Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa cambaareeyay go’aanka guddiga Abaalmarinta Nabadda ee Nobel ay ku maamuuseen Navi Pillay, isagoo abaalmarinta ku tilmaamay mid “ceeb ah” isla markaana sheegay inay Norway ku reebtay “wasakh aan tirmayn”.
Marwo Pillay, oo ah garsoore Koonfur Afrikaan ah isla markaana u ololeysa xuquuqda aadanaha, ayaa shalay la guddoonsiiyay abaalmarintan qiimaha badan, taas oo lagu maamuusay hawlaheeda ka hortagga dembiyada dagaalka iyo dembiyada ka dhanka ah aadanaha.
- Advertisement -
Isagoo ka hadlayay isu soo bax ka dhacay Syracuse, New York, Mr Trump wuxuu go’aanka Guddiga Nobel-ka Norway ku tilmaamay doorasho “ceeb iyo fadeexad ah”, wuxuuna sheegay inuusan “waligiis maqal” Marwo Pillay.
“Qofkan gaarka ah waligay ma maqal, balse si kastaba ha ahaatee hambalyo,” ayuu yiri.
Mr Trump wuxuu ku dooday in xulashada Marwo Pillay ay ku reebtay “wasakh aan tirmayn dalka Norway”.
Tallaabadan ayaa timid kaddib markii Abaalmarinta Nobel la siiyay garsoorihii hore ee ICC, Navi Pillay
Tan iyo markii uu dib ugu laabtay Aqalka Cad bishii Janaayo 2025, Mr Trump wuxuu si furan u muujiyay hamigiisa ah inuu helo Abaalmarinta Nabadda ee Nobel.
Hase yeeshee, khubarada Oslo ayaa sheegay ka hor inta aan lagu dhawaaqin natiijada in dagaalkiisa ka dhanka ah Iran, hamigiisa dhuleed oo ay ku jiraan sheegashooyinka la xiriira Greenland, siyaasadaha adag ee socdaalka iyo weerarrada uu ku hayo hay’adaha dhinacyada badan iyo warbaahinta ay ka hor istaageen.
Abaalmarintu waxay ka kooban tahay billad dahab ah, shahaado iyo lacag abaalmarin ah oo dhan $1.2 milyan.
“Abaalmarinta Nabadda ee Nobel waxaa si weligeed ah u dhaawacay tiro yar oo xagjirro fikradeed ah, kuwaas oo ka soo horjeeda dimuqraadiyadda isla markaana runtii cadow ku ah ilbaxnimada,” ayuu yiri Mr Trump.
Marwo Pillay ayaa u muuqatay inay si kaftan ah u yareysay khilaafka, iyadoo ku kaftantay inay abaalmarinta la wadaagi karto Mr Trump, xilli taageerayaasheedu sacab u tumayeen kaddib ku dhawaaqista.
“Haddii aad wax yar ka badan sacabka tustaan, waxaa laga yaabaa inaan abaalmarintan la wadaago Trump,” ayay ku tiri dadka isugu yimid.
Akhri wax dheeraad ah:
Navi Pillay: Laga soo bilaabo u ololeeye xuquuqda caalamka ilaa ku guuleystaha Abaalmarinta Nabadda ee Nobel
Hadalkaasi wuxuu u muuqday mid tixraacaya hoggaamiyaha mucaaradka Venezuela Maria Corina Machado, oo billaddeedii dahabka ahayd ee Nobel siisay Mr Trump kaddib markii ay heshay abaalmarinta sannadkii hore.
Cunaqabataynta ICC
Dhaleeceynta Mr Trump ayaa timid saacado kaddib markii maamulkiisu cunaqabatayn ku soo rogay Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah, halkaas oo Marwo Pillay hore uga soo noqotay garsoore.
Guddiga Nobel ayaa si cad abaalmarinteeda ugu soo bandhigay inay tahay muujin taageero loo hayo maxkamadaha caalamiga ah xilli “garsoorayaasha iyo hay’adaha sharciga caalamiga ah ay wajahayaan weerar siyaasadeed”.
Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah ayaa tallaabada ku cambaareysay inay tahay ‘weerar lagu hayo ku dhaqanka sharciga’
Maxkamaddu waxay cunaqabataynta ku cambaareysay “weerar lagu hayo ku dhaqanka sharciga iyo saldhigyada udub-dhexaadka u ah nidaamka sharciga caalamiga ah”, waxayna ku boorrisay 125-ka dal ee xubnaha ka ah inay difaaceeda u dhaqaaqaan.
“Maxkamaddu kaligeed ma istaagi karto. Mustaqbalkeedu hadda wuxuu sidoo kale ku jiraa gacmaha dowladihii aas-aasay,” ayay ku tiri bayaan.
Waxay intaas ku dartay: “Arrintani kuma koobna oo keliya difaaca hal hay’ad, balse waxay ku saabsan tahay ilaalinta nidaamka caalamiga ah ee ku dhisan ku dhaqanka sharciga.
“Taariikhdu way xukumi doontaa xilligan.”
Maamulka Trump ayaa muddo dheer ka soo horjeeday maxkamadda, oo la aas-aasay 2002 si ay u dacweyso dembiyada dagaalka, dembiyada ka dhanka ah aadanaha iyo xasuuqa. Washington waxay hore cunaqabatayn ugu soo rogtay dacwad-oogayaasheeda iyo garsoorayaasheeda.
Tallaabooyinka ugu dambeeyay ayaa sii fogaanaya, iyagoo suuragal ka dhigaya in la ciqaabo shirkadaha adeegyada siiya ICC, isla markaana ka dhigan weerar aan hore loo arag oo lagu qaadayo hay’ad lagu dhisay heshiis caalami ah.
Maraykanku wuxuu saxiixay Xeerka Rome ee lagu aas-aasay maxkamadda, balse waligiis ma ansixin.
Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio ayaa sheegay in Maraykanku ‘mamnuuci doono macaamilka maxkamaddan sharci-darrada ah’
“Madaxweyne Trump marnaba uma oggolaan doono Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah inay dacweyso Maraykanka,” ayuu Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio ku yiri bayaan ay Reuters markii ugu horreysay daabacday.
Wuxuu yiri: “Taasi waa sababta maanta Maraykanku cunaqabatayn ugu soo rogayo Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah.
“Waxaan mamnuuci doonnaa macaamilka maxkamaddan sharci-darrada ah, annagoo jarayna kheyraadkeeda isla markaana curyaamineyna awooddeeda ay ku shaqeyn karto.”
Wasaaradda Maaliyadda Maraykanka ayaa ku dhawaaqday cunaqabataynta iyadoo ay jirto muddo tanaasul oo hore ah oo lix bilood ah, iyo ka-dhaafitaanno khuseeya qaar ka mid ah adeegyada isgaarsiinta iyo software-ka, lacagaha hawlgabka iyo macaamilada la xiriira dadka xiran.
Mr Rubio wuxuu sheegay in tallaabooyinka loo dejiyay inay maxkamadda iyo dalalka xubnaha ka ah siiyaan waqti ay uga jawaabaan walaacyada Washington, isagoo intaas ku daray in cunaqabataynta wax laga beddeli karo haddii aan dalabaadkaas la fulin.
Washington waxay ICC ku dhaleeceysay waarannada xarigga ee loo soo saaray saraakiisha Israa’iil, oo uu ku jiro Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, iyo sidoo kale baaritaanka ku saabsan hab-dhaqanka askarta Maraykanka ee Afghanistan, kaas oo maxkamaddu sheegtay in “mudnaantiisa la dhimay”.
Bayaankiisa, Mr Rubio wuxuu sidoo kale xusay baaqyo ay khubaro dibadeed ku dalbanayaan in ICC ay dacweyso xubnaha ciidamada Maraykanka, saraakiisha ilaalada xuduudaha iyo hoggaamiyeyaasha la doortay.
Saraakiisha ICC ma qaadin tallaabooyin loo wajahayo dacwadaha noocaas ah.
