Sabti Agoosto 1, 2026
Go’aanka Washington ay kula noqonayso taageerada muhiimka ah ayaa shaki geliyay mustaqbalka hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, balse hoggaamiyeyaasha dalalka ciidamada ku biiriya ayaa Jimcihii sheegay inay weli doonayaan in muddo-xileedkiisa la kordhiyo.
Soomaaliya waxay la dagaallamaysay fallaagada Al-Shabaab muddo ku dhow labaatan sano, hase yeeshee kooxda Islaamiga ahi weli waxay gacanta ku haysaa dhul ballaaran oo dalka ka mid ah.
Hawlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa weli ah ciidanka ugu weyn ee taageera milatariga Soomaaliya, waxaana uu ka kooban yahay qiyaastii 12,000 oo askari.
Si kastaba ha ahaatee, halbowlaha saadka ee hawlgalka ayaa halis ku jira. Mareykanka ayaa sheegay inuu dhammaadka sannadkan joojin doono taageerada uu siiyo Xafiiska Qaramada Midoobay ee Taageerada Soomaaliya (UNSOS).
Washington, oo ah maalgeliyaha ugu weyn ee UNSOS, ayaa sidoo kale sheegtay inay ka hor imaan doonto kaalmo saadka oo dheeraad ah oo Qaramada Midoobay ay siiso AUSSOM.
Warqad ku taariikhaysnayd Luulyo 1, Mareykanka ayaa dowladda Soomaaliya ku eedeeyay inay ku guuldarraysatay inay horumar ku filan ka samayso dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, isla markaana ay wax ka qaban weyday dhibaatooyinka amniga iyo dowladnimada.
Shir madaxeed ka dhacay Kampala, caasimadda Uganda, ayay hoggaamiyeyaashu ku baaqeen “in AUSSOM looga baxo si nidaamsan, isku dubbaridan oo marxalado leh”.
Waxay sheegeen in bixitaanka lagu taageero hannaan uu ansixiyay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kaas oo soconaya ilaa laba sano, si mas’uuliyadaha amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya, sida lagu sheegay bayaan loo akhriyay weriyeyaasha.
Falanqeeyayaasha ayaa ka cabsi qaba in bixitaan degdeg ahi uu la mid noqon karo kii Afghanistan, halkaas oo ciidamada Mareykanku ka baxeen 2021. Waxay ka digayaan in dowladda Soomaaliya ee Muqdisho, oo labaatan sano ku tiirsanayd taageerada Midowga Afrika ee dagaalka ka dhanka ah fallaagada, ay wajihi karto burbur.
Haddana, falanqeeyayaasha ayaa sheegay in mowqifka Washington uu reebayo rajo yar oo ah in hawlgalku ku sii socdo qaabkiisa hadda.
“Waxaan ka shakisanahay inay jirto fursad macquul ah oo hawlgalkan lagu sii wadi karo iyada oo aan Mareykanku ka noqon go’aankiisa ku aaddan UNSOS,” ayuu yiri Solomon Dersso, madaxa xarunta cilmi-baarista Amani Africa.
– ‘Doorasho kale ma jirto’Go’aanka Washington waa “mid aan laga noqon karin”, ayuu diblomaasi sare oo u fadhiya Midowga Afrika u sheegay AFP, isagoo codsaday inaan magaciisa la shaacin.
Tallaabadan ayaa muujinaysa daalka sii kordhaya ee deeq-bixiyeyaasha iyo saaxiibbada ka qaadeen Soomaaliya, xilli ay jiraan waxa Mareykanku ku tilmaamay “xafiiltan gudaha ah iyo loollan siyaasadeed oo joogto ah”.
Soomaaliya weli si qoto dheer ayay u kala qaybsan tahay, waxayna wajahayaa qalalaase siyaasadeed oo kale.
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa horraantii sannadkan wax ka beddelay dastuurka, isagoo hal sano ku daray muddo-xileedkiisa kaddib markii uu dhammaaday May 15.
