Waxaa qoray Faisal Ali, Khamiis, Luulyo 30, 2026
Weerar gaadmo ah oo dhimasho sababay, kana dhacay meel u dhow xadka Kenya iyo Soomaaliya, ayaa sii xoojiyey walaaca laga qabo koror xooggan oo ku yimid weerarrada xuduudda ka gudba ee ka dhaca waqooyiga dalka.
Shan ka tirsan ciidamada ammaanka Kenya ayaa lagu dilay iyagoo roondo ka waday ismaamulka Mandera, kaddib markii ay weerartay kooxda hubaysan ee Al-Shabaab.
Booliska Kenya ayaa Arbacadii sheegay in weerarku dhacay Talaadadii, wax yar ka hor inta aanu qarax miino burburin gaari siday ciidamo gurmad ah oo ku sii jeeday roondadii la beegsaday.
Al-Shabaab ayaa mas’uuliyadda sheegatay iyada oo adeegsanaysa warbaahin xiriir la leh, waxayna sheegtay in hawlgalka ay fulisay garabkeeda hubaysan.
Weerarkan gaadmada ah ayaa ka mid ahaa kuwii ugu dhimashada badnaa weerarro xiriir ah oo toddobaadyadii u dambeeyey ka dhacay isla aagga Mandera ee waqooyi-bari Kenya, taas oo muujinaysa in kooxdu ay weli diiradda saarayso gobolkaas.
Warbixin ay soo saareen booliska Kenya ayaa lagu sheegay in roondo ka tirsan Kooxda Hawlgallada Gaarka ah, oo ah cutub boolis oo heer sare ah oo “la-dagaallanka argagixisada” qaabilsan, rasaas lagu furay meel u dhow Biyo-xireenka Wantey, oo qiyaastii 6km (4 mayl) u jira saldhigga booliska Lafey, wax yar kaddib duhurnimadii.
Shan xubnood oo ka tirsan ciidamada ammaanka ayaa ku dhintay weerarkii hore. Koox loo diray inay gurmad u fidiso ayaa markii dambe haleeshay miino waddada dhinaceeda lagu aasay oo burburisay gaari gaashaaman, balse cid ka mid ahayd dadkii saarnaa ma dhaawacmin.
13-kii Luulyo, ciidamada Kenya ayaa weeraray xero looga shakiyey oo ku taalla meel u dhow xadka, iyagoo dilay 11 dagaalyahan, kana hortagay qorshe ay saraakiishu sheegeen in ku dhowaad 30 qof ay ku doonayeen inay ku weeraraan tuulo u dhow.
Kow iyo toban maalmood kaddib, 24-kii Luulyo, rag hubaysan ayaa weeraray tuulooyinka Fino iyo Arabia ee isla degmadaas, iyagoo labada goobood ku kala dhuftay muddo saacad gudaheed ah.
Al-Shabaab, oo ah koox hubaysan oo xiriir la leh Al-Qaacida, ayaa maamusha qaybo ballaaran oo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, waxayna ku dhowaad labaatan sano dagaal kula jirtay dowladda dhexe ee dalka.
Kenya ayaa tan iyo 2011-kii kala shaqaynaysay mas’uuliyiinta Soomaaliya sidii loo xakamayn lahaa kooxda, markaas oo ciidamada Kenya ay gudaha u galeen Soomaaliya. Tan iyo xilligaas, Al-Shabaab waxay weerarro soo noqnoqday oo xuduudaha ka gudba ka fulisay Kenya iyo Itoobiya.
Warbixin bishii Nofeembar ee la soo dhaafay loo gudbiyey baarlamaanka Kenya ayaa marinka ku hareeraysan Lafey ku tilmaantay mid ka mid ah waddooyinka waaweyn ee ay dagaalyahannadu u adeegsadaan inay dalka ku soo galaan. Waxay sidoo kale diiwaangelisay tobannaan khasaare oo ciidamada ammaanka ka soo gaaray guud ahaan gobolka sannadkii ka horreeyey.
Sida warbixintu sheegtay, Kenya waxaa ka dhacay 61 “dhacdo oo la xiriirta argagixisada” ismaamullada Mandera, Wajir, Garissa iyo Lamu intii u dhexaysay Sebtembar 2024 iyo Agoosto 2025. Mandera ayaa laga diiwaangeliyey 38 dhacdo, waana tiradii ugu badnayd ee laga diiwaangeliyo ismaamul ku yaalla waqooyi-bari.
Samira Gaid, oo ah falanqeeye amniga gobolka kana tirsan Balqiis Insights, ayaa Al Jazeera u sheegtay in weerarrada noocan ah ee xuduudaha ka gudba ay muddo dheer ahaayeen “qayb si ula kac ah uga mid ah istaraatiijiyadda Al-Shabaab”, taas oo soo bilaabatay faragelintii milatari ee Kenya ay Soomaaliya ku samaysay 2011-kii.
Gaid ayaa sheegtay in Al-Shabaab aysan doonayn inay qabsato oo ay haysato dhul ka tirsan Kenya sida ay uga samayso Soomaaliya. Taa beddelkeeda, waxay fulisaa weerarro si ay “Kenya ugu qasabto inay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya, iyadoo kordhinaysa culayska gudaha ee ka dhasha faragelinta”.
Weerarkii ugu dambeeyey ayaa dhacay maalmo ka hor xilli la filayo in madaxda dalalka ciidamada ku biiriya hawlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ay kulmaan oo ay ka arrinsadaan mustaqbalkiisa, kaddib markii Maraykanku ku dhawaaqay inuu dhimayo maalgelinta muhiimka u ah hawlgalka.
Washington ayaa horraantii Luulyo sheegtay inay joojinayso taageerada saadka ee Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, kaas oo ka caawiyey ciidanka Soomaaliya ololaha ay kula jiraan Al-Shabaab. Khubaradu waxay ka cabsi qabaan in go’aankani khatar gelin karo sii jiritaanka ciidamada nabad-ilaalinta.
