Iiraan iyo Maraykanka ayaa isweydaarsaday hanjabaado cusub, iyadoo Madaxweyne Donald Trump uu ka digay in Tehran ay wajihi doonto burbur dhaqaale ama hoggaankeeda la “tirtiri doono” haddii ay diiddo inay heshiis gaarto. Milatariga Iiraan ayaa dhankiisa sheegay in weerar kasta oo cusub uu keeni doono jawaab adag.
Iska horimaadkan ayaa u muuqday mid muddo bilo ah meel ku xayiran, iyadoo labada dhinacna aysan muujin rabitaan ay tanaasul ku sameeyaan. Intii uu is-mari-waagani socday, wuxuu sii xoojiyay qalalaase tamareed oo caalami ah, wuxuu dhaawac weyn u geystay dhaqaalaha Iiraan, wuxuuna huriyay xasillooni-darro dheeraad ah oo ka jirta gobolka oo dhan.
- Advertisement -
Isagoo taleefan kula hadlay wariye ka tirsan Fox News, Mr Trump wuxuu sheegay in hoggaamiyeyaasha Iiraan ay tahay inay heshiis gaaraan, oggolaadaan in dhaqaalahoodu sii xumaado ama khatar u galaan in la tirtiro, sida uu weriyuhu sheegay.
Mr Trump ayaa sidoo kale diyaar u noqon lahaa inuu la kulmo Madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian, ayuu weriyaha Fox sheegay, maadaama hoggaamiyaha Iiraan la filayo inuu toddobaadkan u safro New York si uu uga qayb galo Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.
Milatariga Iiraan’s ayaa qabta dhoolla-tusyo wuxuuna tababar siiyaa taageerayaal si loogu diyaar garoobo colaad suuragal ah
Hore, taliska dhexe ee milatariga Iiraan ayaa ka digay in weerar kasta oo cusub uu keeni doono aargoosi daba dheeraada oo lagu beegsado saldhigyada iyo danaha Maraykanka. Xulafada Washington ee gobolka, ayay sheegeen, waxaa loola dhaqmi doonaa inay yihiin dhinacyo ka qaybgalaya colaadda.
Milatarigu wuxuu kaloo sheegay inuu helay xog muujinaysa in weerar la diyaarinayo, balse ma bixin faahfaahin ku saabsan halka ay xogtaasi ka timid ama nooca ay tahay.
Xuutiyiinta oo beegsaday Riyaad
Xulafada Maraykanka ee Khaliijka ayaa horeyba ula kulmay cawaaqib xun oo ka dhashay dagaal ay Maraykanka iyo Israa’iil bilaabeen iyagoo aan digniin bixin, kaas oo magaalooyinkooda u soo bandhigay duqeynta Iiraan isla markaana dhaawacay dhaqaalahooda kadib markii la xannibay Marin-biyoodka Hormuz ee muhiimka ah.
Kooxda Xuutiyiinta Yemen, oo guulo waaweyn ka gaartay xeebaha Badda Cas ee dalka kadib markii dagaalkii sokeeye uu mar kale qarxay bishan, ayaa shalay sheegtay inay weerarro ku qaaday caasimadda Sacuudi Carabiya ee Riyaad iyo xarun weyn oo shidaal oo ku taalla dekedda Yanbu ee Boqortooyada, oo ku taal Badda Cas.
Muuqaal ay Reuters heshay ayaa muujiyay tiir weyn oo qiiq madow ah oo ka kacaya agagaarka garoonka caalamiga ah ee ugu weyn Riyaad, kadib markii habeenkii la maqlay qaraxyo.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa soo saartay digniin amni oo ay kaga jawaabayso weerarrada Xuutiyiinta.
Waxay ka digtay suurtagalnimada sii-kacsanaan lama filaan ah oo ka dhacda Bariga Dhexe oo dhan, waxayna ku boorrisay Maraykanka inay si gaar ah feejignaan u muujiyaan, iyadoo xustay in duullimaadyada la joojin karo isla markaana hawada la xiri karo.
Sacuudi Carabiya kama hadlin dhacdada la soo sheegay. Isbahaysi uu Sacuudigu hoggaamiyo oo la dagaallama Xuutiyiinta ayaa, si kastaba, sheegay inuu fashiliyay weerarro kale oo lagu qaaday boqortooyada.
Sii-kacsanaanta ugu dambeysay ee Xuutiyiinta ayaa Riyaad gelisay doorasho adag: inay sii waddo duqeymaha cirka ee looga golleeyahay in kooxda looga hortago inay qabsato dhul dheeraad ah oo Yemen ah, ama inay yareyso ololaheeda iyadoo rajaynaysa inay ka fogaato weerarro dheeraad ah oo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay ku qaadaan kaabayaasha muhiimka ah.
Dhoofinta tamarta oo la xannibay
Horumarka Xuutiyiinta ee dhinaca xeebaha ayaa kooxda geeyay meel u dhow Marin-biyoodka Bab Al-Mandab, taas oo ciidamadeeda siinaysa saameyn weyn oo ay ku yeeshaan maraakiibta u kala goosha Badda Cas iyo Aasiya, iyo awood ay ku xiraan marinkan istaraatiijiga ah ee muhiimka ah.
Iiraan ayaa horey u xannibtay inta badan maraakiibta sii marta Marin-biyoodka Hormuz, taas oo dhoofinta tamarta ee Khaliijka qaniga ku ah saliidda gebi ahaanba ka goysay suuqyada caalamiga ah, isla markaana cadaadis cusub oo kor u kac ah ku dartay qiimaha saliidda.
Isla waqtigaas, go’doominta Maraykanku ku hayo dekedaha Iiraan ayaa Tehran ka hor istaagtay inay iibiso saliiddeeda, taas oo sii qoto dheereysay qalalaasaha dhaqaale ee ka jira Jamhuuriyadda Islaamiga ah.
Inkastoo khasaaraha dhaqaale uu sii kordhayo, waxaa jira calaamado yar oo muujinaya in xabbad-joojintii ku-meelgaarka ahayd ee la gaaray bishii Juun dib loo soo celin doono. Heshiiska ayaa burburay bishii Luulyo kadib markii labada dhinac ay isku khilaafeen shuruudihiisa.
Iiraan waxay ku celcelisay inaanay dib u furi doonin Marin-biyoodka Hormuz ilaa laga fuliyo shuruudaha heshiiskii Juun, sida ay Tehran u fahamsan tahay.
Guddoomiyaha Baarlamaanka Iiraan Mohammad Bagher Ghalibaf ayaa sheegay in dalku u baahan doono inuu sii wado dagaalka iyo wadaxaajoodkaba—iyadoo dib loo riixayo cadowgiisa, halka diblomaasiyadda loo adeegsanayo sugidda iyo xoojinta guul kasta oo la gaaro.
