Maraykanka ayaa shalay ka digay in dagaalka u dhexeeya Sacuudi Carabiya iyo ciidamada Xuutiyiinta ee ay Iiraan taageerto uu “si degdeg ah u sii kici karo”, kadib markii weerar gantaal ah lagu beegsaday Riyadh markii ugu horreysay tan iyo markii dagaalka Yemen dib u billowday.
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa si lama filaan ah u soo gaabiyay joogitaankiisii dhammaadka toddobaadka ee Camp David, oo ah hoyga madaxweynaha ee go’doonsan kuna yaalla miyiga Maryland, wuxuuna shalay ku laabtay Aqalka Cad.
- Advertisement -
Aqalka Cad ma bixin sabab ku saabsan bixitaankiisa hore, kaas oo dhacay xilli colaadda u dhexeysa Sacuudi Carabiya iyo Xuutiyiintu ay gaartay heer cusub. Kooxdu waxay maamushaa qaybo badan oo Yemen ah, waxayna la dagaallamaysaa ciidamada dowladda ee ay taageerto isbahaysiga uu Riyadh hoggaamiyo.
Laba qarax oo xooggan ayaa shalay laga maqlay caasimadda Sacuudiga, halkaas oo wariyeyaasha AFP ay ku arkeen haan shidaal oo sidata astaanta shirkadda shidaalka weyn ee Aramco oo ka gubanaysa meel u dhow garoonka diyaaradaha.
Weerarka degdegga ah ee Xuutiyiinta, kaas oo toddobaadyadii u dambeeyay qabsaday dhul ballaaran oo Yemen ah, ayaa dilay boqolaal qof, wuxuuna barakiciyay in ka badan 110,000 qof, sida ay Qaramada Midoobay sheegtay.
Dagaallada iyo colaadda xigtay ee boqortooyada la dhex martay ayaa durba carqaladeeyay dhoofinta Sacuudi Carabiya — oo ah dalka ugu weyn dunida ee shidaalka ceyriin soo saara — iyo sidoo kale isu-socodka maraakiibta.
Habeenkii xalay goor dambe, isbahaysiga uu Riyadh hoggaamiyo ayaa X ku sheegay in ciidamadiisu ay “si guul leh u qabteen oo u burburiyeen” gantaal ballistic ah oo Xuutiyiintu u soo rideen dhinaca caasimadda.
Xuutiyiintu waxay isku dayeen inay beegsadaan ‘rayidka iyo kaabayaasha rayidka’ – Riyadh
Isbahaysigu wuxuu sheegay in dagaalyahannada Iiraan taageerto ay isku dayeen inay garaacaan “rayidka iyo kaabayaasha rayidka” ee dhowr magaalo oo ku yaalla galbeedka Sacuudi Carabiya, oo ay ku jirto Yanbu, oo ah deked ku taal Badda Cas kana mid ah marinnada waaweyn ee dhoofinta shidaalka boqortooyada.
Sida uu isbahaysigu sheegay, weerarrada waxaa joojiyay “difaacyada cirka ee boqortooyada Khaliijka”.
Sacuudi Carabiya ayaa fulisay tobannaan duqeyn cirka ah oo ka dhan ah dhulalka ay Xuutiyiintu haystaan, balse duqeymuhu ma aysan joojin horusocodka kooxda.
Yahya Saree, afhayeenka milateriga Xuutiyiinta, ayaa bayaan uu ku baahiyay Telegram ku sheegay in kooxdu ay uga jawaabtay weerarradii dhawaan Sacuudigu qaaday “laba hawlgal milatari oo guuleystay, iyadoo adeegsatay tiro badan oo gantaallada ballistic-ka iyo kuwa cruise-ka ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn”.
“Kan koowaad wuxuu beegsaday goobo xasaasi ah oo ku yaalla caasimadda Sacuudiga, Riyadh, kan labaadna wuxuu beegsaday xarumaha Aramco ee Yanbu.”
Mas’uuliyiinta Sacuudiga ayaa hore u soo saaray digniin duullaan cirka ah habeenkii.
Dhowr saacadood kadib markii digniinta la bixiyay aroortii hore, dadka deegaanka ayaa sheegay inay maqleen wax u ekaa qaraxyo isdaba joog ah oo ka dhawaajiyay qaybo ka mid ah Riyadh.
Weerarradu waxay ahaayeen markii ugu horreysay tan iyo markii dagaalka sokeeye ee Yemen dib u billowday ee weerarro ay khatar geliyaan caasimadda Sacuudiga, taas oo culays dheeraad ah ku dartay dhaqaalaha caalamka oo horeba u ruxmay toddoba bilood oo dagaal u dhexeeyay Maraykanka iyo Iiraan.
“Deegaanku wuxuu ku jiraa khatar cadow oo cirka ah,” ayaa lagu yiri farriin loo diray dadka deggan Riyadh wax yar ka hor 3-da subaxnimo, taas oo lagu farayay inay guryahooda ku jiraan.
Wariyeyaasha AFP ayaa markii dambe maqlay laba qarax. Qiyaastii nus saac kadib, saraakiisha difaaca rayidka Sacuudiga ayaa soo afjaray digniinta.
Dhacdadan waxay daba socotay eedeyn ay Riyadh u jeedisay Xuutiyiinta oo ahayd inay Arbacadii beegsadeen Makka, iyadoo weerarka la sheegay ku tilmaantay “weerar argagixiso oo fulaynimo ah” oo lagu qaaday magaalada ugu barakeysan Islaamka, taas oo sannad kasta soo jiidata malaayiin xujey ah. Xuutiyiintu waxay sheegashadaas ku gacan sayreen “been duugoowday”.
Kooxdu waxay sheegtay in Sacuudigu maalin kasta fuliyo tobannaan weerar oo aargoosi ah tan iyo markii ay bishan billowday gulufkeeda ay ku doonayso inay ku qabsato dhammaan xeebaha Yemen ee Badda Cas isla markaana ay gacanta ku dhigto marinka istiraatiijiga ah ee Bab al-Mandab.
Sida ay sheegtay madasha wararka Maraykanka ee Axios, Washington waxay toddobaadkii hore diidday codsi Sacuudigu u gudbiyay oo ku saabsanaa in la weeraro Xuutiyiinta.
Khamiistii, Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa oggolaatay iibka 48 diyaaradood oo dagaal F-35 ah oo qiimahoodu yahay $24.3bn, iyadoo sheegtay in diyaaraduhu ka caawin doonaan Riyadh inay “ka hortagto khataraha hadda jira iyo kuwa mustaqbalka”.
Dagaalka Yemen wuxuu billowday 2014, markii Xuutiyiintu qabsadeen caasimadda Sanca iyo deegaanno kale, taas oo keentay faragelin milatari oo uu Sacuudigu hoggaaminayo bishii Maarso 2015.
Xabbad-joojin jilicsan oo dhinacyada dagaallamaya ay ku heshiiyeen 2022 ayaa burburtay bishii Luulyo kadib markii Xuutiyiintu ay caqabad ku noqdeen maamulka Riyadh ee hawada Yemen, iyagoo u oggolaaday diyaarad Iiraani ah inay ka degto dalka.
Weerarka muuqda ayaa dhacay xilli Xuutiyiintu xoojinayaan goobahooda deegaannada cusub ee ay qabsadeen ee ku teedsan xeebta Yemen ee Badda Cas. Xubno ka tirsan kooxda ayaa sheegay inay rakibayaan nidaamyada raadaarka ayna qodayaan tunnello.
