Booliisku waxay raadinayaan mudaaharaadayaal kadib markii saraakiil la dhaawacay, gaadiidna la waxyeelleeyay intii ay socdeen rabshado ka dhacay Portsmouth, halkaas oo dibadbax uu ka dhashay imaatinka 120 muhaajir oo saarnaa hal doon yar.
Wasiirka Ammaanka Booliiska Sarah Jones ayaa u sheegtay Aqalka Hoose in rabshadihii habeenkii Axadda ay ahaayeen “cabsi-gelin iyo falal budhcadnimo ah”, iyadoo ka digtay in cid kasta oo “jebisa sharciga” ay “la kulmi doonto awoodda buuxda ee sharciga”.
- Advertisement -
Rabshadahan waxay yimaadeen kadib markii koox weyn oo rag wejiyada qarsaday ay sabtidii dhigeen mudaaharaad ka dhan ah doomaha yaryar ee ka tallaaba badda kana soo dega Dekedda Dover, taasoo sababtay carqalad weyn.
Golaha Deegaanka Magaalada Portsmouth ayaa sheegay in Wasaaradda Arrimaha Guduhu ay haysato “su’aalo culus oo ay tahay inay ka jawaabto” oo ku saabsan go’aankeeda ah in muhaajiriintaas, oo ka soo tallaabay Kanaalka Ingiriiska kana yimid Faransiiska, lagu soo dejiyo aaggaas.
Hoggaamiyaha golaha Steve Pitt ayaa sheegay in tallaabadaasi abuurtay “carqalad aan loo baahnayn”.
Qiyaastii 200 oo qof, qaar ka mid ahna ay xirnaayeen maaskaro, ayaa wajahday saraakiil ku labisan qalabka ka hortagga rabshadaha kadib markii ay isugu yimaadeen aagga dekedda doonta ee Eastney Landing, halkaas oo muhaajiriinta lagu soo dejiyay.
Booliisku waxay ilaalo ka hayeen dhowr bas oo waaweyn oo la dhigay waddo ka baxda Eastney Marina halka mudaaharaadayaashu ay xireen taraafikada. Amar kala diris ah ayaa la soo saaray, kaas oo u oggolaanayay saraakiisha inay xiraan cid kasta oo diidda inay u hoggaansanto.
Booliiska Hampshire and Isle of Wight Constabulary ayaa sheegay in tiro yar oo saraakiil ah goobta loogu daweeyay dhaawacyo, inkastoo uusan jirin qof si daran u dhaawacmay.
War ay soo saareen ayay ciidanku ku yiraahdeen: “Rabshad iyo burburin hantiyeed dembiyeed meel kuma laha mudaaharaad nabadeed.
“Ilaa hadda wax xadhig ah lama samayn, hase yeeshee waxaa la bilaabay baaritaan lagu aqoonsanayo dembiilayaasha ka masuulka ah weerar kasta oo loo geystay saraakiisha, waxyeellada dembiyeed ee gaadiidka ama dambiyo kale.”
Spencer Wragg, guddoomiyaha Hampshire Police Federation, ayaa yiri: “Waxaan arkay muuqaallo saraakiil laga riixayo mootooyinkooda, waxaanan arkay sawirro gaadiidka booliiska oo waxyeello soo gaartay. Waxay u muuqataa in booliisku xalay ay noqdeen bartilmaameedka qayb ka mid ah mudaaharaadka.”
Daniel Thomas, oo loo yaqaan Danny Tommo ahna xiriiriye la leh dhaqdhaqaaqa midigta fog ee Tommy Robinson, ayaa si toos ah uga baahiyay goobta wuxuuna ku boorriyay taageerayaashiisa inay “u soo baxaan Eastney” si looga hortago in muhaajiriinta la raro.
Basaskii waaweynaa ee siday muhaajiriinta ayaa ugu dambayn baxay saacadihii hore ee Isniinta. Border Force ayaa xaqiijisay in “dadkii saarnaa doonta laga qaaday meel ka baxsan Hampshire si loo maro habraaca”.
Muuqaal lagu baahiyay internetka ayaa u muuqday inuu muujinayo mudaaharaadayaal daba socda kolonyada waddo weyn kadib markii ay baxday.
Mudaaharaadayaashu waxay sheegeen inay isku dayayeen inay ka hortagaan saraakiisha inay muhaajiriinta geeyaan xarunta habraaca ee Manston ee ku taalla Kent.
