Ciidamada Itoobiya oo ku sii dhowaanaya Mekelle iyadoo colaadda Tigray ay sii xoogaysanayso
MEKELLE, Itoobiya — Ciidamada federaalka Itoobiya iyo maleeshiyaad xulafo la ah ayaa u dhaqaaqaya Mekelle, caasimadda gobolka waqooyi ee Tigray, iyadoo guluf cusub uu sii xoojinayo colaadda u dhexeysa dowladda Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed iyo isbahaysi hubaysan oo uu hoggaaminayo Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF), sida Reuters ay werisay Jimcihii.
- Advertisement -
Maleeshiyada Tigray Peace Forces ee taageerta dowladda ayaa sheegtay inay qabsatay Milazat, oo ah magaalo qiyaastii 20 kiiloomitir (12 mayl) koonfur-bari kaga beegan Mekelle. Muuqaallo lagu wadaagay baraha bulshada ayaa u muuqday inay muujinayaan dagaalyahanno jooga magaalada, hase yeeshee Reuters waxay sheegtay inaysan si madax-bannaan u xaqiijin karin muuqaaladaas. Mas’uuliyiinta dowladda iyo militariga Itoobiya, iyo sidoo kale TPLF, ayaan si degdeg ah uga jawaabin codsiyada faallo ee ku saabsan horumarka la sheegtay.
Tan iyo markii dagaalku dib u billowday toddobaadkii hore, militariga Itoobiya iyo xulafadiisa ayaa sheegay inay guulo degdeg ah ka gaareen guud ahaan Tigray. Rabshadaha dib u soo cusboonaaday waxay ka dhigan yihiin kororkii ugu weynaa ee colaadda tan iyo dagaalkii 2020-2022 ee u dhexeeyay dowladda federaalka iyo TPLF, kaas oo dilay boqolaal kun oo qof, malaayiinna ku khasbay inay ka qaxaan guryahooda.
Dadka deggan Mekelle ayaa Jimcihii sii kordhaya walaacooda, iyagoo isu diyaarinayay suurtagalnimada in dagaalku gaaro magaalada. Laba qof oo deggan magaalada ayaa Reuters u sheegay in bangiyada iyo inta badan dukaamada la xiray. Ilo diblomaasiyadeed ayaa sheegay in qaar ka mid ah mas’uuliyiinta sare ee TPLF ay hore uga baxeen Mekelle, balse waxay ka digeen in iska horimaadyadu sii socon karaan xitaa haddii ciidamada federaalku qabsadaan caasimadda gobolka.
Guddoomiyaha TPLF, Debretsion Gebremichael, ayaa xaqiijiyay in ciidamada federaalku qabsadeen qaybo ka mid ah Tigray, balse wuxuu sheegay in dagaalyahannadiisu isu diyaarinayaan guluf rogaal-celis ah. Iska horimaadyadii ugu dambeeyay waxay billowdeen kaddib markii TPLF ay ku biirtay isbahaysi ay la sameeyeen lix kooxood oo kale oo hubaysan oo Itoobiyaan ah, kaas oo sheegaya in ujeeddadiisu tahay in meesha laga saaro dowladda Abiy.
Kororka colaadda ayaa dhacay iyadoo xiriirka Itoobiya iyo Eritrea uu si weyn u xumaaday. Addis Ababa ayaa Khamiistii sheegtay inay xirayso safaaraddeeda Asmara, waxayna amar ku bixisay in 10 diblomaasi oo Eritrean ah ay Itoobiya kaga baxaan 48 saacadood gudahood, iyadoo Eritrea ku eedeysay falal cadowtinimo. Eritrea ayaa markaas sheegtay inay jarayso xiriirka diblomaasiyadeed ee ay la leedahay Itoobiya. Labada dal ee deriska ah ayaa dagaal xuduudeed ku dhex maray 1998 ilaa 2000, waxayna dib u soo celiyeen xiriirkooda diblomaasiyadeed sannadkii 2018.
Itoobiya waxay sidoo kale Eritrea, Suudaan iyo Masar ku eedeysay inay taageerayaan isbahaysiga mucaaradka hubaysan, eedeymo ay dhammaantood beeniyeen saddexda dal. Xiisadda kala dhaxaysa Masar ayaa toddobaadkan sare u kacday markii Itoobiya ay dalka ka cayrisay diblomaasi Masri ah, taas oo keentay in Qaahira ay jawaab ahaan cayriso la-taliye ka tirsan safaaradda Itoobiya.
Guddiga Midowga Afrika ayaa ugu baaqay Itoobiya, Eritrea iyo Masar inay muujiyaan isxakameyn buuxda ayna khilaafaadkooda ku xalliyaan diblomaasiyad iyo wada-hadal nabadeed. Waxay ka digtay in tallaabooyin dheeraad ahi ay sii qoto dheereyn karaan xiisadaha ka jira guud ahaan gobolka.
Dagaalka dib u soo cusboonaaday ayaa sii xoojiyay cabsi laga qabo in qalalaasuhu ku fido meel ka baxsan Itoobiya. Tigray waxay xuduud la wadaagtaa Eritrea dhanka waqooyi iyo Suudaan dhanka galbeed, halka Suudaan ay dagaal sokeeye ku jirtay in ka badan saddex sano. Qaraxyo ayaa laga soo weriyay Addis Ababa fiidkii Arbacada, waxaana ilo xiriir la leh isbahaysiga mucaaradka ay sheegteen in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay duqeeyeen xarumo militari oo federaal ah iyo goobo kale. Reuters waxay sheegtay inaysan si madax-bannaan u xaqiijin karin sheegashadaas.
Gulufkan ugu dambeeyay ayaa imanaya iyadoo Tigray ay weli nugushahay inkastoo heshiiskii nabadeed ee 2022 uu soo afjaray dagaalkii hore. Carqalado dhinaca gargaarka bini’aadannimo iyo isgaarsiinta ah ayaa hore loo soo weriyay, halka u sii socoshada Mekelle ay dib u soo noolaysay cabsi laga qabo dagaal ballaaran oo kale oo ka dhaca caasimadda gobolka.
