Maxkamad ku taalla Netherlands ayaa nin ku xukuntay xabsi daa’in kadib markii lagu helay inuu gacan ka geystay hurinta islamarkaana ka qayb qaatay xasuuqii 1994 ee lagu dilay ku dhowaad 3,000 oo Tutsi ah intii uu socday xasuuqii Rwanda.
“Keliya xabsi daa’in dheer ayaa ku habboonaan lahaa. Sidaas darteed waa ciqaabta aan riddayno,” ayuu yiri garsoorihii guddoomiyaha ahaa xilli uu ku dhawaaqayay xukunka.
- Advertisement -
“Waxaan halkan ka hadlaynaa dambiyo dagaal iyo xasuuq,” ayuu garsooruhu raaciyay.
Xeer-ilaaliyeyaashu waxay sheegeen in muwaadinka Dutch-ka ah ee ku dhashay Rwanda, oo lagu aqoonsaday keliya Eugene N., uu ku kacay “falal waalli ah oo bililiqo iyo burburin ah” muddadii ka horreysay dilalka, isaga oo gubay guryo isla markaana xaday hantidii dadka degganaa.
Waxay ku doodeen in N. uu “si shaqsi ah ugu lug lahaa” rabshadaha, waxayna maxkamadda ka codsadeen in inta ka dhiman noloshiisa xabsiga lagu hayo.
“Haddii dambiyada argagaxa leh ee eedeysanaha, kuwaas oo aan lagu dilin hal qof balse lagu xasuuqay qiyaastii 3,000 oo qof oo aan waxba galabsan, kuwaas oo eedeysanuhu si shaqsi ah bam-gacmeed ugu tuuray garoon … aysan mudnayn xukun xabsi daa’in ah, markaas maxaa mudan?” ayuu mid ka mid ah xeer-ilaaliyeyaashu maxkamadda u sheegay intii ay socdeen dhageysiyadii bishii Juun.
Xasuuqii Rwanda wuxuu sababay dhimashada qiyaastii 800,000 oo qof muddo ku dhow saddex bilood sannadkii 1994.
Tirokoobyada Qaramada Midoobay ayaa muujinaya in inta badan dadka la dilay ay ka tirsanaayeen laga tirada badan yahay ee Tutsi-ga Rwanda.
N. wuu diiday eedeymaha, isaga oo ku adkaystay in isaga qudhiisu uu ahaa dhibbane waayay tobannaan ehelkiisa ah waxa uu ku tilmaamay “dhacdooyinkaas argagaxa leh”.
Qareennadiisu waxay dalbadeen in laga waayo dhammaan eedaha, iyaga oo ku dooday in macaamiilkoodu taa beddelkeeda sameeyay “wax kasta oo lagu hortagi karo xasuuqa”.
“Kiiskani wuxuu dib u furay nabarradiisii. Waa nin burburay,” ayuu yiri mid ka mid ah qareennada difaaca intii uu socday dacwaddu.
N. wuxuu u baxsaday Netherlands sannadkii 1998.
Mas’uuliyiinta Rwanda ayaa dalbaday in si caalami ah loo soo xiro sannadkii 2014.
Laakiin sharciga Dutch-ka ayaa ka hortagaya in loo gacan geliyo, maadaama uu markii dambe qaatay jinsiyadda Dutch-ka.
Xeer-ilaaliyeyaasha Dutch-ka ayaa bilaabay baaritaankooda gaarka ah sannadkii 2020, iyaga oo Rwanda ku wareystay tobannaan markhaati ka hor intii aan la qaban sannadkii 2024.
Iyadoo lagu salaynayo mabda’a awood-garsoorka caalamiga ah, oo u oggolaanaya maxkamadaha inay dacweeyaan dambiyada ugu culus iyadoon loo eegin halka ay ka dhaceen, maxkamado Yurub ku yaalla ayaa maxkamadeeyay kuna xukumay dhowr iyo labaatan qof oo lala xiriiriyay xasuuqii Rwanda.