Kooxaha mucaaradka iyo maamullada gobollada ayaa diiday wax-ka-beddellada, taasoo dhalisay iska horimaadyo rabshado wata oo ka dhacay deegaanno dhowr ah, oo ay Muqdisho ku jirto.
Shir madaxeedku wuxuu Maxamuud ugu baaqay inuu isugu keeno wakiillada dowladda, mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada si ay u yeeshaan shir siyaasadeed.
Maxamuud ayaa ku jawaabay in arrimaha siyaasadda gudaha Soomaaliya aan lagu darin bayaanka shir madaxeedka, isla markaana aan “laga dhigin arrin caalami ah”.
Bayaankooda, hoggaamiyeyaashu waxay sidoo kale saaxiibbada caalamka ka codsadeen “inay tixgeliyaan bixinta dhaqaale dheeraad ah si wax looga qabto maalgelin-yaraanta” haysata hawlgalka Midowga Afrika.
Midowga Afrika kaligiis ma dabooli karo dhammaan kharashaadka hawlgalka.
Kharashaadka hawlgalka UNSOS — oo ay ku jiraan beddelka ciidamada, cuntada, shidaalka iyo sahayda caafimaadka — ayaa sannadkan gaaray nus bilyan doolar, taasoo saddex jibbaar ka badan miisaaniyadda AUSSOM, sida lagu sheegay warbixin dhowaan ay soo saartay xarunta cilmi-baarista Balqiis ee fadhigeedu yahay Muqdisho.
Midowga Yurub, oo dhaqan ahaan ahaa deeq-bixiyaha ugu weyn ee hawlgallada Afrika ee Soomaaliya, ayaa sannadkan dhimay qaaraankiisa.
Midowga Afrika “xal ma hayo”, wuxuuna “hadda isku arkay xaalad ay tahay inuu si degdeg ah go’aan u gaaro”, ayuu yiri diblomaasigu.
“Runtii ma jirto doorasho kale oo aan ka ahayn in la soo afjaro hawlgalka Midowga Afrika ka hor inta aan UNSOS la xirin oo aynu isku aragno inaanan awoodin inaan ciidamadeenna ka daadgureyno” Soomaaliya sababo la xiriira agab saadka oo aan ku filnayn, ayuu diblomaasigu raaciyay.
– ‘Xaalad la mid ah Afghanistan’ -“Bixitaan dhammaystiran… wuxuu yeelan doonaa cawaaqib amni oo aysan dowladda Soomaaliya xamili karin,” ayuu ka digay Meressa Kahsu Dessu oo ka tirsan Machadka Daraasaadka Amniga (ISS).
“Haddii bixitaanka aan si taxaddar leh loo fulin, wuxuu dib u abuuri karaa xaalad la mid ah Afghanistan oo ay Taliban la wareegtay talada, iyadoo Shabaabku sidaas oo kale samayn karo,” ayuu yiri.
Abdisaid Muse Ali, oo hore u ahaa la-taliyaha amniga iyo wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, ayaa qoraal uu ku daabacay X ku sheegay in wada-hadallada Kampala ay tahay inay hoggaamiyeyaasha dalka ku qasbaan inay wax ka qabtaan cawaaqibka ka dhalan kara dhimista ciidamada Midowga Afrika.
“Kabul, hoggaamiyeyaashu waxay ciidamada shisheeye, lacagta deeq-bixiyeyaasha & taageerada diblomaasiyadeed u qaateen tiirar awood oo joogto ah,” ayuu qoray.
“Nidaamka eexda iyo naasnuujintu wuxuu meesha ka saaray dhismaha hay’adaha, musuqmaasuqu wuxuu wiiqay awoodda dowladda, & kooxaha siyaasadeedna waxay ku dagaallamayeen xilalka, iyadoo nidaamka amnigu hoostooda ka sii daciifayay.
“Soomaaliya hadda waxay wajahayaa khatar taas la mid ah,” ayuu ka digay.