Isagoo Isniintii la hadlayay Aqalka Hoose, wasiirka ammaanka booliiska ayaa yiri: “Mudaaharaad nabadeed waa qayb aasaasi ah oo ka mid ah dimuqraadiyaddeenna waana in la difaacaa. Laakiin sidoo kale waa xuquuqda muwaadiniinta kale inay noloshooda u wataan si aan faragelin aan loo baahnayn loo sameynin – mana jiri karto cudurdaar dabeecad hanjabaad leh ama carqalad culus.”
Sarah Jones ayaa intaas ku dartay: “Haddaba aan si cad ugu sheego Aqalka iyo dalka in fowdo nooc kasta leh aan marna loo dulqaadan doonin, kuwa ka tallaaba xadka mudaaharaad nabadeed una gudba sharci-jabinna waxay la kulmi doonaan awoodda buuxda ee sharciga.”
Xoghayaha arrimaha gudaha ee hadhka ah Chris Philp ayaa cambaareeyay rabshadaha Portsmouth balse wuxuu sheegay inay sidoo kale tahay “digniin toosineed oo ku socota dowladda”, isagoo raaciyay: “Tani sidoo kale waa inay digniin toosineed u noqotaa dowladda sababtoo ah ma aha oo keliya mudaaharaadayaashaas Dover iyo Portsmouth ku sugan ee sida weyn uga careysan socdaalka sharci-darrada ah ee baaxadda leh.
“Waa malaayiin iyo malaayiin qof oo ku kala nool dalka oo dhan kuwaas oo iyaguna careysan.”
Hoggaamiyaha Reform UK Nigel Farage ayaa sheegay in Britain ay ku dhowdahay “qalalaase sokeeye oo halis ah” wuxuuna ku boorriyay dibadbaxayaasha inay nabad ku ekaadaan.
Muuqaal uu ku daabacay baraha bulshada ayuu ku yiri: “Mudaaharaad nabadeed: waa wanaagsan yahay. Direysyo iyo maaskaro: waa xun yihiin. Codeyntu waa waddada keliya ee aan xal ku heli karno.”
Xildhibaanka Conservative-ka ah Dame Caroline Dinenage, oo matasha Gosport oo u dhow Portsmouth, ayaa ku eedeysay Wasaaradda Arrimaha Gudaha inaysan siin saraakiisha maxalliga ah macluumaad ku filan oo ku saabsan mudaaharaadkii Axadda.
“Natiijada ka dhalatay waxay noqotay inaanan ku jirin xaalad aan ku dejin karno cabsida iyo xiisadda,” ayay tiri.
Amanda Martin, oo ah xildhibaanka Labour-ka ee Portsmouth North, ayaa sheegtay in “soo ifbaxa” jidkii loo adeegsaday gudubkii Kanaalka ee Axadda uu ahaa “mid si weyn uga walaacinaya magaaladayda”.
Tirokoobka Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa muujiyay in qiyaastii 625 muhaajir oo saarnaa siddeed doon lagu soo dejiyay Dover iyo Portsmouth maalintii Axadda.
Sannadka ku eg 1 Sebtembar, 16,513 qof ayaa ku yimid UK iyagoo saaran doomaha yaryar, waana tiro 43% ka hooseysa isla muddadii sannad ka hor.
Socdaalka saafiga ah ee ku wajahan UK ayaa sidoo kale hoos ugu dhacay heerkiisii ugu hooseeyay tan iyo 2012 marka laga reebo xilligii cudurka safmarka ah ee Covid.
Carqaladdan waxay timid maalmo keliya kadib markii Ra’iisul Wasaare Andy Burnham iyo Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ay kulmeen si ay uga wadahadlaan sida loo “kordhin karo” dadaallada lagu xakameynayo tallaabista doomaha yaryar.
Inkastoo tallaabisyada xilliga xagaaga ay hoos ugu dhaceen heerkii ugu hooseeyay tan iyo 2019, tahriibiyeyaashu waxay u muuqdaan inay dad badan saarayaan tiro yar oo maraakiib waaweyn ah oo loo yaqaan “mega dinghies”.
Hal doon yar oo sidday rikoodh ah 230 qof ayaa si guul leh uga tallaabtay Kanaalka bishii Agoosto.
Tahriibiyeyaasha dadka abaabula safarradan ayaa la rumeysan yahay inay qaateen habab aad u xeel dheer si ay uga baxsadaan ogaanshaha kadib markii booliseynta lagu xoojiyay aagga Calais.
