Faylal sirtii laga qaaday ayaa muujinaya in saraakiisha UK ay ogaayeen eedeymo ku saabsan xadgudubyada Israa’iil laga soo billaabo horraantii 2002
LONDON, Boqortooyada Midowday — Saraakiisha Britain waxay diiwaangelinayeen eedeymo la xiriira xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee ay geysteen ciidamada Israa’iil ee dhulka Falastiiniyiinta ee la haysto in ka badan labaatan sano ka hor, sida ku cad diiwaannada Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee sirtooda laga qaaday oo ay dib u eegis ku samaysay Declassified UK.
- Advertisement -
Faylashan oo la sii daayay 2024 lana dib loogu noqday baaritaan toddobaadkan, waxay faahfaahinayaan walaaca Britain ka qabtay howlgaladii milatari ee Israa’iil ka wadday Daanta Galbeed ee la haysto bishii Maarso 2002, xilliga Israa’iil ay billowday Howlgalka Defensive Shield.
Israa’iil waxay sheegtay in ololahan looga gol lahaa in lagu joojiyo weerarrada ay geysanayeen kooxaha hubeysan ee Falastiiniyiinta, oo ay ku jirto Xamaas, intii lagu jiray Intifaadadii Labaad.
Diiwaannadu waxay sheegayaan in ku dhowaad 500 Falastiiniyiin ah lagu dilay guud ahaan Daanta Galbeed bishaas, badankoodna ay ahaayeen rayid, halka ku dhowaad 1,500 qofna ay dhaawacmeen.
Mid ka mid ah saraakiisha Wasaaradda Arrimaha Dibadda Britain ayaa ku sifeeyay hab-dhaqanka Israa’iil inuu qayb ka yahay “qaab joogto ah oo xadgudubyo xuquuqda aadanaha ah”, ayay dukumiintiyadu sheegayaan.
Sarkaal sare oo ka tirsan milatariga Britain ayaa sidoo kale dhaliilay ciidamada qalabka sida ee Israa’iil, isagoo ku tilmaamay kuwo si liidata u abaabulan kuna eedeeyay inay adeegsadeen awood xad-dhaaf ah.
Faylashu waxay sidoo kale ku jiraan warbixino sheegaya in shaqaalaha Laanqeyrta Cas loogu hanjabay qori caaradiis iyo in ambalaasyada caafimaadka laga hor istaagay inay gaaraan dadka dhaawacan.
Saraakiisha Britain ayaa walaacyadaas si toos ah ula soo qaaday dowladda Israa’iil.
Michael Levy, oo xilligaas ahaa ergey gaar ah oo u qaabilsanaa Ra’iisul Wasaare Tony Blair, ayaa u sheegay wasiirka difaaca Israa’iil, Binyamin Ben-Eliezer, in tallaabo militari aysan soo afjari karin colaadda.
Levy wuxuu intaas ku daray digniin ah in howlgalada Israa’iil ay halis u yihiin inay dhalinyaro Falastiiniyiin ah oo badan u riixaan weerarro ismiidaamin ah, sida ku cad diiwaannada.
Xaddidaadaha hubka ee UK
Dukumiintiyadu waxay sidoo kale muujinayaan in dowladda Blair ay si aamusnaan ah u joojisay qaar ka mid ah dhoofinta hubka ee Israa’iil sanadkii 2002 kadib markii ay go’aamisay in qalab British ah lagu isticmaalay dhulka la haysto iyadoo lagu xadgudbay dammaanadihii ay Israa’iil hore u bixisay.
Sida uu sheegay baaritaanku, dowladihii Britain ee xigay ma aysan sii wadin xaddidaado la mid ah muddo dheer.
Intii lagu jiray duullaankii Israa’iil ee Gaza ee 2008-2009, dowladda Gordon Brown ayaa laashay dhowr rukhsadood oo dhoofin ah oo quseeyay qalab ay isticmaali jireen ciidamada badda ee Israa’iil.
Sanadkii 2014, dowladda David Cameron ayaa calaamadisay 12 rukhsadood oo hub ah si suurtagal ah loo hakiyo kadib duullaan kale oo Israa’iil ka fulisay Gaza, kaas oo warbixintu sheegtay inuu dilay in ka badan 2,200 Falastiiniyiin ah.
Sanadkii 2024, dowladda Ra’iisul Wasaare Keir Starmer ayaa hakisay 30 ka mid ah 350 rukhsadood oo dhoofinta hubka ah oo xilligaas uga furnaa Israa’iil, iyadoo sabab uga dhigtay halista ah in qalab lagu sameeyay Britain loo adeegsan karo xadgudubyo culus oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah ee bani’aadantinimada.
Iibka hubka ee Britain ay u dhoofiso Israa’iil wuxuu weli ahaa arrin siyaasadeed oo muran badan dhalisa, gaar ahaan intii uu socday dagaalka Gaza iyo iyadoo ay sii xoogeysanaysay indha-indheynta caalamiga ah ee howlgalada milatari ee Israa’iil.
Baaritaanku wuxuu sidoo kale tixraacay xogta Ururka Caafimaadka Adduunka oo diiwaangelisay kumannaan weerar oo saameeyay adeegyada daryeelka caafimaadka ee dhulka Falastiiniyiinta ee la haysto labaatankii sano ee la soo dhaafay.
Diiwaannada cusub ee dib loo eegay waxay bixinayaan xisaab taariikheed oo ku saabsan walaacyada saraakiisha Britain ee hab-dhaqanka militari ee Israa’iil, xitaa iyadoo dowlado isdaba joog ah ay sii wadeen xiriirka diblomaasiyadeed, militari iyo ganacsi ee ay la leeyihiin Israa’iil.
Waxay sidoo kale dib u cusbooneysiinayaan baaritaanka lagu hayo siyaasadda muddada dheer ee Britain ee dhoofinta hubka iyo sida ay ula tacaashay eedeymaha xadgudubyada ka dhanka ah Falastiiniyiinta.
AXADLETM
