Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay in isaga iyo Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ay ku heshiiyeen in la joojiyo 4 bilyan oo doollar oo Maraykanku sannad kasta siiyo Israa’iil marka sannadkan uu dhammaado, iyadoo Washington ay sii haysanayso awoodda ay hubka uga iibin karto xulafadeeda dhow ee Bariga Dhexe.
Ku dhawaaqistan lama filaanka ah ayaa timid iyadoo Maraykanku u codeynayay doorashooyinka xilliga dhexe. Mudane Trump wuxuu go’aanka u fasiray si siyaasadeed, isagoo sheegay in uu meesha ka saari doono waxa uu ku tilmaamay “qodob hadal oo xun” oo Dimuqraadiyiinta garabka bidix ay u adeegsan jireen inay Jamhuuriyiinta ugu weeraraan taageerada milatari ee Israa’iil.
- Advertisement -
Mudane Trump wax sharraxaad ah kama bixin sida lacagta loo joojin karo dhammaadka sannadka. Heshiiska is-afgaradka ee hagaya kaalmada milatari ee Maraykanka wuxuu Israa’iil siinayaa 3.8 bilyan oo doollar sannad kasta, mana dhacayo illaa Sebtembar 2028.
Si kastaba ha ahaatee, hadalladiisu waxay u muuqdeen inay aqoonsanayaan in kaalmada Israa’iil, oo mar ahayd qodob la isku raacsanaa oo la isku halayn karo oo labada xisbi ee Washington ay ka wada siman yihiin, ay qayb ka mid ah cod-bixiyayaasha u noqotay nuglaansho siyaasadeed.
Maraykanka iyo Israa’iil waxay ka wada hadlayeen sida kaalmada Maraykanku isu beddeli karto wixii ka dambeeya 2028. Mudane Netanyahu ayaa hore u sheegay inuu filayo in kaalmada Maraykanku si tartiib ah hoos ugu dhacdo muddo ka dib.
Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu oo khudbad ka jeedinaya kulan wadajir ah oo Kongareeska ah sannadkii 2024
Hase yeeshee, Mudane Trump wuxuu u muuqday inuu tilmaamayo in uu hore u qaatay go’aan ka dhigan isbeddel weyn oo ku yimaadda xiriirka Washington iyo Qudus, xilli labada dal ay weli ku jiraan iska horimaad ay Iran la leeyihiin, in ka badan siddeed bilood ka dib markii ay qaadeen weerar wadajir ah.
Isagoo la hadlayay Fox News, Mudane Trump wuxuu sheegay in Israa’iil aysan mar dambe u baahnayn lacagta, wuxuuna ku dooday in siyaasiyiinta Dimuqraadiga iyo kuwa garabka bidix ay taageerada maaliyadeed ee Maraykanka u fidiyo Israa’iil u adeegsanayaan hub ay Jamhuuriyiinta ku weeraraan.
Sahanada ra’yi ururintu waxay muujinayaan in guud ahaan taageerada Maraykanku u hayo Israa’iil ay daciiftay, iyadoo hoos u dhacaas uu inta badan ka dhashay dagaalka Qasa.
“Hadda, marka laga hadlayo bixinta lacagta Israa’iil, Bibi Netanyahu iyo anigu waxaan heshiis ku nahay inaan Israa’iil siinno 4 bilyan oo doollar sannadkii, waxaana bilo ka hor ku heshiinnay inaan joojinayno,” ayuu yiri Mudane Trump.
“Waxaan hore ugu heshiinnay in dhammaadka sannadkan aynaan mar dambe lacag siin Israa’iil. Hadda waan caawin doonnaa Israa’iil haddii ay u baahato,” ayuu raaciyay.
Mustaqbalka siyaasadeed ee Israa’iil ayaa aan la hubin kaddib doorashadii 27 Oktoobar, taas oo Mudane Netanyahu, oo ah xulafo dhow oo ay leeyihiin Jamhuuriyiinta Maraykanka, uu ku waayay aqlabiyaddii xukuumaddiisa, iyadoo uu haddana ka hor istaagay mucaaradkiisa inay helaan waddo cad oo ay xilka kaga qaadaan.
