Ra’iisul Wasaaraha Isbaanishka Pedro Sánchez ayaa sheegay inaysan jirin “caddayn adag” oo muujinaysa in Morocco ay abaabushay gudubkii ballaarnaa ee muhaajiriinta ee bishii Luulyo ku galeen Ceuta, inkasta oo warbixin boolis ay tilmaantay guuldarrooyin waaweyn oo dhanka ciidamada ammaanka Morocco ah.
Isla markaasna, Mr Sánchez wuxuu cambaareeyay hadallo uu ku tilmaamay “aan la aqbali karin” oo ay jeediyeen saraakiil Moroccan ah oo ku saabsan Ceuta, taasoo noqotay canaan si aan caadi ahayn si fagaare ah loogu jeediyay deriska Spain, kaas oo sheegta madax-bannaanida dhulkaas ku yaalla Waqooyiga Afrika.
- Advertisement -
Wuxuu sidoo kale halis geliyay in uu sii xumeeyo xiriirka horeyba xasaasiga u ahaa ee kala dhexeeya Rabat, kadib markii uu shaaciyay in dowladdiisu ay Boqor Felipe VI ka codsatay inuu booqdo Ceuta iyo dhulka kale ee Spain ku leedahay Waqooyiga Afrika, ee Melilla.
In ka badan 70,000 oo muhaajiriin ah ayaa Ceuta uga soo gudbay Morocco 30 iyo 31 Luulyo, taas oo ahayd koror aan hore loo arag. Tobannaan qof ayaa dhintay, intooda badanna way ku hafteen iyagoo isku dayaya inay dabaal ku wareegaan gidaarka jebiya hirarka badda.
Hase yeeshee, warbixin boolis oo Isbaanish ah oo AFP ay aragtay ayaa ku tilmaantay jawaabta ammaanka Morocco mid ah “oggolaansho buuxa”, iyadoo sheegtay in ay gacan ka geysatay suuragelinta gudubkaas ballaaran isla markaana saraakiil qaarkood ay muhaajiriinta u jiheeyeen dhinaca biyaha.
Pedro Sánchez ayaa sidoo kale dhaleeceeyay hadallo ‘aan la aqbali karin’ oo ku saabsan Ceuta iyo Melilla oo ay jeediyeen laba wasiir oo ka tirsan dowladda Morocco
Tirada saraakiisha la geeyay agagaarka goobta xadka laga gudbo waxay ahayd “si cad uga yar sidii caadiga ahayd”, halka booliskuna “aysan samayn isku day dhab ah” oo lagu joojinayo dhaq-dhaqaaqa, sida lagu sheegay warbixinta, taas oo ku salaysnayd sawirro dayax-gacmeed, muuqaallo si dadweyne loo heli karo iyo xisaabaad ay bixiyeen muhaajiriin.
Isagoo baarlamaanka ka hadlayay si uu u sharaxo sida dowladdu u maareysay qalalaasaha, Mr Sánchez wuxuu sheegay in aysan jirin hay’ad boolis, garsoor ama caalami ah oo Spain u soo bandhigtay “caddayn adag” oo muujinaysa in Morocco ay qorshaysay ama fulisay dhacdadaas.
“Haddii caddayntan adag ay jiri lahayd, sida ku habboon ayaan u dhaqmi lahayn,” ayuu yiri Mr Sánchez, isagoo intaas ku daray in “dowladdan aysan ka baqayn inay wajahdo quwado shisheeye oo kale.”
‘Hadal aan la aqbali karin’
Mr Sánchez wuxuu sidoo kale cambaareeyay hadallo “aan la aqbali karin” oo ku saabsan Ceuta iyo Melilla oo ay jeediyeen laba wasiir oo Moroccan ah, wuxuuna shaaciyay in Spain ay 21-kii Agoosto u yeeratay safiirka Morocco.
Warbaahinta Morocco ayaa bishii Agoosto ka soo xigatay Wasiirka Caddaaladda Abdellatif Ouahbi oo sheegay in dalku leeyahay xuquuq “taariikhi ah” iyo “juqraafiyeed” oo ku saabsan Ceuta iyo Melilla. Wuxuu ku baaqay “xal kama dambays ah” oo ay dhulalku “dib ugu soo laabanayaan laabta hooyada dalka”.
Ceuta iyo Melilla, oo ah meelaha ay ku yaallaan xuduudaha keliya ee dhuleed ee Midowga Yurub la leeyahay Afrika, waxay ahaan doonaan kuwo Isbaanish ah “ilaa dhammaadka waqtiga”, ayuu Mr Sánchez u sheegay xildhibaannada.
Inta badan muhaajiriintii gashay Ceuta tan iyo markaas dib ayaa loogu celiyay Morocco, balse kumannaan ayaa weli ku haray waddooyinka magaalada, iyagoo bannaanka ku seexanaya isla markaana sii hurinaya caro isa soo taraysa oo ka dhex jirta dadka deggan oo sheegaya in keligood loo daayay la tacaalidda xaaladda.
Tobannaan kun oo qof ayaa mudaharaad ka dhigay Ceuta iyo meelo kale oo Spain ah sababo la xiriira jawaabta dowladda bidixda ah ay ka bixisay arrintaas. Xisbiyada mucaaradka ee muxaafidka iyo midigta fog ayaa mudaharaadyada u adeegsaday inay xoojiyaan weerarradooda ka dhanka ah Mr Sánchez.
Mucaaradku waxay marar badan su’aal geliyeen doorka Morocco iyadoo isla markaana ku eedeynaya Mr Sánchez inuu si hoos-u-dhac ah ula dhaqmayo Rabat.
Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha ayaa ku dooday in Morocco laga yaabo inay qulqulka muhaajiriinta u adeegsatay cadaadis ay ku saarayso Spain kadib markii Mr Sánchez uu bishii Luulyo booqday Algeria, oo ah xafiiltanka gobolka ee Morocco.
Galbeedka Sahara ee lagu muransan yahay ayaa weli ah il weyn oo xiisad dhalisa. Morocco ayaa maamusha inta badan gumeysigii hore ee Spain, kaas oo sidoo kale ay sheegato jabhadda gooni-u-goosad doonka ah ee Polisario Front oo ay Algeria taageerto.
Sannadkii 2022, Spain waxay ka tagtay mowqifkeedii dhexdhexaadka ahaa ee muddada dheer waxayna taageertay soo jeedinta Morocco ee ismaamul ku hoos jira madax-bannaanida Morocco, tallaabadaas oo ka careysiisay Algeria.
Mr Sánchez wuxuu sidoo kale shaaciyay in dowladdu ay ku dhiirrigelisay Boqor Felipe inuu u safro Ceuta iyo Melilla “usbuucyada soo socda”, taas oo ah shaacin dadweyne oo aan caadi ahayn oo la xiriirta qoyska boqortooyada.
Booqashada boqortooyo waxay dhalin kartaa khilaaf cusub oo la yeesho Morocco. Safarkii hore ee boqor Isbaanish ah ku tago dhulalkaas, sannadkii 2007, wuxuu sababay qalalaase diblomaasiyadeed.
“Ceuta waxay u baahan tahay taageerada dawladda si ka badan weligeed,” ayuu yiri Mr Sánchez, isagoo sharaxaya codsiga dowladda.
