Christa Pike ayaa xaalad halis ah ku jirta isbitaal ku yaalla Nashville kadib markii ay ka badbaadday laba isku day oo lagu dili lahaa cirbad sun ah, sida ay sheegeen qareennadeedu, taas oo sii xoojisay doodda ku saabsan adeegsiga ciqaabta dilka ee Maraykanka.
Pike, oo 50 jir ah, waxaa lagu xukumay dil 1990-meeyadii dil ay geysatay xilli ay ahayd dhallinyaro.
- Advertisement -
Fulintii xukunka ee fashilantay Arbacadii, kana dhacday Hay’adda Ammaanka ugu Sarreysa ee Riverbend, waxay ahayd tii labaad ee Tennessee ka dhacda sannadkan. Waxa kale oo ay daaha ka rogtay caqabadaha ay gobolladu kala kulmaan fulinta cirbadaha sunta ah iyo helidda beddello shaqayn kara oo lagu fuliyo xukunnada dilka.
“Christa hadda way nooshahay,” ayuu Randall Spivey, oo ka mid ah qareennada Pike isla markaana goob-joog u ahaa isku dayga fulinta xukunka, u sheegay weriyeyaasha galabnimadii Khamiista.
Christa Pike oo sawirkeeda la qaaday maalintii lagu xukumay dilka
Kooxdeeda sharci ayaa dib u cusboonaysiisay dalabkoodii ahaa in xukunkeeda loo beddelo xabsi daa’in, iyagoo dhacdada ku tilmaamay “jirdil kiimiko ah.”
Tennessee ayaa joojisay dhammaan fulinta xukunnada dilka inta ka harsan sannadkan, iyadoo mas’uuliyiintu baarayaan wixii dhacay.
Fulinta xukunnada fashilma
Cirbadaha sunta ah ee fashilma badanaa waxay ku fashilmaan marxaladda koowaad, marka mas’uuliyiintu ku dhibtoodaan inay helaan xidid lagu duro. Kiiska Pike wuxuu u muuqdaa mid ka duwan: shaqaalaha xabsiga ayaa u muuqday inay dawada ku dureen laba sirinji, kaddibna gacanteeda midig ay “guduud isu beddeshay” maqaarkii agagaarka meelihii lagu mudayna uu finan yeeshay, ayuu Mr Spivey sheegay.
Goob-joogayaal warbaahineed oo ka warramaya muuqaalka isku daygii fulinta xukunka ee fashilmay
Sida ay sheegtay Xarunta Macluumaadka Ciqaabta Dilka, oo ah hay’ad aan macaash doon ahayn kuna salaysan Washington, Pike waxay noqon kartaa qofkii ugu horreeyay ee la ogyahay inuu badbaado kadib markii la siiyay dawooyinka fulinta xukunka dilka.
“Isku daygan fashilmay waa kii ugu xumaa ee aan abid aragno, wuxuuna ka duwan yahay fulin kasta oo fashilantay xilligan casriga ah,” ayay agaasimaheeda, Robin Maher, ku tiri bayaan.
Kadib duritaankii labaad, Pike waxay sheegtay in gacanteedu xanuunayso isla markaana ay dareemayso inay “qarxi doonto,” sida ay sheegeen qareennadeedu. Waxay rumaysan yihiin in dawadu gashay unugyada ku hareeraysan halkii ay xididka uga geli lahayd dhiiggeeda.
Pike, oo noqon lahayd haweeneydii ugu horreysay ee Tennessee ku fuliso xukun dil ah in ka badan 200 sano, waxay qabtaa xaalad dhiigga la xiriirta waxayna ka digtay in cirbadda sunta ahi ay khaldam karto, sida ay sheegeen qareennadeedu.
Qareennadeedu waxay si aan guul lahayn uga codsadeen gobolka inuu adeegsado hab kale, oo ay ku jiraan daldalaad ama koox rasaas ridda.
Guddoomiyaha Tennessee Bill Lee ayaa Isniintii diiday codsigii Pike ee cafiska iyo xukun xabsi daa’in. Kadib fulintii xukunka ee fashilantay Arbacadii, guddoomiyaha Jamhuuriga ah ayaa hakiyay fulinta xukunnada dilka ee jadwalka ku jiray gobolka inta ka harsan sannadkan, wuxuuna amray dib-u-eegis madax-bannaan.
