Heshiis cusub oo ay saxiixeen Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump iyo hoggaamiyeyaasha Greenland iyo Denmark ayaa u oggolaanaya Washington inay ballaariso joogitaankeeda milatari ee jasiiradda istaraatiijiga ah ee Arctic, taas oo suuragal ka dhigi karta in la soo afjaro khilaaf bilo socday oo ku saabsan amnigeeda iyo khayraadkeeda macdanta.
Heshiiska ayaa la saxiixay intii uu Mr Trump booqashada ku joogay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ee New York. Ma gaadhayo dalabkiisii hore ee ahaa in Maraykanku Greenland u qaato dhul hoos yimaada, soo jeedin uu sheegay inay lagama maarmaan u tahay ka hortagga saameynta sii fidaysa ee Ruushka iyo Shiinaha ee Arctic.
- Advertisement -
Balse, heshiisku wuxuu dhigaya joogitaan milatari oo Maraykanku ku yeesho Greenland oo ka ballaaran, hab soo xoogaystay markii hoggaamiyeyaasha jasiiraddu diideen suurtagalnimada in Maraykanku si buuxda ula wareego.
Sida ku xusan qoraalka la sii daayay xafladda ka dib, Maraykanku wuxuu Greenland ka dejin karaa nidaamka difaaca ee “Golden Dome” si looga gaashaanto khataraha gantaallada ballistic-ga ah.
Jasiiradda Arctic waxay ku taallaa jidka ugu gaaban ee u dhexeeya Yurub iyo Waqooyiga Ameerika, waxayna hoy u tahay saldhigga milatari ee Maraykanka ee ugu waqooyi badan.
Isagoo khudbad u jeedinaya hoggaamiyeyaasha dunida ee Qaramada Midoobay ka hor saxiixa, Mr Trump wuxuu sheegay in heshiisku siinayo Maraykanka “gacan-ku-hayn joogto ah oo ku saabsan amniga iyo dhammaan baahiyaha kale ee dhulkaas.”
“Cid ka mid ah cadowga Maraykanka marna looma oggolaan doono inay Greenland ka samaysato joogitaan milatari mar dambe, ama ay halkaas ku samayso maalgashi xasaasi ah iyada oo aan haysan oggolaanshaheenna qoraal ah ee cad,” ayuu Mr Trump yiri.
Mr Trump wuxuu heshiiska la saxiixday Ra’iisul Wasaaraha Denmark Mette Frederiksen iyo Ra’iisul Wasaaraha Greenland Jens-Frederik Nielsen, xaflad saddex geesood ah oo qabsoontay ka dib khudbaddiisii Qaramada Midoobay.
Ms Frederiksen waxay ku tilmaantay heshiis “weligiis jiri kara,” iyadoo sheegtay inuu xoojinayo muhiimadda NATO, isla markaana uu ixtiraamayo xaqa Greenland u leedahay inay go’aamiso mustaqbalkeeda.
NATO oo xooggan
Mr Nielsen ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay doorka NATO ee Arctic. “Waxaan aaminsanahay inay muhiim tahay in NATO la adkeeyo, sidoo kale Arctic-ga, halkaas oo isbahaysigu ku leeyahay door muhiim ah,” ayuu yiri.
Greenland, oo hore u ahaan jirtay gumeysi Danish ah haddana ah dhul is-maamulkiisu xaddidan yahay oo ka tirsan Boqortooyada Denmark, waxay ku taallaa inta u dhexeysa Arctic iyo Waqooyiga Ameerika, waxayna leedahay khayraad tamareed oo ballaaran.
