Soddon iyo toddobo qof oo lagu tuhunsan yahay macdan-qodis sharci-darro ah ayaa ku dhintay iyagoo ku jira gacanta ciidanka difaaca rayidka ee Nigeria, sida uu sheegay guddoomiyaha gobolka dhexe ee Niger, taas oo dhalisay baaritaan iyo saddex maalmood oo baroor-diiq ah.
Booliisku waxay fureen baaritaan ku saabsan dhimashada, kadib markii ciidanka difaaca rayidku ay ku sababeeyeen cudur. Hase yeeshee, warbixin sirdoon ayaa muujisay in ciriiriga xad-dhaafka ah iyo hawo-qaadasho aan ku filnayn laga yaabo inay masuul ka ahaayeen.
- Advertisement -
Gobolka Niger, oo ah dhul ballaadhan oo hodan ku ah macdanta kana weyn Belgium in ka badan laba jibbaar, ayaa soo jiita kumannaan macdan-qodeyaal farsamo-yaqaan ah, kuwaas oo badankoodu ay wadaan rajada helitaanka dahab.
“Subaxnimadan waxaan ku toosnay war sheegaya in ku dhowaad 37 qof ay ku dhinteen gacanta ciidanka difaaca rayidka halkan Minna,” ayuu Guddoomiye Mohammed Umaru Bago u sheegay wariyeyaasha shir jaraa’id oo ka dhacay caasimadda gobolka, sida ay baahisay telefishanka Nigeria ee TVC News.
Bago wuxuu ku dhawaaqay saddex maalmood oo baroor-diiq ah, wuxuuna dib u dhigay bilaabista ololaha doorashooyinka loo qorsheeyay Janaayo.
Dhimashada ayaa la sheegay inay kicisay mudaaharaadyo ka dhacay Minna oo ay dhigeen “kooxo macdan-qodeyaal ah iyo dad taageersan,” kuwaas oo lagu waxyeelleeyay baabuurro iyo hanti kale, sida ku xusan warbixinta sirdoonka ee ay AFP aragtay.
Dadka dhintay waxaa hayay Nigeria Security and Civil Defence Corps (NSCDC), oo ah hay’ad garab ka shaqaysa booliiska si loo ilaaliyo nolosha dadka, hantida qaranka ee muhiimka ah iyo kaabayaasha.
Muuqaal 40-ilbiriqsi ah oo internetka lagu faafiyay ayaa muujiyay meydadka tobannaan dhallinyaro ah, oo qaar badan ay sida muuqata ahaayeen dhallinyaro yaryar, kuwaas oo bannaanka yaallay kuna labisnaa oo keliya surwaallo gaagaaban.
Mutadawiciin xiran galoofyo ayaa dul taagnaa meydadka, halka haween xijaaban ay isku dayayeen inay qaraabadooda ka aqoonsadaan dadka dhintay.
Gadaasha waxaa laga maqlayay qaylo iyo habaaryo loo jeedinayay dadka la rumaysan yahay inay masuul ka yihiin.
‘Ciriiri xad-dhaaf ah iyo hawo-qaadasho aan ku filnayn’
Taliyaha booliiska gobolka Niger ayaa amray baaritaan degdeg ah oo lagu sameeyo “geerida murugada leh ee macdan-qodeyaal sharci-darro lagu tuhunsan yahay iyagoo ku jira xarunta haynta ee NSCDC”, sida uu bayaan ku sheegay afhayeenka booliiska Wasiu Abiodun.
Ciidanka difaaca rayidka ayaa sheegay inay Talaadadii iyo Arbacadii qabteen “tiro badan oo macdan-qodeyaal sharci-darro lagu tuhunsan yahay”.
“Hase yeeshee, saacadihii hore ee 17ka Sebtembar, 2026, tiro badan oo ka mid ah tuhmanayaasha la hayay ayaa meydadkooda la helay, kadib faafitaan cudur oo la tuhunsan yahay,” ayay tiri.
Warbixinta sirdoonka ayaa bixisay xog hordhac ah oo ka duwan, iyadoo sheegtay in dhimashadu “laga yaabo inay ka dhalatay ciriiri xad-dhaaf ah iyo hawo-qaadasho aan ku filnayn gudaha xarun hayn.”
Tartanka dahabka laga soo saaro miinooyinka sharci-darrada ah ee gobolka Niger ayaa sidoo kale gacan ka geystay rabshadaha ay fuliyaan kooxaha dambiilayaasha ah ee deegaanka looga yaqaan budhcad, sida ay sheegeen mas’uuliyiin iyo khubaro.
Kooxahani waxay canshuur ku soo rogaan macdan-qodeyaasha, waxayna dalbadaan qayb ka mid ah macdanta la soo saaro si ay ugu oggolaadaan gelitaanka godadka macdanta.
Sida ku xusan warbixin SwissAid ah oo la daabacay 2024, inta badan dahabka si sharci-darro ah loo qodo waxaa loo tahriibiyaa Isutagga Imaaraadka Carabta, ka hor inta aan lagu dhex darin silsiladaha sahayda caalamiga ah ee u adeegga Yurub, Maraykanka, Aasiya iyo Koonfur Afrika.
Gobolka Niger waxa kale oo uu leeyahay kayd macdano kale oo aad loo raadiyo, oo ay ku jiraan tantalite, naxaas iyo lithium, kuwaas oo baahi weyn loogu qabo baabuurta korontada iyo tiknoolajiyada tamarta nadiifta ah.