“Ma jiro qof doonayay in wixii xalay dhacay ay dhacaan,” ayuu Mr Lee u sheegay weriyeyaasha. “Waa musiibo, aad bayna ii dhibaysaa in tani ay ka dhacday gobolkan. Dadku waxay mudan yihiin wax ka wanaagsan, waxaanan hubin doonnaa inay taasi dhacdo.”
Pike waxay noqon lahayd haweeneydii ugu horreysay ee Tennessee ku fuliso xukun dil ah in ka badan laba qarni
‘Naxariis’ ay ula dhaqantay dadkii fulinayay xukunkeeda
Qareennada Pike ayaa bixiyay faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan qolka fulinta xukunka, iyagoo sheegay in mas’uuliyiintu u muuqdeen inay oggolaadeen codsigeedii ahaa in kooxda fulinta xukunka ay dhammaantood haween noqdaan.
Waxay qaadatay ku dhowaad saacad in la helo xidid lagu duro. Intii waqtigaas lagu jiray, Pike waxay dadkii fulinayay xukunka kula talisay meelaha ay irbadda dhigi karaan si ay u kordhiyaan fursadda ay ku heli karaan xididadeeda, ayuu Mr Spivey sheegay.
“Marwo Pike waxay ahayd qof naxariis badan, wayna iskaashi samaysay, waxayna degganayd muddada oo dhan,” ayuu Mr Spivey yiri. “Way diyaar ahayd.”
Kadib markii la siiyay qiyaastii koowaad, Pike waxay sii waday inay la hadasho la-taliyaheeda ruuxiga ah iyo xubnaha kooxda fulinta xukunka, iyadoo u muujinaysay “naxariis kalgacal leh,” ayuu Mr Spivey sheegay.
Sharciga Yurub ayaa ka mamnuucaya shirkadaha dawooyinka inay iibiyaan dawooyin loo adeegsado fulinta xukunnada dilka, taas oo nidaamyada xabsiyada Maraykanka ku qasbaysa inay ka helaan farmashiyeyaasha yaryar ee isku-darka dawooyinka, kuwaas oo aan si adag loo nidaamin. Heshiisyadaas wax-soo-iibsiga ayaa inta badan lagu sameeyaa sir adag.
Tennessee waxay sannadkii 2024 qaadatay nidaam cirbad sun ah oo hal dawo ah, iyadoo la adeegsanayo pentobarbital, oo ah barbiturate awood badan. Ma cadda halka ay ka yimaadeen dawooyinkii loo adeegsaday fulintii xukunka ee fashilantay Arbacadii. Qareennada Pike waxay sheegeen in gobolku sidoo kale diiday inuu xogtaas u shaaciyo.
Inta badan dalalka dunida iyo 23 gobol oo Maraykan ah ayaa baabi’iyay ciqaabta dilka. Volker Turk, oo ah Wakiilka Sare ee Qaramada Midoobay u Qaabilsan Xuquuqda Aadanaha, ayaa sheegay in kiiska Pike uu muujinayo sababta dalka intiisa kale ay sidaas oo kale u samaynayaan.
“Dhibaatada daba dheeraatay — jireed iyo maskaxeed — ee ka dhalata isku dayo badan oo fulinta xukunka dilka ah oo fashilma waa wax karaahiyo leh, arxan-darro ah,” ayuu Mr Turk ku yiri bayaan.
Pike waxay jirtay 18 sano bishii Janaayo 1995 markii iyada, saaxiibkeed oo 17 jir ahaa Tadaryl Shipp, iyo qof kale ay Colleen Slemmer, oo 19 jir ahayd kana wada tirsanaayeen xarunta tababarka xirfadaha ee Knoxville Job Corps, ku sirreen inay tagto dhul kayn ah, halkaas oo ay ku jirdileen kuna dileen.
Pike iyo Shipp ayaa qirtay dilka, labadoodana waxaa lagu helay dambi dil darajada koowaad ah.