Waxaan u baahanahay oggolaanshahaaga si aan u soo rarno nuxurkan rte-player-kaWaxaan u adeegsannaa rte-player si aan u maamulno nuxur dheeraad ah oo dejin kara cookies qalabkaaga kuna ururin kara xog ku saabsan hawshaada. Fadlan dib u eeg faahfaahintooda oo aqbal si nuxurka loo soo raro.Maamul Doorbidyada
Maraykanku wuxuu hore uga hawlgalaa Saldhigga Hawada Sare ee Pituffik ee waqooyi-galbeedka fog ee Greenland. Heshiisku wuxuu diyaarinayaa laba goobood oo dheeraad ah: Narsarsuaq, oo ah saldhig diyaaradeed oo hore uga jiray Dagaalkii Qaboobaa, halkaas oo hadda ay ku nool yihiin dhowr iyo toban qof oo keliya, iyo Mestersvig, oo ay hadda isticmaalaan Ilaalada Gaadiidka Eeyaha ee Sirius, oo ah cutub ka tirsan ciidamada gaarka ah ee Denmark.
“Waxaan isla markiiba bilaabi doonnaa hannaanka lagu horumarinayo joogitaan milatari oo weyn goobta ku habboon. Waxaan dhisi doonnaa laba saldhig milatari oo aad u waaweyn,” ayuu Mr Trump ku yiri khudbaddiisii Qaramada Midoobay.
Diidmada Mr Trump ee ah inuu meesha ka saaro isticmaalka awood milatari ama mid dhaqaale si loo helo gacan-ku-haynta Greenland ayaa bishii Janaayo kicisay xiisad diblomaasiyadeed oo ka dhex dhalatay NATO, waxayna Denmark iyo dowladda jasiiradda gelisay bilo wadahadallo adag ah.
“Sababta aan u gaari karno heshiiskan, oo faa’iido u leh dhinacyada Greenland, Maraykanka iyo Yurub, iyo sidoo kale Boqortooyada Denmark, waa in uu yahay arrin la xiriirta siyaasadda amniga,” ayay Ms Frederiksen shalay ku tiri New York.
Heshiisku wuxuu sheegayaa inuu wax ka beddelayo heshiis difaac oo 1951kii la galay, kaas oo ahaa saldhigga sharci ee joogitaanka milatari ee Maraykanka ku lahaa jasiiradda.
Akhri wax badan:La soco wararkii ugu dambeeyayGuterres oo khudbaddii Qaramada Midoobay ku baaqay in la xaddido AI-da lana soo afjaro dagaallada
Waxa kale oo uu Washington u oggolaanayaa inay mustaqbalka raadiso saldhigyo dheeraad ah, haddii goobahooda iyo shuruudahooda lagu heshiiyo is-afgarad wadajir ah.
Heshiisku ma laha taariikh uu ku egyahay. Wuxuu siinayaa diyaaradaha iyo maraakiibta Maraykanka marin ballaaran oo ay ku galaan Greenland iyo biyaheeda dhuleed, isaga oo mamnuucaya dalalka aan NATO ka tirsanayn inay jasiiradda ka samaystaan xarumo milatari.
Waxa kale oo uu xaddidayaa maalgashiga shisheeye, isaga oo si wax ku ool ah uga hor istaagaya dowladaha iyo maalgashadayaasha ka baxsan NATO, dalalka bahwadaagta la ah NATO iyo Midowga Yurub inay helaan gacan-ku-hayn ama saameyn weyn oo ku saabsan waaxyaha loo arko kuwo si gaar ah xasaasi u ah, oo ay ku jiraan kaabayaasha muhiimka ah iyo soo saarista khayraadka.
Heshiisku weli wuxuu u baahan yahay ansixinta baarlamaannada Denmark iyo Greenland, balse wuxuu muujinayaa dib-u-gurasho cad oo ka timid dadaalkii hore ee Mr Trump ee lahaanshaha tooska ah ee Maraykanku ku yeelan lahaa jasiiradda.
Isla markaana, wuxuu noqon lahaa ballaarintii ugu weynayd ee kaabayaasha milatari ee Maraykanka ee Greenland tan iyo Dagaalkii Qaboobaa, markaas oo Washington ay ka hawlgeli jirtay 17 xarumood ayna halkaas ku sugnaayeen in ka badan 10,000 oo shaqaale ah.
