Hoggaamiyeyaasha Gobolka oo Uganda isugu Yimid si ay u Qiimeeyaan Mustaqbalka Hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya
KAMPALA, Uganda – Uganda ayaa Arbacadii billowday shir-madaxeed degdeg ah oo heer sare ah, kaas oo soconaya saddex maalmood, isla markaana ay isugu yimaadeen dalalka ciidamada ku biiriya Hawlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo hoggaamiyeyaasha gobolku ay wajahaan go’aanno muhiim ah oo ku saabsan mustaqbalka hawlgalka iyo waddada ay Soomaaliya kula wareegayso gacan-ku-haynta buuxda ee ammaankeeda.
Wadahadallada ayaa ku furmay kulan ay yeesheen taliyeyaasha ciidamada difaaca ee dalalka ciidamada ku biiriya hawlgalka. Wasiirrada gaashaandhigga ayaa lagu wadaa inay wadahadallo yeeshaan Khamiista, ka hor inta aysan madaxweynayaasha iyo madaxda dowladuhu isugu iman shir-madaxeedka hoggaamiyeyaasha Jimcaha.
Mas’uuliyiin sare iyo hoggaamiyeyaal ka socda Soomaaliya, Uganda, Burundi, Jabuuti, Itoobiya, Kenya iyo Masar ayaa ka qaybgalaya kulanka. Wufuud ka socota Midowga Afrika (AU), Qaramada Midoobay (UN) iyo Urur-goboleedka IGAD ayaa iyaguna goob-joog ah.
Shir-madaxeedkan ayaa dhacaya iyadoo ciidamada dowladda Soomaaliya, oo ay taageerayaan ciidamada AUSSOM iyo saaxiibada caalamiga ah, ay sii wadaan hawlgallada ka dhanka ah kooxda Islaamiga ah ee hubaysan ee Al-Shabaab, halka mas’uuliyiinta Soomaaliya ay wadaan qorshe wejiyo leh oo waajibaadka amniga loogu wareejinayo ciidamada qaranka.
Wasaaradda Gaashaandhigga Uganda ayaa sheegtay in ajandaha uu ka kooban yahay qiimaynta guulaha xasillinta ee Soomaaliya, dib-u-eegista qorshaha kala-guurka amniga dalka, iyo wadahadallo ku saabsan sidii loo sii wadi lahaa taageerada AUSSOM. Kulanka ayaa ku qabsoomaya hal-ku-dhegga, “Joogtaynta Geeddi-socodka Xasillinta Soomaaliya.”
Wafdiga Midowga Afrika waxaa hoggaaminaya Mahmoud Ali Youssouf, guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, waxaana weheliya madaxa AUSSOM El Hadji Ibrahima Diene. Qaramada Midoobay waxaa matalaya mas’uuliyiin sare oo nabad-ilaalinta qaabilsan iyo xubno ka tirsan hawlgalka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.
Uganda ayaa bayaan ay soo saartay ku cusboonaysiisay ballanqaadkeeda ku aaddan inay gacan ka geysato horumarinta nabadda iyo xasilloonida Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika, iyadoo la shaqaynaysa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, IGAD iyo saaxiibada kale ee caalamiga ah.
Udub-dhexaadka wadahadallada Kampala waxaa ah mustaqbalka AUSSOM, oo waajibaadkeeda hadda uu soconayo ilaa 31-ka Diseembar, 2026. Hoggaamiyeyaasha ayaa la filayaa inay qiimeeyaan maalgelinta hawlgalka, awoodda ciidamada iyo khariidad-hawleed la fulin karo oo u saamaxaysa ciidamada ammaanka Soomaaliya inay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga qaranka.
Mas’uuliyiinta Soomaaliya ayaa sheegaya in ciidamada qaranku ay sannadkii la soo dhaafay dib ula wareegeen dhowr deegaan oo istaraatiiji ah, isla markaana ay dib uga hirgeliyeen adeegyada aasaasiga ah ee dadweynaha meelo qaarkood oo ay hore u maamuli jirtay Al-Shabaab.
Kulanka ayaa sidoo kale dhacaya xilli doorka diblomaasiyadeed iyo amni ee Turkiga ee Soomaaliya uu sii ballaaranayo. Horaantii bishan, Ankara waxay martigelisay wadaxaajoodyo u dhexeeyay dowladda federaalka Soomaaliya iyo siyaasiyiinta mucaaradka, iyadoo la doonayo in la yareeyo xiisadaha siyaasadeed lana taageero geeddi-socodka dowlad-dhiska dalka.
Natiijooyinka ka soo baxa shir-madaxeedka Kampala ayaa la filayaa in loo gudbiyo Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika iyo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, halkaas oo ay gacan ka geysan doonaan hagidda wejiga xiga ee doorka amni ee Midowga Afrika ee Soomaaliya marka uu dhammaado waajibaadka hadda ee AUSSOM.
AXADLETM
