Muqdisho (AX) — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa dowladda federaalka ku eedeeyay mas’uuliyadda iska horimaadyadii khasaaraha dhimashada leh sababay ee Isniintii ka dhacay Baydhabo, isaga oo ka digay in ololaheeda lagu doonayo in xilka looga qaado maamulkii hore ee Koonfur Galbeed uu halis u yahay inuu sii ballaariyo kala qaybsanaanta siyaasadeed ee dalka.
Isagoo Talaadadii ka hadlayay Muqdisho, Shariif wuxuu cambaareeyay rabshadaha wuxuuna ugu baaqay labada dhinac inay is xakameeyaan oo ay dib u billaabaan wada-hadallada.
- Advertisement -
“Dagaalka Baydhabo ka dhacay waa dhacdo nasiib darro ah oo ay tahay in qof kasta oo damiir leh cambaareeyo,” ayuu yiri Shariif, isagoo ugu baaqay dowladda federaalka iyo mucaaradkeeda inay khilaafka ku xalliyaan siyaasad.
Shariif wuxuu sheegay inuu si joogto ah uga soo horjeeday sida dowladda federaalku u wajahday maamulka Koonfur Galbeed. Wuxuu xusuusiyay inuu diidanaa dadaallada lagu kordhinayay muddo-xileedyada hoggaamiyeyaasha maamul goboleedyada, oo uu ku jiro madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.
Hase yeeshee, wuxuu sidoo kale dhaliilay go’aanka Muqdisho ee ahaa in Laftagareen xoog looga qaado xilka laguna beddelo maamul ay taageersan tahay dowladda federaalka.
Isagoo si toos ah ula hadlayay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Shariif wuxuu ku baaqay in dib loogu laabto wada-hadal. Wuxuu ka digay in haddii khilaafka si siyaasadeed loo xallin waayo ay Soomaaliya u horseedi karto kala qaybsanaan sii qoto dheer iyo xasillooni darro dib u soo cusboonaata.
Hadalladiisa ayaa yimid laba maalmood kaddib markii dagaallo culus ay ka qarxeen Baydhabo oo u dhexeeyay ciidamada dowladda federaalka iyo maleeshiyaad daacad u ah Laftagareen.
Ugu yaraan afar qof oo rayid ah ayaa dhintay halka 98 kalena ay dhaawacmeen, sida uu sheegay Dr. Cabdikafi Cumar Maxamuud, madaxa qeybta gurmadka degdegga ah ee Isbitaalka Gobolka Bay. Dadka dhaawacmay waxaa ku jiray 28 haween ah, halka nin waayeel ah uu haleelay xabbad habow ah, ayuu yiri.
Daraasiin dagaalyahanno ah ayaa sidoo kale la dilay, balse dhinacyada iska soo horjeeda ayaa bixiyay tirooyin is khilaafsan oo ku saabsan khasaaraha.
Dowladda federaalka ayaa sheegtay in ciidamadeedu dileen ku dhowaad 30 weeraryahan ayna xireen kuwo kale oo dhowr ah. Mas’uuliyiinta Koonfur Galbeed ayaa tirada weeraryahannada la dilay ku qiyaasay ku dhowaad 50. Sheegashooyinkan si madax bannaan looma xaqiijin karin.
Iska horimaadyadu waxay billowdeen wax yar kaddib 5 subaxnimo Isniintii, markii laba qarax ay ka dhaceen agagaarka saldhig ciidan oo ku yaalla bariga Baydhabo. Dagaalku markii dambe wuu xoogeystay agagaarka fariisin labaad oo militari oo ku taalla Bonkay, koonfurta magaalada, ka hor inta aysan dagaalyahanno hubeysan u dhaqaaqin qeybo ka mid ah Baydhabo oo ay rasaas is dhaafsadeen ciidamada dowladda.
Samira Gaid, oo ah falanqeeye amni oo gobolka ka tirsan Balqiis Insights, ayaa sheegtay in dagaalyahannada daacadda u ah Laftagareen ay si kooban ciidamada federaalka uga saareen qaybo ka mid ah Baydhabo ayna gacanta ku hayeen dhowr fariisin qiyaastii lix saacadood ka hor inta aan dib loo riixin.
Gaid waxay sheegtay in dagaalyahannada al-Shabaab ay si gooni ah u weerareen laba fariisin oo ciidamada Soomaaliya ku leeyihiin duleedka magaalada. Hawlgalladan isku mar dhacay ayaa sii xoojiyay eedeymaha sheegaya in kooxda mintidka ah iyo ciidamada la safan Laftagareen ay iska kaashadeen weerarradooda.
Dowladda federaalka ayaa sheegtay in weerarka ay ku lug lahaayeen labadaba maleeshiyaad taageersan Laftagareen iyo dagaalyahanno ka tirsan al-Shabaab.
“Waxaan xaqiijinnay inay la socdeen al-Shabaab,” ayuu Wasiirka Amniga Gudaha ee Koonfur Galbeed Isaaq Maxamed Korsaar u sheegay weriyeyaasha Talaadadii, isagoo raaciyay in ciidamada dowladda ay soo qaadeen meydadka dagaalyahanno al-Shabaab ah ayna qaar kalena qabteen iyagoo nool.
Taageerayaasha Laftagareen ayaa diiday sifeyntaasi ku saabsan ciidamadooda waxayna ku adkeysanayaan in madaxweynihii hore uu weli yahay hoggaamiyaha sharciga ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.
Iska horimaadyadu waxay sii culeys saareen awoodda caafimaad ee Baydhabo oo markii horeba xaddidneyd. Dr. Cabdikafi wuxuu sheegay in Isbitaalka Gobolka Bay ay yaalleen keliya ku dhowaad 40 sariirood oo bannaan isla markaana la dhisay teendho gurmad degdeg ah si loogu qaabilo dadka waxyeelladu gaartay. Shaqaalaha caafimaadku waxay sidoo kale gabaabsi ka ahaayeen daawooyinka aas-aasiga ah.
Baydhabo waxay qiyaastii 245 kiiloomitir (150 mayl) waqooyi-galbeed kaga beegan tahay Muqdisho. Waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu waaweyn Soomaaliya, waxayna hoy u tahay boqolaal kun oo qof oo ku barakacay colaado iyo abaaro.
Rabshadahan ugu dambeeyay waxay daba socdaan bilo muran siyaasadeed ah oo ku saabsan hoggaanka Koonfur Galbeed iyo geeddi-socodka doorashada.
Dowladda federaalka ayaa diidday dib-u-doorashadii dadbaneyd ee muranka dhalisay ee Laftagareen bishii Maarso. Ciidamada federaalka ayaa markaas la wareegay gacan ku haynta Baydhabo 30-kii Maarso, kaddibna Laftagareen, oo hoggaaminayay Koonfur Galbeed tan iyo 2018, wuxuu ku dhawaaqay inuu is casilay.
– Iyadoo laga duulayo xogaha AP
