Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa ku dhawaaqay in “la joogo waqtigii Ukraine ay yeelan lahayd madaxweyne cusub,” isaga oo xoojiyay dhaleeceyntiisa Kyiv maalin kaddib markii uu ku dhawaaqay heshiis lagu iibsanayo naaftada Moscow.
Mr Trump ayaa sidoo kale ku dooday in dagaalka Ukraine uusan waligiis bilaabmi lahayn haddii uu Aqalka Cad joogay sannadkii 2022, isaga oo sheegay inaysan jirin “sabab” uu ku bilaabmo khilaafka u dhexeeya Ukraine iyo Ruushka.
- Advertisement -
“Waxa uu ku bilowday karti-darro,” ayuu yiri, isaga oo ku eedeeyay Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky inuu lumiyay 30% dalka, isla markaana sheegay in in ka badan laba milyan oo qof lagu dilay khilaafka.
“Taasi waa dagaal aan marnaba ahayn inuu bilaabmo. Waxaanan u malaynayaa in la joogo waqtigii Ukraine ay yeelan lahayd madaxweyne cusub,” ayuu ku daray.
Mr Trump ayaa shalay shaaca ka qaaday heshiiska lagu iibsanayo in ka badan hal milyan oo tan oo naaftada Ruushka ah, xilli kororka kharashaadka shidaalku uu sii xoojiyay cadaadiska siyaasadeed ee saaran maamulkiisa ka hor doorashooyinka dhexe ee Maraykanka ee bisha soo socota.
Britain iyo Jarmalka, si kastaba ha ahaatee, waxay ballanqaadeen inay sii wadi doonaan cadaadiska Ruushka iyaga oo sii wadaya cunaqabataynta.
Raiisel Wasaaraha UK Andy Burnham ayaa Volodymyr Zelensky khadka telefoonka ugu sheegay inuu fahamsan yahay in maalintii ka horreysay ay “ku adkayd Ukraine”. Labada hoggaamiye ayaa sidoo kale ka wada hadlay muhiimadda ay leedahay sii wadidda cadaadiska Moscow.
Waxay isku raaceen inay si fool ka fool ah isu arkaan maalmaha soo socda si ay wadahadallo dheeraad ah u yeeshaan.
Afhayeen u hadlay dowladda Britain ayaa yiri: “Waxaan sii wadi doonnaa inaan si dhow ula shaqayno saaxiibada caalamiga ah si loo hubiyo in Ukraine ay hesho taageerada milatari iyo maaliyadeed ee ay u baahan tahay si ay isu difaacdo,” ayay sheegeen.
Waxay ku dareen: “Waxaan sidoo kale cadaadiska ku hayn doonnaa Ruushka nidaamka cunaqabataynta ee ugu adag abid ee UK ay soo rogtay, annaga oo kordhinayna qiimaha gardarrada Putin iyo taageeraya dadaallada lagu xaqiijinayo nabad caddaalad ah oo waarta.”
Qiimaha naaftada ayaa kordhay 70% tan iyo markii Maraykanka iyo Israa’iil ay 28-kii Febraayo bilaabeen dagaalka Iran
Sida uu dhigayo heshiiska Mr Trump, Ruushka ayaa marka hore bixin doona in ka badan 300,000 oo tan oo naafto ah, waxaana xigi doona 500,000 oo tan oo kale bisha Nofeembar iyo hal milyan oo tan “isla markiiba intaas kaddib”.
Qoraal uu ku daabacay Truth Social, Mr Trump ayaa sheegay in heshiiskani uu xaqiijin doono in “Qiimaha Naaftada ee Maraykanka iyo, runtii, Dunida, uu hoos u dhici doono, si rikoor ah, oo degdeg ah”.
Inkasta oo aan la shaacin qiimaha uu Maraykanku bixin doono, iibsigani wuxuu dhaqaalaha Ruushka ku shubi lahaa lacag badan xilli Moscow ay sii waddo maalgelinta dagaalkeeda Ukraine.
Heshiiska ayaa dhaleeceyn kala kulmay Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky, oo ku tilmaamay in cunaqabataynta Moscow la fududeeyo “iyadoo aan jirin heshiis cad oo waara oo xiisad-dhimis ah oo lala galo Ruushka” inay tahay “tabar-darro muuqata”.
