GENEVA – Garsoorka Soomaaliya ayaa galay qalalaase dastuuri ah kadib markii khubaro ka tirsan Qaramada Midoobay* ay cambaareeyeen xilka qaadistii dowladda ee Guddoomiyihii Maxkamadda Sare, Baashe Yuusuf Axmed, 4-tii Nofembar 2026, iyo dhaarintii qof la sheegay inuu beddel u yahay saddex maalmood kadib.
“Waxaan si adag u cambaareynaynaa faragelintan cad ee lagu sameeyay madaxbannaanida
garsoorka,” ayay khubaradu yiraahdeen. “Xilka qaadista hal dhinac ah ee
Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, oo lagu sameeyay digreeto madaxweyne, ma aysan raacin
hannaanka dastuuriga ah, oo ay ku jiraan ansixinta Baarlamaanka ama soo jeedin ka timid
Guddiga Adeegga Garsoorka. Beddelkiisa degdegga ah, oo dhacay maalmo gudahood
iyada oo aan la raacin hannaanka sharciga, wuxuu wiiqayaa ku dhaqanka sharciga.”
Xilka qaadista Guddoomiye Axmed ayaa timid maalin ka hor go’aan ay Maxkamadda
Sare ka gaari lahayd sharcinimada tallaabooyinkii dhawaan lagu kordhiyay
muddo xileedyada Madaxweynaha iyo Baarlamaanka, kuwaas oo laga dhigay afar sano
ilaa shan sano.
5-tii Nofembar 2026, shan garsoore ayaa sii waday dhageysiga dacwadda waxayna
go’aamiyeen in muddo-kordhintu ay sharci-darro tahay, iyagoo xukumay in muddadii
xileedyada Baarlamaanka iyo Madaxweynaha ay dhammaatay. Maxkamaddu waxay amartay in
doorashooyinka lagu qabto 90 maalmood gudahood. Garsoorayaashu waxay sidoo kale
go’aamiyeen in xil ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ay ahayd mid aan
dastuuri ahayn, looguna talagalay in lagu hor istaago dib-u-eegista Maxkamadda ee
muddo-kordhinta Madaxweynaha iyo Baarlamaanka.
Dowladdu ma aysan u hoggaansamin xukunnada. Taa beddelkeeda, boqolaal ka tirsan
ciidamada ammaanka ayaa la geeyay Maxkamadda Sare, taas oo khubaradu ku tilmaameen
isku day lagu carqaladeynayo laguna cabsi gelinayo Maxkamadda. Ilaaladii gaarka ahayd
ee toddoba garsoore oo ka tirsan Maxkamadda Sare ayaa laga qaaday, inkastoo ay jireen
khataro ku wajahan ammaankooda, waxaana garsoorayaasha laga mamnuucay inay safraan.
7-dii Nofembar, Ibraahim Idle Suleymaan ayaa xaflad lagu qabtay lagu dhaariyey
isagoo loo aqoonsaday inuu yahay Guddoomiyaha cusub ee Maxkamadda Sare. Madaxweynaha
ayaa ka qayb galay munaasabadda.
“Waxaan cambaareyneynaa isku dayga lagu cabsi gelinayo garsoorayaasha iyo
hanjabaadaha culus ee loo jeedinayo ammaankooda – ilaaladooda gaarka ah waa in si
degdeg ah dib loogu soo celiyaa,” ayay khubaradu yiraahdeen. “Waxaan ugu baaqaynaa
ciidamada ammaanka inay dib uga laabtaan.”
“Sharciga caalamiga ah, kan Afrika iyo kan qaranka ayaa dhammaan dalalka ku
waajibinaya inay xaqiijiyaan madaxbannaanida garsoorka, oo ay ku jirto marka la
go’aaminayo khilaafaadka siyaasadeed, taas oo ah dammaanad muhiim u ah ku dhaqanka
sharciga iyo dimuqraadiyadda.”
Garsoorayaashu waa inay awoodaan inay go’aan ka gaaraan dacwadaha iyaga oo aan la kulmin
saameyn aan habboonayn, cadaadis, hanjabaad ama faragelin, waana in hannaanka garsoorka
laga ilaaliyaa faragelin aan habboonayn ama aan loo baahnayn. Garsoorayaasha waxaa xilka
laga joojin karaa ama laga qaadi karaa oo keliya sababo la xiriira awood-darro ama dhaqan
ka dhigaya kuwo aan ku habboonayn gudashada waajibaadkooda. Nidaam kasta oo la raaco waa
inuu ahaadaa mid caddaalad ah, lagu dabaqo heerarka la dejiyay ee anshaxa garsoorka,
isla markaana uu oggolaado dib-u-eegis madax-bannaan.
Dammaanadaha xukuma habka loo xulo loona magacaabo garsoorayaasha waxaa lagu qeexay Mabaadi’da Magacaabista Garsoorayaasha.
Hore ayaa walaac looga muujiyay in ‘hannaannada aan nidaamsanayn ee lagu muransan yahay ee dib-u-habaynta dastuurka’ iyo
‘maqnaanshaha garsoor madax-bannaan’ ay wiiqi karaan dadaallada dalka ee la-dagaallanka
argagixisada iyo xasilinta, iyadoo Soomaaliya ay wajahdo khatar weyn oo uga imanaysa
Al-Shabaab.
“Guddoomiyaha Maxkamadda Sare Axmed, oo si sharci ah loo magacaabay, waa in dib loogu
soo celiyaa xilkiisa, waana in la dammaanad qaadaa ammaankiisa iyo kan dhammaan
garsoorayaasha kale,” ayay khubaradu yiraahdeen.
Isha: Xafiiska Qaramada Midoobay ee Xuquuqda Aadanaha
