El Niño oo sii xoogaysanaya ayaa bishii Sebtembar dhigay rikoodh cusub oo heerkul ah gobol muhiim u ah la socodka Baasifigga, sida ay sheegtay adeegga cimilada ee Midowga Yurub, taas oo bixisay caddeyn cusub oo muujinaysa in ifafaalahan cimiladu uu gaarayo xoog aan caadi ahayn.
Saadaaliyeyaashu waxay bilo badan ka digayeen in dhacdadani ay ka mid noqon karto kuwii ugu xoogga badnaa ee abid la diiwaangeliyo. Hadda, heer cusub ayaa la dhigay ka hor inta El Niño uusan gaarin meeshii ugu sarraysay ee la filayay dabayaaqada sanadkan.
- Advertisement -
El Niño waa wejiga diirran ee wareeg cimilo oo si dabiici ah u dhaca. Isagoo kululeeya biyaha ku yaalla guud ahaan Baasifigga kulaylaha, wuxuu beddelaa hababka cimilada ee dunida, isaga oo kordhiya suurtagalnimada abaar ka dhacda meelo qaar iyo fatahaado ka dhaca meelo kale, isla markaana sii xoojiya kulaylka caalamiga ah ee bani’aadamku sababay.
Adeegga Isbeddelka Cimilada ee Copernicus ayaa sheegay in heerkulka dusha badda ee Niño3.4, oo ah aag muhiim u ah la socodka El Niño, uu bishii hore gaaray heer “ugu sarreeya abid” oo ah 29.70C.
Beer bariis oo engegtay oo ku taalla Indonesia, xilli qallayl daba dheeraaday oo lala xiriiriyay El Niño
Si kastaba ha ahaatee, Copernicus ayaa bayaan uu siiyay AFP ku sheegay in uusan “weli sheegi karin in El Niño-ga hadda jira uu yahay kii ugu xoogga badnaa ee abid la diiwaangeliyo”.
Isbarbardhigga dhacdooyinkii hore ayaa sii adkaanaya, sababtoo ah isbeddelka cimiladu si joogto ah ayuu kor ugu qaadaa heerkulka badaha, taas oo ka dhigaysa dhacdooyinka El Niño ee cusub kuwo u muuqda inay ka xoog badan yihiin kuwii hore.
Si loo tixgeliyo isbeddelkaas guud ee kulaylka, Copernicus ayaa soo bandhigtay halbeeg cusub oo lagu waafajinayo kororka heerkulka badaha kulaylaha. Marka lagu cabbiro halbeeggaas, dhacdada hadda jirta weli kama aysan sarreyn dhacdooyinkii El Niño ee hore.
Hase yeeshee, cabbirradii la diiwaangeliyay Sebtembar waxay “muujinayaan El Niño horeyba u ahaa mid si aan caadi ahayn u xooggan, gaar ahaan maadaama dhacdadu aysan weli gaarin meeshii ugu sarraysay”, ayay Copernicus u sheegtay AFP.
Saadaaliyeyaashu dhammaantood ma adeegsadaan miisaan isku mid ah marka ay qiimeynayaan xoogga ifafaalahan.
Hay’adda cimilada Japan ayaa Jimcihii sheegtay in xaaladaha El Niño ay gaareen “xooggii ugu sarreeyay ee la diiwaangeliyo”, iyadoo heerkulku gobolka la socodka uu ka sarreeyay heerka caadiga ah 4C.
Heerkulka badaha oo rikoodh noqday
Markii El Niño sii xoogaystay, celceliska heerkulka dusha badda ee dunida ayaa Sebtembar gaaray 21.05C, isaga oo ka sarre maray rikoodhkii hore ee 20.92C ee bishaas loo dhigay 2023, sida ay sheegtay Copernicus.
Dhulku wuxuu sidoo kale la kulmay Sebtembarkii labaad ee ugu diirranaa ee la diiwaangeliyo, iyadoo celceliska heerkulka hawada ee dusha sare uu gaaray 16.27C, sida uu sheegay adeegga Midowga Yurub.
Taas waxay ka dhigtay bishaasi mid 1.63C ka diirran celceliskii xilligii ka horreeyay warshadaynta, oo lagu qeexay muddadii u dhexeysay 1850 ilaa 1900.
Heshiiskii Paris ee 2015, dalalku waxay ballanqaadeen inay kulaylka caalamiga ah ku hayaan “si weyn uga hooseeya” 2C marka loo eego heerarkii ka horreeyay warshadaynta, iyagoo dadaal ugu jira inay kororka ku xaddidaan 1.5C, oo ah heer loo arko mid muhiim u ah xaddididda waxyeellada cimilada.
Laakiin Qaramada Midoobay ayaa Sebtembar sheegtay in yoolka muddada dheer ee 1.5C la jebin doono dhowr sano gudahood.
“Waxaan ku jirnaa silsilad cusub oo bilo ah oo ka sarreeya 1.5C, iyadoo El Niño xooggan uu weli sii xoogaysanayo ayayna u badan tahay inay tani sii socoto ilaa 2027,” ayuu agaasimaha Copernicus, Carlo Buontempo, ku yiri bayaan.
Wuxuu intaas ku daray: “Ka gudbidda xadka muddada dheer ee Heshiiska Paris waa arrin waqti oo keliya ah. Inta aan ka badinno, iyo muddada ay qaadanayso, weli annaga ayay nagu xiran tahay.”
Saynisyahannadu waxay sheegeen in jarista qiiqa gaasaska aqalka dhirta lagu koriyo ee ka dhasha shidaalka fosilka ay lama huraan u tahay in la gaabiyo muddada kulaylku ka sarreynayo 1.5C iyo in heerkulka caalamka hoos loogu soo celiyo sida ugu dhakhsaha badan.
Khubaradu waxay ka digeen in El Niño-ga hadda jira uu heerkulka caalamka gaarsiin karo rikoodh kale sannadka 2027.
Ifafaalahani wuxuu kor u qaadaa heerkulka dusha sare ee guud ahaan bartamaha iyo bariga Baasifigga dhulbaraha, isaga oo kiciya isbeddello dunida oo dhan ka dhaca oo ku yimaada dabaylaha, cadaadiska hawada iyo roobabka.
El Niño guud ahaan wuxuu soo baxaa labadii ilaa toddobadii sano mar, wuxuuna socdaa inta u dhexeysa sagaal iyo 12 bilood.