Natiijadu waxay gogol u xaartay wadaxaajoodyo la filayo inay dheeraadaan oo adkaadaan, iyadoo xisbiyada iska soo horjeeda ay isku dayayaan inay dhisaan xukuumad cusub.
Aqalka Cad iyo xafiiska Mudane Netanyahu midkoodna kama jawaabin codsiyada faallo ee Reuters.
Gadi Eisenkot, oo hoggaamiya isbahaysiga mucaaradka ee doonaya inuu xilka ka tuuro Mudane Netanyahu, ayaa bartiisa X ku qoray: “Xaqiiqda ah in hay’adda amniga, oo ay weheliyaan muwaadiniinta Israa’iil, ay warbaahinta ka baranayaan isbeddel ku yimid qaab-dhismeedka xiriirka istiraatiijiga ah waxay muujinaysaa sida weyn ee hab-dhaqanka Benjamin Netanyahu uu khatar dhab ah u yahay. Mar dambe kuma tiirsanaan karno, waana inaan beddelnaa.”
Dhaleeceynta Israa’iil
Taageerada Maraykanka ee Israa’iil, gaar ahaan tan Dimuqraadiyiinta, ayaa hoos u dhacday tan iyo markii Israa’iil ay bilowday jawaabteeda Qasa kaddib weerarkii xuduudda ka soo gudbay ee dhimashada badan sababay, kaas oo Xamaas hoggaaminaysay, bishii Oktoobar 2023.
Ra’yi ururin ay Jaamacadda Quinnipiac samaysay bishii Juun ayaa lagu ogaaday in 48% cod-bixiyayaasha iyo 66% Dimuqraadiyiintu ay u arkaan in Maraykanku si xad-dhaaf ah u taageerayo Israa’iil. Markii su’aashan markii ugu horreysay la weydiiyay sannadkii 2017, tirooyinku waxay ahaayeen 16% iyo 20%, siday u kala horreeyaan.
Sahanada iyo falanqeeyayaasha ayaa soo jeediyay in Dimuqraadiyiintu u muuqdaan kuwo diyaar u ah inay Aqalka Wakiillada kala wareegaan Jamhuuriyiinta uu hoggaamiyo Mudane Trump, halka gacan ku haynta Aqalka Senate-ka ay weli aan la hubin.
Musharraxiin dhowr ah oo Israa’iil dhaleeceeyay ayaa ku guuleystay doorashooyinkii hordhaca ahaa ee Dimuqraadiyiinta sannadkii la soo dhaafay, halka xildhibaannada garabka dhexdhexaadka ah ee xisbiga ay muujiyeen rabitaan sii kordhaya oo ay ku su’aal gelinayaan taageerada muddada dheer ee Washington u fidiso dalkaas.
Tartan doorasho oo si dhow loo daawanayo, musharraxa Dimuqraadiga Abdul El-Sayed ayaa doonaya kursi Senate-ka ah oo matalaya gobolka Michigan.
Haddii la doorto, Mudane El-Sayed wuxuu noqon doonaa Muslimkii ugu horreeyay ee ka tirsanaada Senate-ka Maraykanka. Wuxuu ka soo horjeedaa in Israa’iil la siiyo kaalmo milatari oo aan shuruud lahayn.
Mudane Trump wuxuu sheegay in maalgelinta Maraykanku ay noqotay “calaamad caddaalad-darro” oo ay garabka bidix u adeegsanayaan, isla markaana uu doonayo inuu meesha ka saaro waxa uu u arko bartilmaameed siyaasadeed oo sahlan.
Musharraxa Dimuqraadiga Abdul El-Sayed wuxuu noqon lahaa senatarkii Muslimka ahaa ee ugu horreeyay haddii uu guuleysto
Wuxuu si gaar ah u xusay Mudane El-Sayed isagoo sharraxaya sheegashadiisa ah in Maraykanku joojin doono dirista lacagta.
