, ayaa 3-dii Sebtembar 2026 wadahadallo la yeeshay Xoghayaha Joogtada ah ee Waddooyinka, Eng Joseph Mbugua, kuwaas oo ku saabsanaa hirgelinta marinka Isiolo–Mandera ee hoos yimaada Mashruuca Horumarinta Marin-u-helka Geeska Afrika.
Kenya iyo Soomaaliya waxay isu diyaarinayaan inay marinka waddada Isiolo–Mandera ku fidiyaan gudaha Soomaaliya, tallaabo abuuri karta marin cusub oo weyn oo ganacsi, isku-xirnaanta dijitaalka ah iyo iskaashiga amniga ah ee guud ahaan Geeska Afrika.
- Advertisement -
Qorshayaashan ayaa ka dambeeyay kulan dhex maray Safiir Jabril Abdulle iyo Xoghayaha Joogtada ah ee Waddooyinka Joseph Mbugua.
Kaddib wadahadallada, Kenya iyo Soomaaliya waxay ku heshiiyeen inay dhisaan Guddi Farsamo oo Wadajir ah si loo daba-galo fidinta Mashruuca Horumarinta Marin-u-helka Geeska Afrika ee uu maalgeliyo Bangiga Adduunka, loona gaarsiiyo Soomaaliya.
Labada dal waxay sidoo kale ku heshiiyeen in la qabto kulan wadajir ah oo heer sare ah iyadoo ay sii socdaan diyaar-garowga hirgelinta.
Safiir Jabril ayaa soo dhaweeyay ku biirista Soomaaliya ee hindisahan goboleed, isaga oo sheegay in ay xoojin doonto xiriirka u dhexeeya labada dal ee deriska ah.
“Mashruucan muhiimka ah wuxuu fududayn doonaa ganacsiga xuduudaha ka gudba, wuxuu hagaajin doonaa isku-xirnaanta fiber-optic-ga ee gobolka, wuxuuna furi doonaa fursado dhaqaale oo ballaaran oo ay helaan bulshooyinka labada dal,” ayuu yiri.
Fidinta la soo jeediyay ayaa ku daraysa mashruucan dhinac xuduudaha ka gudba, mashruuc muddo dhowr sano ah soo socday horumarintiisu, xitaa iyadoo qaybtiisa Kenya ay la kulantay caqabado amni iyo hirgelin oo ka jira gobolka waqooyi-bari.
Bangiga Adduunka ayaa ansixiyay maalgelin dhan $750 milyan oo loogu talagalay HoAGDP-kii asalka ahaa sannadkii 2020. Maalgelintan waxaa lagu beegsaday marinka waddada gobolka ee Isiolo-Mandera oo dhererkiisu yahay 740km.
Qorshihii hore waxaa ku jiray tayeynta 365km oo ka mid ah marinka iyo dhismaha 30km oo waddooyin farac ah. Waxa kale oo uu dhigaya in kaabeyaasha fiber-optic-ga laga hirgeliyo dhammaan waddada, nidaamyada maaraynta xuduudaha, boosteejooyinka xuduudaha iyo tallaabooyin kale oo loogu talagalay hagaajinta ganacsiga iyo helitaanka adeegyada ee waqooyi-bari Kenya.
Bishii Maarso, Waaxda Dawladda ee Waddooyinka ayaa sheegtay inay xoojisay habraacyada amniga si loo taageero dhismaha kaddib kulan heer sare ah oo ay yeesheen wasaaradaha Waddooyinka, Arrimaha Gudaha iyo Difaaca, kaas oo lagu qiimeeyay horumarka mashruuca.
Hore, bishii Janaayo, Wasiirka Waddooyinka Davis Chirchir, Wasiirka Arrimaha Gudaha Kipchumba Murkomen iyo Wasiirka Difaaca Soipan Tuya ayaa la kulmay saraakiil sare oo amni iyo waddooyin ah si ay uga fiirsadaan qorshe cusub oo maamulka amniga ah oo loogu talagalay marinka.
Bangiga Adduunka ayaa HoAGDP u aqoonsaday mashruuc ka socda aag nugul oo colaado iyo tabardarri ka jiraan, isaga oo ka digay in amni-darradu ay khatar weyn ku tahay dhismaha iyo hawlo kale. Waxa uu dejiyay istaraatijiyad amni oo dhammaystiran si loo ilaaliyo shaqaalaha, kaabeyaasha iyo bulshooyinka ku teedsan waddada.
Si kastaba ha ahaatee, qiimaha istaraatijiyadeed ee marinkan wuxuu ka baxsan yahay waqooyiga Kenya.
Dukumentiyadii asalka ahaa ee mashruuca ee Bangiga Adduunka ayaa marinkan u soo bandhigay qayb ka mid ah shabakad ballaaran oo Kenya ku xireysa Soomaaliya iyo Itoobiya, isla markaana hagaajinaysa gaadiidka marinnada isku xira ee gala labada dal.
Bishii Maarso, Bangiga Adduunka ayaa ansixiyay $290 milyan oo dheeraad ah oo loogu talagalay HoAGDP iyo $260 milyan oo loogu talagalay HoAGDP-da Labaad, taas oo wadarta maalgelinta cusub ka dhigaysa $550 milyan.
Labada mashruuc marka la isku daro, waxaa la filayaa inay tayeeyaan 508km oo ka mid ah marinka Isiolo-Mandera ee 740km, iyadoo la-hawlgalayaal kale oo horumarineed ay taageerayaan shaqada qaybaha haray.
Sida uu Bangiga Adduunku sheegay, maalgashigan wuxuu yareyn karaa waqtiga safarka ee u dhexeeya Nairobi iyo Mandera oo hadda qiyaastii ah saddex maalmood kana dhigi kara hal maalin, isaga oo sidoo kale hoos u dhigaya kharashaadka gaadiidka iyo ganacsiga.
Barnaamijku waxa kale oo uu ka kooban yahay qiyaastii 1,270km oo isku-xirnaanta cusub ee fiber-optic ah oo awood sare leh.
Marka la dhammaystiro, mashruuca waxaa la filayaa inuu fududeeyo isu-socodka dadka iyo badeecadaha, xoojiyo maaraynta xuduudaha isla markaana yareeyo waqtiga iyo kharashka ku baxa ganacsiga xuduudaha ka gudba.
Bangiga Adduunka ayaa aqoonsaday fududaynta ganacsiga iyo is-dhexgalka goboleed inay yihiin yoolalka ugu muhiimsan ee marinkan.
