Soomaaliya: Maxkamadda Sare oo ku dhawaaqday in muddadii xil-haynta madaxweynaha iyo baarlamaanku dhammaatay, kuna amartay in doorashooyin lagu qabto 90 maalmood gudahood
MUQDISHO, Soomaaliya — Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa waxba kama jiraan ku tilmaantay tallaabooyinkii ay qaadeen hay’adaha federaalka ee ugu sarreeya dalka, kaddib markii ay go’aamisay in muddadii xil-haynta baarlamaanka, madaxweynaha iyo xukuumaddu ay dhammaatay sannadkii 2026. Maxkamaddu waxay dhinacyada siyaasadda ku amartay inay 30 maalmood gudahood ku heshiiyaan hannaan doorasho, isla markaana doorashooyinka lagu qabto 90 maalmood gudahood.
- Advertisement -
Qaybta Dastuuriga ah oo ka kooban shan xubnood ayaa go’aankan soo saartay Khamiistii, 5-tii Nofeembar, kaddib dacwad uu gudbiyay madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed. Dacwaddiisu waxay caqabad ku noqotay hannaankii loo maray wax-ka-beddelka Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee dalka ee 2012 iyo saamaynta sharci ee wax-ka-beddelladaas.
Maxkamaddu waxay tixgelisay laba su’aalood oo aasaasi ah: in hannaanka wax-ka-beddelku waafaqsanaa qodobbada 132, 133 iyo 136 ee dastuurka 2012, iyo in tallaabooyinka lagu qaatay wax-ka-beddelladaas — gaar ahaan kordhinta muddada xil-haynta hay’adaha federaalka — ay lahaayeen awood sharci.
Maxkamaddu waxay diidday caqabadda loo jeediyay hannaanka wax-ka-beddelka
Maxkamaddu waxay diidday qaybtii koowaad ee dacwadda Shariif, taas oo lagu muransanaa dastuur waafaqsanaanta hannaanka wax-ka-beddelka. Waxay sheegtay in madaxweynihii hore uusan lahayn awood sharci oo uu caqabaddan ku soo gudbiyo sida ku cad Qodobka 86-aad ee Dastuurka Ku-meelgaarka ah.
Hase yeeshee, waxay aqbashay qaybtii labaad ee dacwadda, taas oo oggolaanaysa in la qaado caqabadda ka dhanka ah tallaabooyinka la xiriira isbeddellada dastuuriga ah, oo ay ku jirto kordhinta muddada xil-haynta hay’adaha federaalka ee la doortay.
Go’aankeeda, maxkamaddu waxay sheegtay in wax-ka-beddel kasta oo dastuuri ah oo abuuraya muddooyin cusub oo xil-hayn ah uu si cad u qeexayo in uu khuseeyo hay’adaha xilka haya ama oo keliya hay’adaha la doorto kaddib marka wax-ka-beddelku dhaqan galo.
Haddii wax-ka-beddelku uusan si cad uga jawaabin su’aashaas, muddada cusub si toos ah looguma dabaqi karo hay’adaha xilka haya, ayay maxkamaddu xukuntay. Sidaas darteed, muddadii xil-haynta ee asalka ahayd ayaa weli sii jiraysa.
Iyada oo taas ku salaynaysa, maxkamaddu waxay heshay in hay’adaha federaalku ay sii shaqaynayeen iyagoo ku salaynaya muddada afarta sano ah ee ku cad Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee 2012, maadaama wax-ka-beddelladii 2026 aysan si cad muddada cusub ugu darin hay’adihii xilka hayay.
Muddadii xil-haynta labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka waxay dhammaatay 14-kii Abriil 2026, ayay maxkamaddu sheegtay. Muddadii xilka madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud waxay dhammaatay 15-kii May 2026.
Maxkamaddu waxay sidoo kale go’aamisay in muddadii xil-haynta xukuumadda federaalku dhammaatay 14-kii Abriil 2026. Awooddeedu, sida lagu sheegay xukunka, waxay ka timaaddaa baarlamaanka, kaas oo dastuur ahaan awood u leh inuu xukuumadda siiyo codka kalsoonida isla markaana kormeero howlaheeda.
Kaddib taariikhahaas, hay’aduhu mar dambe ma lahayn awood ay ku gutaan awoodahooda dastuuriga ah ama kuwa sharciga ah, sida ku cad xukunku.
Maxkamaddu sidaas awgeed waxay dhammaan tallaabooyinkii ay hay’aduhu qaadeen kaddib markii ay muddadii xil-hayntoodu dhammaatay ku tilmaantay kuwo aan dastuur waafaqsanayn, sharci-darro ah, waxba kama jiraan ah oo aan wax saameyn ah lahayn.
Maxkamaddu waxay amartay heshiis siyaasadeed iyo doorashooyin lagu qabto 90 maalmood gudahood
Xukunku wuxuu sidoo kale baaray in xukuumadda federaalku sii shaqayn karto kaddib markii ay muddadii xil-haynteedu dhammaatay.
Maxkamaddu waxay Dowladda Federaalka u aqoonsatay hay’adda keliya ee dastuurku awood u siiyay inay maamusho xukuumad xil-gaarsiis ah, iyadoo awooddaas ku koobtay arrimaha caadiga ah ee dowladda.
Waxay sheegtay in xukuumad xil-gaarsiis ahi aysan qaadan karin go’aanno ama tallaabooyin ka baxsan waajibaadka maamul ee caadiga ah ee maalinlaha ah.
Maxkamadda Sare waxay dhammaan dhinacyada ku lugta leh geeddi-socodka doorashada ku amartay inay 30 maalmood gudahood ku gaaraan heshiis ku saabsan hannaan doorasho oo la hirgelin karo.
Waxay sidoo kale amartay in doorashooyinka lagu qabto 90 maalmood gudahood.
Go’aankan oo Muqdisho lagu soo saaray 5-tii Nofeembar 2026, waxaa saxiixay shan garsoore oo uu hoggaaminayay Garsoore Saalax Sheekh Ibraahim Dhiblaawe.
AXADLETM
