Hanjabaad cusub oo ka timid burcad-badeed Soomaali ah ayaa sii kordhisay walaaca qoysaska 10 ehelkooda Pakistani ah lagu hayo markab shidaal oo la afduubay in ka badan shan bilood, iyadoo dadka ay jecel yihiin sheegeen inay gebi ahaanba waayeen xiriirkii shaqaalaha markabka.
KARACHI: Ehelada badmaaxyada ayaa Axaddii sheegay inaanay wax war ah ka hayn halka ay raggu ku sugan yihiin, kaddib markii hawlgal milatari lagu badbaadiyey shaqaalihii markab kale oo la afduubay, taas oo walaac ka abuurtay badqabka kuwa saaran MT Honour 25.
- Advertisement -
Markabka shidaalka ee sita calanka Palau ayaa lagu qabsaday xeebaha gobolka Dawladda Puntland ee Soomaaliya 21-kii Abriil, xilli uu siday 17 shaqaale ah, oo ay ku jireen 10 Pakistani ah. Badmaaxyadu waxay ku jiraan gacanta afduubayaasha in ka badan shan bilood.
Burcad-badeeddu waxay ku hanjabeen inay dilayaan dadka la haysto haddii ciidamada ammaanku isku dayaan hawlgal ka dhan ah markabka, sida lagu sheegay farriimo ay heshay koox xuquuqda aadanaha u dooda oo Pakistani ah oo ku lug leh kiiskan.
Mahwish Yasir, oo seygeeda Yasir Khan uu ka mid yahay badmaaxyada la haysto, ayaa sheegtay in aanu midkoodna qoysaska u suurtagelin inuu si toos ah ula hadlo shaqaalaha markabka tan iyo markii ay soo baxeen horumarradii ugu dambeeyey.
“Midkeenna ma uusan la xiriirin,” ayay u sheegtay Arab News. “Wax fikrad ah kama hayno goobta ay joogaan, mana jiro wax war ah oo halkaas naga soo gaaraya. Waxba ma jiraan.”
Yasir waxay sheegtay in go’itaanka isgaarsiintu sii xoojisay cabsida qoysaska.
“Qoysas dhan ayaa ku jira murugo weyn iyo walaac aad u daran,” ayay tiri.
Walaacan ayaa ka dambeeyey hawlgalkii Jimcihii ay ciidamada badda ka fuliyeen gobolka ismaamulka ah ee Dawladda Puntland ee Soomaaliya si ay dib ugula wareegaan SIBU 1, oo ah markab kale oo shidaal oo burcad-badeeddu qabsadeen. Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in dhammaan 20-ka shaqaale ee saarnaa ay nabad qabaan.
Mas’uuliyiinta Dawladda Puntland ayaa AFP u sheegay in burcad-badeedda haysa saddex markab oo kale oo shidaal, oo ay ku jirto Honour 25, ay tan iyo markaas u guureen koonfurta, dhanka Hobyo ee dowlad-goboleedka deriska ah ee Galmudug.
Ansar Burney Trust International, oo xiriir la lahayd shaqaalaha markabka iyo afduubayaashooda, ayaa sheegtay inay 25-kii Sebtembar ka heshay sawir cusub iyo farriin kabtanka Indonesian-ka ah ee markabka shidaalka, Ashari Samadikun. Farriintu waxay ka digtay in ragga saaran markabka ay wajahayaan hanjabaado.
“Burcad-badeeddu waxay marar badan hub ugu hanjabeen shaqaalaha MT Honour 25, iyagoo sheegaya inay na dili doonaan haddii weerar ama hawlgal milatari lagu qaado markabkeenna,” ayuu Samadikun ku yiri farriinta lala wadaagay Arab News.
Wuxuu ugu baaqay hay’adaha ay khuseyso inay mudnaanta siiyaan badqabka shaqaalaha markabka, ayna ka fogaadaan hawlgal keeni kara aargoosi lagula kaco badmaaxyada.
Qurratulain Muhammad Anis, oo ah lataliye sharci oo ka tirsan Ansar Burney Trust International, ayaa sheegtay in hanjabaaduhu bilaabmeen maalmo ka hor hawlgalkii lagu soo furay SIBU 1.
Waxay sheegtay in Hay’addu heshay wicitaanno ku dhow 18-kii ama 19-kii Sebtembar, kuwaas oo afduubayaashu uga digeen inay shaqaalaha markabka ka dejin karaan oo ay gudaha dalka u kaxaysan karaan, halkaas oo aanay ka jiri doonin internet ama awood lagu raadraaco.
“Waxay mar walba ku celcelinayeen in haddii wax weerar ah lagu qaado, ay dili doonaan qof walba,” Anis ayaa u sheegtay Arab News.
Sida ay sheegtay Anis, burcad-badeeddu waxay dalbanayaan 1.9 milyan oo doolar si loo sii daayo dadka la haysto, waana dalab ay Hay’addu gaarsiisay mas’uuliyiinta Pakistan.
Waxay sheegtay in xiriirkii rasmi ahaa ee ugu dambeeyey ee ururku la yeeshay dowladda uu dhacay 16-kii Sebtembar, markaas oo mas’uuliyiintu xaqiijiyeen inay heleen xogtii Hay’addu bixisay.
Anis waxay sheegtay in xogta ugu dambeysay ee Hay’addu muujinayso in dhammaan shaqaalaha markabku nool yihiin, isla markaana aan la soo sheegin xanuun halis ah. Hase yeeshee, sahayda cuntada iyo daawadu weli kuma filna, halka badmaaxyaduna ay afduubayaashu saareen cadaadis nafsiyeed oo daran.
Qaar ka mid ah shaqaalaha markabka, ayay raacisay, ayaa qori caaraddiis lagu khasbay inay sameeyaan wicitaanno ay ku celinayaan hanjabaadaha burcad-badeedda.
Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda, Sajjad Haider Khan, ayaa Axaddii u sheegay Arab News in, inta uu ogyahay, wasaaraddu aanay helin farriintii 25-kii Sebtembar ee ay ku jireen hanjabaadihii ugu dambeeyey.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Pakistan ayaa hore u sheegtay in Wasaaradda Xuquuqda Aadanaha loo magacaabay barta xiriirka ee kiiskan, isla markaana ay isku dubbaridayso wasaaradaha arrimaha dibadda iyo arrimaha badda.
Islamabad waxay sidoo kale la xiriirtay mas’uuliyiinta Soomaaliya, waxayna ka codsatay Hay’adda Caalamiga ah ee Badaha inay gacan ka geysato sugidda sii-daynta badmaaxyada.
Arab News waxay Wasaaradda Xuquuqda Aadanaha weydiisay inay heshay farriintii ugu dambeysay ee kabtanka, tallaabooyinka la qaadayo si loo sii daayo shaqaalaha markabka, sida ay ula shaqeynayso hay’adaha kale iyo in mas’uuliyiintu ay la xiriirayaan qoysaska. Wasaaraddu kama jawaabin ilaa waqtigii warbixintan la gudbinayey.
Aisha Ameen, oo ah xaaska farsamo-yaqaan la haysto Ameen bin Shams, ayaa sheegtay in qoysasku aanay helin war cusub oo wax ku ool ah oo ku saabsan dadaallada lagu soo celinayo badmaaxyada.
“Qofna nagama soo xiriirin,” ayay u sheegtay Arab News. “Hay’aduhu waxay noo soo dirayaan oo keliya farriimo ay nagu leeyihiin uun u duceeya inay si nabad ah ku soo laabtaan. Meelna wax war ah kama heleyno.”