Mr Zelensky ayaa yiri: “Waxay u adeegaysaa danaha Ruushka – iyadoo u oggolaanaysa inuu dad badan dilo, dagaalka sii dheereeyo, ixtiraamkiisa America uu sii yaraado, isla markaana uu dunida u geysto khasaare iyo waxyeello ka sii badan.”
Wuxuu ku daray: “Hadiyadaha la siiyo Putin ma keenayaan nabad ama wax faa’iido ah oo ay hesho dunida ilbaxnimada ah. Ruushku naaftada wuxuu ku ‘bixin doonaa’ argagixiso iyo khiyaano dheeraad ah. In Ruushka loo oggolaado inuu iibiyo waxsoosaarka batroolka waa maalgelin lagu sameynayo dagaal ay tahay in la soo afjaro, ee aan la sii dheereyn.”
Afhayeenka dowladda UK ayaa yiri: “Ukraine waxay marar badan muujisay inay dhab ka tahay nabadda, balse Ruushku wuxuu marar badan diiday xabbad-joojin buuxda iyo mid qayb ah, isaga oo sii wada weerarrada ka dhanka ah rayidka Ukraine iyo tamarta.
“Ruushku maanta ayuu soo afjari karaa dagaalkan. Waxaan weli ka go’an inaan taageerno Ukraine inta ay qaadanayso iyo inaan la shaqayno saaxiibada si loo helo nabad waarta.”
Jarmalka ayaa sidoo kale sheegay inuu sii wadi doono u ololaynta cunaqabatayn cusub oo Midowga Yurub uu ku soo rogo Ruushka, inkasta oo heshiis ay gaareen Moscow iyo Washington.
“Dowladda Jarmalku waxay ku dheggan tahay tallaabooyinkeeda cunaqabataynta Ruushka waxayna si wadajir ah ula shaqaynaysaa saaxiibadeeda Yurub cunaqabatayn cusub,” ayuu afhayeenka dowladda Stefan Kornelius ku yiri bayaan.
Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa sheegay in ‘hadiyadaha la siiyo Putin aysan nabad keenayn’
Wuxuu ku daray in “taageerada Jarmalka ee Ukraine ee halgankeeda ay isku difaacayso ay weli tahay mid aan kala go’ lahayn”.
“Dadaallada diblomaasiyadeed ee xal nabadeed ayaa sii socda.”
Ruushka ayaa wajahay mowjado isdaba joog ah oo cunaqabatayn ah oo uga yimid Maraykanka iyo saaxiibadiisa tan iyo markii uu bilaabay duullaankiisa Ukraine sannadkii 2022.
Kremlin-ka ayaa sheegay in Ruushku “mar kale xaqiijiyay diyaar u ahaanshihiisa inuu saliid iyo waxsoosaarka saliidda siiyo suuqyada Maraykanka iyo kuwa caalamka”.
Ku dhawaaqistan ayaa timid toddobaadyo uun ka hor doorashooyinka muhiimka ah ee Maraykanka, iyadoo Xisbiga Jamhuuriga ee Mr Trump uu halis ugu jiro inuu waayo gacanta uu ku hayo Koongareeska, xilli codbixiyayaashu ay muujinayaan niyad-jab sii kordhaya oo ku saabsan kor u kaca qiimaha nolosha.
Qiimaha naaftada, oo ah arrin weyn oo kor u qaadda sicir-bararka, ayaa sare u kacay 70% tan iyo markii Maraykanka iyo Israa’iil ay 28-kii Febraayo bilaabeen dagaalka Iran.
Khilaafaadka Iran iyo Ukraine ayaa cadaadis xooggan ku abuuray sahayda shidaalka caalamka, taas oo qiimaha celceliska naaftada Maraykanka gaarsiisay $6.28 (€5.60) halkii gallon maalintii Khamiista, sida ay sheegtay hay’adda baabuurta AAA.
Qiimayaashu waxay sare u sii jireen inkasta oo Mr Trump uu qaaday laba tallaabo oo dhowaan ah oo lagu doonayo in sahayda la kordhiyo: ku boorrinta xulafada inay sii daayaan keydka xaaladaha degdegga ah iyo ballaarinta helitaanka naaftada cas ee aan canshuurta laga qaadin, taas oo sida caadiga ah loo isticmaalo qalabka beeraha.
