MOGADISHU, Soomaaliya — Ciidamada ammaanka ee Maamulka Puntland ayaa sannadkii la soo dhaafay burburiyay in ka badan 100 saldhig oo ay Daacish ku lahayd buuraha Cal-Miskaad, taas oo si weyn u wiiqday awoodda kooxda xagjirka ah ee waqooyiga Soomaaliya, ayuu khamiistii sheegay taliyaha booliiska gobolka.
Sarreeye Guud Muumin Cabdi Shire ayaa sheegay in howlgalka, oo lagu fuliyay magaca Howlgalka Hilaac, lagu dilay dagaalyahanno muhiim ah oo ka tirsan Daacish, isla markaana awoodda milatari ee kooxda la dhimay ku dhowaad 85 boqolkiiba. Waxa uu sheegay in ciidamadu burburiyeen bakhaarro hub, xarumo sahay iyo goobo loo adeegsan jiray samaynta walxaha qarxa iyo qorshaynta weerarro ka dhaca buuraha Cal-Miskaad iyo guud ahaan gobolka Bari.
Shire ayaa sheegay in ciidamadu sidoo kale burburiyeen waxa uu ku tilmaamay xaruntii ugu weynayd ee farsamada iyo kiimikada ee Daacish ee Maamulka Puntland — goob uu sheegay inay martigelin jirtay khubaro ajaanib ah oo aqoon u leh hawlgallada weerarrada farsamo. Faahfaahin dheeraad ah kama uusan bixin goobta ama shaqsiyaadka uu sheegay inay ku lug lahaayeen.
Taliyaha booliiska ayaa ku ammaanay “dalalka saaxiibka ah” inay bixiyeen taageero dhinaca farsamada iyo xogaha sirdoonka ah, taas oo uu sheegay inay muhiim u ahayd guulaha howlgalka. Ma uusan magacaabin dalalkaas, mana uusan faahfaahin nooca taageerada la bixiyay.
“Cadaadiska joogtada ah wuxuu wiiqay awoodda Daacish ay ku cabsi gelin karto shacabka,” ayuu yiri Shire, isagoo intaas ku daray in ciidamada ammaanku ay sii wadaan bartilmaameedsiga xarumaha saadka iyo taliska ee weli ka jira marinka buuraleyda.
Howlgalka Hilaac wuxuu billowday dabayaaqadii 2024-kii, isagoo ahaa dadaalka ugu weyn ee Maamulka Puntland ee la-dagaallanka argagixisada, kaas oo lagu wajahayo maleeshiyaadka Daacish iyo Al-Shabaab ee ku dhuumaaleysanaya buuraha qallafsan ee Cal-Miskaad, oo ah saldhig dabiici ah oo ku fidsan gobolka Bari. Shaacinta khamiistii ayaa ku beegnayd qiyaastii sannad kadib markii la bilaabay duullaankaas, kaas oo mas’uuliyiinta Maamulka Puntland ay sheegeen in loogu talagalay in lagu carqaladeeyo dhaq-dhaqaaqa maleeshiyaadka, lagu wiiqo khadadka sahayda, laguna baabi’iyo goobo ay weerarro ka soo abaabulaan.
Wax war ah lagama soo saarin tirada khasaaraha, sheegashooyinkana si madax-bannaan looma xaqiijin karin. Dhulka Cal-Miskaad iyo goobaha badan ee looga shakisan yahay inay maleeshiyaadku joogaan oo fog ayaa taariikh ahaan xaddiday helitaanka dhinacyada dibadda iyo qiimeynta waqtiga-dhabta ah.
Saameynta Daacish ee waqooyiga Soomaaliya ayaa ka yar tan Al-Shabaab, balse kooxdu waxay unugyo ku leedahay gudaha iyo deegaannada xeebaha ee Maamulka Puntland, halkaas oo ay sheegatay weerarro goos-goos ah, isla markaana ay isku dayday inay dakhli ka hesho baad iyo tahriibin. Mas’uuliyiinta Maamulka Puntland ayaa sheegay in howlgalladii ugu dambeeyay loogu talagalay in kooxda laga hor istaago kaabayaasha iyo gabbaadka ay u baahan tahay si ay dib ugu soo kabato.
Mas’uuliyiinta gobolka ma aysan sheegin inta bartilmaameed ee weli harsan, mana jirin jawaab degdeg ah oo ka soo baxday kanaallada xiriirka la leh Daacish oo ku saabsan sheegashooyinka. Mas’uuliyiinta Maamulka Puntland ayaa sheegay in ciidamada ammaanku sii wadi doonaan howlgalada banaynta, isla markaana ay ku daba geli doonaan dagaalyahannada haray guud ahaan gobolka Bari iyo degmooyinka ku dhow.
Shire ayaa sannadkii la soo dhaafay ku tilmaamay marxalad isbeddel ah oo ku timid istaraatiijiyadda Maamulka Puntland ee la-dagaallanka argagixisada, isagoo tilmaamay duullaano la isku dubbariday, duqeymo ay hoggaaminayeen xogaha sirdoonka iyo qabashada ama burburinta walxaha qarxa, qalabka isgaarsiinta iyo gaadiidka. Waxa uu sheegay in ololuhu sii socon doono, iyadoo diiradda la saarayo joojinta sahay kasta oo xuduudaha ka gudubta iyo ka hortagga in maleeshiyaadku dib ugu soo dhex dhuuntaan goobihii hore loo banneeyay.
Howlgalka Hilaac ayaa weli ah udub-dhexaadka istaraatiijiyadda Maamulka Puntland ee lagu burburinayo kaabayaasha maleeshiyaadka ee waqooyiga. Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in hadafkoodu yahay xoojinta guulihii dhowaan la gaaray, dib u soo celinta awoodda shacabka ay ugu heli karaan goobihii hore loogu loollamayay iyo xoojinta ciidamada ammaanka ee deegaanka si ay u haystaan dhulka inta ay howlgallada banayntu sii socdaan.
Waxaa qoray Cali Muuse
Axadle Times international–Monitoring.
