Maxkamad ku taal Kenya ayaa hoggaamiyaha koox diimeedka Paul Mackenzie ku xukuntay 200 sano oo xabsi ah, kaddib markii lagu helay dhimashada 190 carruur ah oo dacwad-oogayaashu sheegeen in amar uu bixiyay loo gaajaysiiyay laguna aasay kayn, taas oo ka mid ah dilalkii wadareed ee ugu naxdinta badnaa ee lala xiriiriyo dhaqdhaqaaq diimeed xilligan casriga ah.
Garsoore Diana Kavedza, oo xukunka akhrinaysay, ayaa 100 sano ku ridday dilka gaajo loo adeegsaday, halka 100 sano oo kale lagu xukumay dil toos ah.
Dacwad-oogayaashu waxay sheegeen in Mackenzie uu hoggaaminayay kaniisad Masiixi ah oo aakhiro-doon ah, taas oo ku taallay kayn u dhow xeebta Badweynta Hindiya ee Kenya, isla markaana uu taageerayaashiisa faray inay joojiyaan cunista cuntada — iyaga iyo carruurtoodaba — si ay jannada u gaaraan ka hor inta uusan adduunku dhammaan.
Dad lala xiriiriyay ayaa lagu eedeeyay inay amarradiisa ku fuliyeen hanjabaad iyo garaacis loo geysto dhibbanayaasha. Baarayaashu waxay markii dambe qabuuraha gacmeed iyo musqulo ka heleen meydad aad u caatoobay, halka qaar ka mid ah dhibbanayaasha iyagoo nool la aasay.
Mackenzie wuu diiday eedeymaha dilka, wuxuuna ku dooday inuusan cidna ku qasbin inay gaajootaan. Maxkamaddu way diidday difaacaas.
Paul Mackenzie oo lagu sawiray Maxkamadda Shanzu ee Mombasa, Kenya, sannadkii 2024
Kiiskani wuxuu Kenya gilgilay bishii Abriil 2023, markii booliisku bilaabeen inay meydad ka soo saaraan kaynta Shakahola ee u dhow magaalada xeebta ku taalla ee Malindi.
Dacwaddu waxay ku saabsanayd dhimashada 190 carruur ah iyo hal qof oo weyn, balse Guddiga Qaranka Kenya u qaabilsan Xuquuqda Aadanaha ayaa sheegay in ugu dambayn kaynta laga soo saaray 448 meydad ah.
Mackenzie waxaa sidoo kale si gooni ah loogu eedeeyay inuu amray dhimashada 52 qof oo meydadkooda laga helay goob kale oo ku taalla tuulo 30 kiiloomitir u jirta. Haddii la xaqiijiyo, tirada dadka la tuhunsan yahay inay dhinteen waxay gaari doontaa 500. Kiiskaas wuxuu ka sheegay inuusan wax dambi ah lahayn.
Baaxadda dilalka lagu eedeeyay waxay xusuusinaysaa kooxdii aakhiro-doonka ahayd ee Uganda, taas oo sannadkii 2000 dishay in ka badan 700 qof, iyo xasuuqii Jonestown ee Guyana ka dhacay 1978, halkaas oo hoggaamiye koox diimeed Mareykan ah uu in ka badan 900 taageere ku amray inay cabbaan sun.
Stephen Mwiti, oo 48 jir ah, ayaa kooxdaas ku waayay lix carruur ah. Xaaskiisa, oo iyaduna ka mid ahayd dadkii Mackenzie lagu helay inay ku lug lahaayeen, ayaa carruurta geysay Shakahola, halkaas oo gaajo loogu dilay.
Xitaa haddii dadka waaweyni ay oggolaadeen inay soomaan, “carruurta maxaa laga yeelayaa?” ayuu Mwiti u sheegay Reuters ka hor inta aan xukunka lagu dhawaaqin.
“Waxaan waayay carruur, mana awoodi doono inaan dib u helo, wax kasta oo ku dhaca Mackenzie iyo dadkii la socday,” ayuu yiri Mwiti.
“Waxaan filayaa in lagu xukumo dil ama xabsi daa’in, si uusan mar dambe uga soo bixin xabsiga oo uusan dhimasho kale u sababin.”
Dan Mackenzie, oo ka mid ah wiilasha Paul, ayaa sheegay in waxbaristii aabbihii aysan xitaa qoyskiisa ka badbaadin.
“Ma aanan ku dambayn Shakahola, sababtoo ah mar dambe ma aanan rumaysnayn … in jannada la aado. Sidaas darteed waxaan ka baxay kaniisadda oo waxaan bilaabay inaan noloshayda iska wato,” ayuu u sheegay Reuters.
“Saaxiibbo ayaan sidoo kale waayay, iyo walaalkay iga yaraa. Tani waa caddaalad loo sameynayo dadkii aan halkaas, Shakahola, ku weynay.”
Mas’uuliyiintu waxay Mackenzie ka warqabeen tan iyo 2017, markaas oo booliisku baaritaan ku sameeyeen goobtiisa. Laba sano kaddib, mas’uuliyiintu waxay xireen kaniisaddiisa ku taallay Malindi, taas oo ku qasabtay inuu u guuro kaynta Shakahola ee u dhow.
Dhimashadu waxay sii xoojisay baaqyada ku aaddan in si adag loo kormeero ururrada diimeed. Madaxweyne William Ruto ayaa bishii May 2023 magacaabay guddi hawleed loo xil saaray inuu baaro qaabka sharci iyo nidaam ee dalka. Sannadkii 2024 waxaa xigay soo-jeedinno ay kala taageereen dowladda iyo Senatka, balse midkoodna weli sharci ma noqon.
Ojiro Odhiambo, oo madax ka ah jawaabta degdegga ah ee Guddiga Xuquuqda Aadanaha Kenya, ayaa xukunka ku tilmaamay tallaabo muhiim ah, isagoo ku dooday in mas’uuliyaddu aysan ku koobnayn Mackenzie iyo taageerayaashiisa. Maamulayaasha deegaanka, booliiska, saraakiisha sirdoonka iyo hoggaamiyeyaasha diimeed, ayuu sheegay, inay ku guuldarreysteen inay ka jawaabaan digniino soo noqnoqday.
“Dhammaan dadkani waxay ku fashilmeen inay dadka u adeegaan,” ayuu yiri.
Sannadkii 2023, Mudane Ruto wuxuu sheegay in isaga oo madaxweyne ah uu aqbalayo mas’uuliyadda ku aaddan guuldarradii dowladda ee ka hortagga dhimashada.
