Qandaraaslayaasha Gobolka Tana River ayaa dhaliilay Guddiga Xisaabaadka Dadweynaha ee Senetka inay ku guuldarreysteen inay booqdaan gobolka toddobaadkii hore, iyagoo sheegay in kulankii baaqday uu shacabka u diiday fursad ay ku soo bandhigaan cabashooyinkooda kuna dalbadaan jawaabo ku saabsan maamulka lacagaha dadweynaha.
Intii lagu jiray kulan ay magaalada Hola kula yeesheen Senator-ka deegaanka Danson Mungatana, qandaraaslayaashu waxay ku eedeeyeen dowladda gobolka inay dayacday biilasha sugaya. Waxay sheegeen in jadwalka lacag-bixinta la iska indhatirayo, iyadoo la sheegay in qandaraaslayaal cusub la siiyo lacag ka hor shirkado mashaariicdooda dhammaystiray waqti hore.
- Advertisement -
Waxay sidoo kale sheegeen in warbixinnada uu gobolku u gudbiyay Senetka iyo Xafiiska Kormeeraha Miisaaniyadda ay ku qornaayeen mashaariic badan oo aan jirin, kuwaas oo la sheegay in lacag loo bixiyay inkastoo aysan jirin wax shaqo ah oo dhulka ka muuqda.
Isagoo wariyeyaasha la hadlay kaddib kulanka, Mungatana wuxuu ugu baaqay saaxiibbadiisa Senetka inay kulammo ku qabtaan gobolka, isagoo sheegay inay tahay inay booqdaan deegaannada ay arrimuhu saameeyeen oo ay si toos ah u qiimeeyaan walaacyada ay shacabka soo bandhigeen.
“Ganacsatadeennu waxay sheegayaan in mabda’a Qofkii Horeeya Ha Horeeyo (FIFO) aan looga dhaqmin gobolkan. Waxaa jira dad qandaraasyadoodii hore u dhammaystiray oo aan weli la siin lacag. Waxaa jira kuwo mashaariic dhowaan qabtay oo lacag la siiyay, sida la sheegayo, xiriir wanaagsan oo ay la leeyihiin guddoomiyaha gobolka awgiis,” ayuu yiri Mungatana.
“Qandaraaslayaashu waxay sidoo kale sheegayaan in jadwalka lacag-bixinta aan la raacin, waraaqahoodana loo adeegsado in lacag laga sii daayo Kormeeraha Miisaaniyadda, hase yeeshee lacagtaas ay aaddo shirkado kale. Kuwani waa qaar ka mid ah arrimaha ay ahayd in Guddiga Xisaabaadka Dadweynaha ee Senetku halkan u yimaadaan si ay indhahooda ugu soo arkaan,” ayuu raaciyay.
Mungatana wuxuu sheegay in kulan Senetka uu shacabka kula yeelanayo Tana River uu bannaanka keeni karo mashaariicda aan jirin ee la sheegay, isla markaana uu gacan ka geysan karo ilaalinta lacagaha loogu talagalay shacabka, kuwaas oo uu sheegay inay weli la ildaran yihiin takoorid ay sababtay sida ay tiro yar oo mas’uuliyiin ahi u maareeyeen hantida dadweynaha.
“Waxaa jira mashaariic ay saraakiisha gobolku, marka loogu yeero Senetka Nairobi, sheegaan in la dhammaystiray, balse marka dhulka la tago aan waxba ka jirin. Waxay qiil uga dhiganayaan isticmaalka lacagta mashaariic aan jirin. Waxaa jira waddooyin uu gobolku sheeganayo inuu malaayiin ku dhisay, hase yeeshee aan waxba laga qaban. Dadka Tana River waxay ka murugaysan yihiin guuldarrada Senetka PAC ee ah inuusan halkan iman,” ayuu yiri.
“Waxaan saaxiibbadayda Senetka ku boorinayaa inay qorsheeyaan maalin ay halkan yimaadaan, maadaama muwaadiniinteennu sugayaan si aad u dhegaysataan arrimahooda oo aad u heshaan waddo aad ku caawisaan si lacagtooda loo siiyo. Arrinta biilasha sugaya ee dowladda gobolka. Waxaa jira gobollo dejiyay qorshayaal maamul oo lagu nadiifinayo biilasha sugaya, kuna bixinaya sida jadwalkoodu dhigayo, balse waxaa jira gobollo aan raacin jadwalladooda,” ayuu raaciyay.
Rashid Onchanga, oo ah xoghayaha guud ee Ururrada Bulshada Rayidka ah ee gobolka, ayaa sheegay in go’aanka guddigu uga baaqday safarka Tana River uu ahaa mid niyad jab leh. Wuxuu sheegay in kooxaha deegaanka ay isu diyaariyeen inay soo bandhigaan walaacyadooda, sharraxaadna ka dalbaan saraakiisha gobolka, isla markaana booqdaan mashaariicda la sheegay in la dhammaystiray.
“Waxaa nala casuumay halkan, waxaana la filayay in guddiga Senetka PAC uu halkan yimaado 25-ka bishan. Waxay halkan iman lahaayeen kaddib Kilifi, si ay u eegaan arrimaha maamulka lacagaha dadweynaha ee gobollada. Kani waa mid ka mid ah gobollada dalka ugu takooran, nuglaantiisuna weli way sii kordhaysaa,” ayuu yiri Onchanga.
“Waxaan rabnaa in guddigaasi halkan yimaado si aan u sheegno walaacyadayada. Waxaan booqan doonaa mashaariicda la sheegayo in la dhammaystiray, sababtoo ah waxaan falanqaynay miisaaniyadda gobolkeenna iyo dhammaan warbixinnada si aan u ogaanno halka ay ku jiraan mashaariicdaas aan jirin ee lacagaha loo bixinayo,” ayuu raaciyay.
Steve Buya, oo ah dhalinyaro deggan gobolka, ayaa su’aal geliyay sababta kulanka loo baajiyay oo keliya maadaama guddoomiyaha gobolku uusan diyaar ahayn, isaga oo ku dooday in ku-xigeenka guddoomiyaha uu uga jawaabi karay walaacyada isagoo matalaya maamulka.
Buya wuxuu ugu baaqay dowladda gobolka inay wax ka qabato biilasha sugaya, isaga oo ka digay in lacag-bixinnada dib u dhaca ay waxyeello u geysanayaan qandaraaslayaasha, qoysaska iyo alaab-qeybiyeyaasha, isla markaana ay carqaladeynayaan hab-nololeedyada guud ahaan gobolka.
“Waxaan doonaynay inaan ka hadalno arrimo badan oo dowladda gobolku ku fashilantay, laga bilaabo biilasha sugaya. Marka biilasha sugaya aan la bixin, gobolku ma shaqaynayo. Tani waa markii labaad ee Senetku halkan yimaado oo uu ogaado in guddoomiyaha gobolku uusan diyaar ahayn; haddii guddoomiyuhu uusan halkan joogin, ku-xigeenkiisa ayay ahayd inuu la wareego oo uga jawaabo walaacyadan,” ayuu yiri Buya.