Warbaahinta qaranka ee Niger ayaa hawada ka baxday Sabtidii kaddib markii habeenkii rasaas iyo qaraxyo ka dhaceen agagaarka saldhig milatari oo ku yaalla garoonka diyaaradaha ee caasimadda, halka askar lagu soo warramay inay xireen waddooyinka gala qasriga madaxtooyada, sida ay sheegeen dadka deegaanka iyo ilo amni.
Dhacdooyinkan ayaa dhacay iyada oo aan si degdeg ah loo bixin wax sharaxaad ah. Militariga Niger ayaa dadweynaha ugu baaqay inay isdejiyaan oo ay ka waantoobaan faafinta warar aan la xaqiijin, iyagoo intaas ku daray in la daabulay ciidamada difaaca iyo amniga.
- Advertisement -
“Marka la eego dhacdooyinka hadda jira, aan isdejinno oo aan ka fogaano wadaagista xog aan la xaqiijin,” ayay militarigu ku sheegeen qoraallo lagu daabacay akoonnadooda rasmiga ah ee baraha bulshada.
Qof deggan magaalada ayaa u sheegay Agence France-Presse (AFP) in rasaas culus iyo qaraxyo laga maqlay agagaarka Air Force Base 101, oo ku dhex yaalla xarunta garoonka diyaaradaha caalamiga ah. Dad kale oo dhowr ah ayaa sheegay in rasaas goos-goos ah oo joogto ah ay socotay habeenkii oo dhan kuna sii fiday subaxnimadii Sabtida.
Sida ku cad muuqaal uu internetka ku baahiyey saxafi maxalli ah oo muujinaya agagaarka garoonka diyaaradaha, rasaastii ugu horreysay waxay bilaabatay qiyaastii 1:00 habeenimo waqtiga maxalliga ah waxayna socotay ilaa waaberiga. Qof kale oo deggan halkaas ayaa sheegay inuu maqlay rasaas kale oo goos-goos ah qiyaastii 7:00 subaxnimo.
“Hubka aan maqlayno ma aha nooca ay qaadi karaan argagixisada mootooyinka watta,” ayuu yiri qofka deegaanka. “Dagaalku si aan kala go’ lahayn ayuu u socday tan iyo xalay.”
Qof deggan galbeedka Niamey ayaa si gaar ah u sheegay in rasaas hub fudud ah oo goos-goos ah la maqlay qiyaastii 5 subaxnimo.
Ilaa 9 subaxnimo, Tele Sahel, oo ah telefishinka dowladda Niger, wuxuu baahinayay shaashad madow labadaba adeeggiisa dayax-gacmeedka iyo baraha internetka. Dadka deegaanka ayaa sheegay in askartu xaddideen marin u helista waddooyinka taga qasriga madaxtooyada iyo xarunta telefishinka.
Muuqaallo lagu wadaagay baraha bulshada ayaa u muuqday inay muujinayaan gaadiid gaashaaman oo ku socda agagaarka garoonka diyaaradaha. Muuqaalkaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Iskahorimaadyada la soo wariyey ayaa imanaya xilli Niger ay ku dhowdahay sannad-guuradii saddexaad ee xukunka militariga ee la aasaasay kaddib afgambigii July 2023 ee uu hoggaaminayey Gen. Abdourahamane Tiani. Tan iyo markii ay xukunka la wareegeen, xukuumadda milatariga ayaa wajahaysay rabshado jihaadi ah oo sii socda kuwaas oo saameeyey Niger iyo guud ahaan gobolka Saaxil in ka badan toban sano.
Weerarrada garoonka diyaaradaha
Air Force Base 101 ayaa si gaar ah isha loogu hayay kaddib laba weerar oo sanadkan ay geysteen ururro jihaadi ah oo iska soo horjeeda.
Bishii Janaayo, maleeshiyaad ka tirsan Daesh ee Saaxil ayaa weeraray saldhigga. Maamulka ayaa sheegay in 20 weeraryahan la dilay afar askarina ay dhaawacmeen. Tiani ayaa markii dambe qirtay in “cilad nidaamka ku jirtay” ay suuragelisay weerarka, wuxuuna sheegay in weeraryahannadu ay ujeeddadoodu ahayd inay burburiyaan awoodda cirka ee Niger.
Xarunta garoonka diyaaradaha ayaa mar kale la weeraray dabayaaqadii Juun, markaas oo dagaalyahanno ka tirsan JNIM, oo ah kooxda lagu yaqaan magacaabisteeda Faransiiska kuna xiran al-Qaida, ay qaadeen weerar. Wasaaradda Difaaca Niger ayaa sheegtay in ugu yaraan 11 askari iyo laba rayid ah ay dhinteen, halka 22 weeraryahan la dilay.
Militariga Niger ayaa sheegay inay iska caabiyeen labada weerarba.
Daesh ee Saaxil iyo JNIM waxay sidoo kale ka howlgalaan dalalka deriska ah ee Burkina Faso iyo Mali. Sida Niger oo kale, labadaas dalba waxaa maamula xukunno milatari oo ku yimid afgambi.
Saddexda dowladood ayaa iska fogeeyey saaxiibbadoodii reer Galbeedka ee muddada dheer, oo ay ku jirto Faransiiska, iyagoo sii wada dadaallada ka dhanka ah kooxaha jihaadiga ah, isla markaana xoojinaya xiriirka ay la leeyihiin Ruushka. Kaddib khilaafyo daba dheeraaday oo ay la galeen ururka gobolka, waxay sidoo kale ka baxeen Ururka Dhaqaalaha ee Dowladaha Galbeedka Afrika, ama ECOWAS.
Air Force Base 101 waxaa ku sugan shaqaale ka tirsan Africa Corps ee Ruushka iyo qaab-dhismeedka taliska ee Isbahaysiga Dowladaha Saaxil, oo ah iskaashi siyaasadeed iyo amni oo ay sameysteen Niger, Burkina Faso iyo Mali.
Xaruntan ayaa sidoo kale loo adeegsaday kaydinta sahay milatari iyo agab istiraatiiji ah oo xasaasi ah. Laga bilaabo Diseembar ilaa Janaayo, waxay kaydisay shixnad weyn oo uranium concentrate ah oo dib u dhacday iyadoo sugaysa dhoofin. Lama soo sheegin wax dhaqdhaqaaq dambe ah oo la xiriira shixnaddaas.