“Sababtoo ah iyagu (Israa’iil) uma baahna, maxaase annaga nagu khasbaya inaan la kulanno weerarrada waalan sida El-Sayed oo kale, iyadoo aysan u baahnayn? Waa qodob hadal oo xun,” ayuu yiri Mudane Trump.
Qaar ka mid ah taageerayaasha dhaqdhaqaaqa siyaasadeed ee Mudane Trump ayaa sidoo kale noqday kuwo si weyn u dhaleeceeya Israa’iil, iyagoo ku eedeeyay dalkaas inuu madaxweynaha marin habaabiyay oo ku saabsan sida fudud ee Iran looga adkaan karo.
Sahanadu waxay muujinayaan in inta badan Maraykanku ay ka soo horjeedaan dagaalka, kaas oo gacan ka geystay kororka qiimaha shidaalka ee Maraykanka iyo hoos u dhaca qiimeynta taageerada ee Mudane Trump.
“Arrinta yaabka leh waa waqtiga,” ayuu yiri Jon Alterman oo ka tirsan machadka Center for Strategic and International Studies ee Washington.
“Maxay Madaxweyne Trump ugu dhawaaqay maalinta doorashada? Maxayse ugu dhawaaqay xilli la isla dhexmarayay in weerar milatari oo weyn oo wadajir ah oo Maraykanka iyo Israa’iil ay ku qaadaan Iran uu dhici karo maalmo gudahood?”
Qaar ka mid ah taageerayaasha Maraykanka ee Israa’iil ayaa ku boorriyay Mudane Trump inuu dib uga fiirsado oo uu maalgelinta si tartiib ah u joojiyo muddo ka dib. Xildhibaan Maraykan ah Ro Khanna, oo ah Dimuqraadi horumar-doon ah oo ka soo jeeda California, ayaa bartiisa X ku qoray in “Kaalmo eber ah oo Israa’iil la siiyo” lagu dari doono ajandaha xisbigiisa haddii uu dib ula wareego gacan ku haynta Kongareeska.
Xildhibaan Jamhuuri ah oo Maraykan ah Don Bacon ayaa CNN u sheegay: “Waxa runtii iga xanaajiyay ayaa ah in Israa’iiliyiintu aysan ka warqabin.”
Kongareesku wuxuu sannadkii 2020 meel mariyay sharci oggolaanaya maalgelinta Israa’iil, hase yeeshee Senate-ka iyo Aqalka Wakiilladu waa inay sannad kasta ansixiyaan xeerarka qoondaynta miisaaniyadda ka hor inta aan lacagta la qaybin oo la sii deyn.
Wareysi uu bishii Oktoobar siiyay telefishan Israa’iili ah, Mudane Netanyahu wuxuu yiri: “Haddii aad u malaynaysaan inaan sii wadi doonno helitaanka wixii aan laba jeer xaqiijiyay, oo ah tobannaan bilyan oo doollar oo kaalmo Maraykan ah oo loogu talagalay miisaaniyadda difaaca, isu diyaariya oo la qabsada xaqiiqda ah in taasi dhici doonin, sababtoo ah Maraykanku wuu isbeddelay.”
Iyada oo ay soo dhowaanayso suurtagalnimada in taageerada maaliyadeed ee Maraykanku hoos u dhacdo sannadaha soo socda, Aqalka Wakiillada Maraykanku wuxuu xagaagan ansixiyay qodob ka mid ah xeerka difaaca oo lagu xoojinayo xiriirka tiknoolajiyadda milatari ee labada dal.
Qaybta 219 ee “Xeerka Oggolaanshaha Difaaca Qaranka ee 2027” waxay ku baaqaysaa iskaashi difaac oo si weyn loo kordhiyo oo dhex mara Maraykanka iyo Israa’iil.
Tobannaan urur oo aan dawli ahayn ayaa hindisaha ku tilmaamay “mid si aan caadi ahayn u khatar badan” waxayna siyaasiyiinta Maraykanka ugu baaqeen inay ka tanaasulaan.
