Isbeddelka Layaabka Leh ee Jigjiga Muddo Toddoba Sano ah
Markii ugu dambeysay ee aan booqday Jigjiga, caasimadda Dowlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya, waxay ahayd 2019. Markii aan shalay ku soo laabtay, toddoba sano ka dib, waxaan helay magaalo isu beddeshay si ku dhow inaan la garan karin.
- Advertisement -
Baaxadda isbeddelka way adag tahay inaan la dareemin.
Guud ahaan bartamaha magaalada, waddooyin ballaaran oo cusub oo laami ah—qaarkoodna leh saddex haad oo jiho kasta ah—ayaa dhinacyadooda lagu xardhay nalal casri ah iyo goobo dadweyne oo nadiif ah. Dhismayaasha dhaadheer ee sii kordhaya iyo xaafadaha ganacsiga ee fidaya ayaa hadda qaybo ka mid ah Jigjiga siinaya muuqaal magaalo si xawli ah u horumaraysa.
Wiishash dhismo ayaa magaalada uga muuqda jiho kasta. Hal goob waxaa ka socda dhismaha suuq weyn, halka meel kale laga hirgelinayo huteel casri ah. Makhaayadaha, xarumaha ganacsiga iyo ganacsiyada kale ayaa sii badanaya, taas oo muujinaysa maalgashi xoogaysanaya, dhaqdhaqaaq dhaqaale oo kordhaya, iyo rabitaan sii xoogaysanaya oo loo qabo horumarinta magaalooyinka.
Isbeddelladu kama koobna oo keliya muuqaalka. Waxaa saldhig u ah mashaariic waaweyn oo kaabayaal dadweyne ah.
Bishii Febraayo 2025, dowladda federaalka Itoobiya oo uu hoggaamiyo Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed, iyo maamulka Dowlad Deegaanka Soomaalida oo uu madax ka yahay Madaxweyne Mustafa Mohamed Omar, ayaa ku dhawaaqay barnaamij marin magaalo oo dhererkiisu yahay 30 kiiloomitir oo laga hirgelinayo Jigjiga. Marxaladdii koowaad waxay daboolaysay 10 kiiloomitir, waxaana sida ay sheegtay dowladda lagu abuuray ilaa 12,500 fursadood oo shaqo.
Mashruuc kale oo weyn ayaa la furay bishii May 2026: waddo hareer-marta magaalada oo dhererkeedu yahay 7.3 kiiloomitir, ballaceeduna yahay 30 mitir. Waddadan ayaa lagu dhisay kharash la sheegay inuu u dhigmo qiyaastii 4.5 milyan oo doollar Maraykan ah, waxaana loogu talagalay inay yarayso saxmadda isla markaana xoojiso isku-xirka gaadiidka ganacsiga.
Magaalo kaabayaasheedu aad uga koobnaayeen intii lagu jiray booqashadaydii hore, mashaariicdani waxay ka dhigan yihiin maalgashi weyn oo muuqda.
Hase yeeshee, isbeddelka ugu muuqda ma ahayn dhismaha keliya. Wuxuu ahaa jawiga magaalada.
Jigjiga hadda waxay u muuqataa magaalo firfircoon, mashquul badan, isla markaana sii yeelanaysa kalsooni. Nolosha ganacsi ayaa buuxisay jidadkeeda, halka goobaha dadweynaha ay u muuqdaan kuwo nidaamsan, nadiif ah, oo soo jiidasho badan.
Dareenka amniga ayaa si gaar ah u muuqday. Dadka deegaanku si xor ah ayay u socdeen, oo ay ku jiraan haween magaalada dhex marayay xilliga fiidkii.
Gobol ay qaabeeyeen taariikh siyaasadeed oo cakiran, muuqaalladaas caadiga ah waxay leeyihiin muhiimad ka fog sida caadiga ah ee ay u muuqdaan.
Horumarkan intiisa badan wuxuu dhacay xilligii maamulka Mustafa Mohamed Omar, oo noqday madaxweynaha Dowlad Deegaanka Soomaalida bishii Agoosto 2018.
Xukuumaddiisu waxay maamushay isbeddello waaweyn oo ku yimid kaabayaasha magaalooyinka iyo maamulka dadweynaha. Farqiga u dhexeeya Jigjiga aan arkay 2019 iyo magaalada aan shalay la kulmay waa mid aad u weyn.
Horumarka Jigjiga wuxuu sidoo kale qayb ka yahay isbeddelka ballaaran ee Itoobiya ay hiigsanayso tan iyo markii Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed xilka qabtay bishii Abriil 2018.
Waxaan Addis Ababa imid ka hor intii aanan u safrin Jigjiga, waxaana si la mid ah ii soo jiitay wejiga isbeddelaya ee caasimadda. Mashaariic waaweyn oo waddooyin ah, kaabayaal casri ah, iyo qorshayaal dhisme oo hami leh ayaa dib u qaabeeyey qaybo waaweyn oo magaalada ka mid ah.
Isbeddellada ka muuqda Addis Ababa iyo Jigjiga labaduba waxay tilmaamayaan dadaal qaran oo ballaaran oo lagu casriyeynayo kaabayaasha magaalooyinka Itoobiya.
Waxa se waayo-aragnimada Gobolka Soomaalida ka dhigaya mid gaar ah ayaa ah in isbeddelkiisu uusan ku koobnayn waddooyinka, dhismayaasha iyo goobaha dadweynaha.
Casriyeynta magaalooyinka ee xawliga ku socota waxaa barbar socday isbeddello muhiim ah oo ku yimid jawiga siyaasadeed iyo bulsho ee gobolka, oo ay ka mid yihiin horumarro la xiriira xorriyadaha madaniga ah, xorriyadda hadalka, iyo ammaanka shakhsiga.
