Qaramada Midoobay ayaa Khamiistii sheegtay in shabakado caalami ah ay gacan ka geysanayaan sii socoshada dagaalka ba’an ee Suudaan, oo ah iska horimaad u dhexeeya ciidanka iyo kooxda militariga ah ee Rapid Support Forces, kaas oo dilay ugu yaraan 59,000 oo qof, barakiciyey ku dhowaad 13 milyan, isla markaana meelo ballaaran oo dalka ka mid ah u horseeday macaluul tan iyo 2023.
Baadhitaan ay samaysay Qaramada Midoobay ayaa aqoonsaday shabakad shirkado ah oo ku kala yaalla Isutagga Imaaraadka Carabta, Kolombiya, Jaad iyo meelo kale, kuwaas oo RSF siisay hub, qandaraaslayaal militari, saadka iyo tababar.
- Advertisement -
“Howlgalku wuxuu helay sababo macquul ah oo lagu rumaysan karo in shabakad heer caalami ah ay Rapid Support Forces siisay hub, saadka, tababar iyo shaqaale ajnabi ah, oo ay ku jiraan qandaraaslayaal Kolombiyaan ah oo ku lug lahaa hub casri ah iyo nidaamyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn,” ayaa lagu yidhi soo koobidda natiijooyinka ee ay soo saartay Independent International Fact-Finding Mission for the Sudan.
Howlgalkan waxaa si madaxbannaan u aasaasay Golaha Xuquuqda Aadanaha ee Qaramada Midoobay si uu u baadho xadgudubyada la tuhunsan yahay ee ka dhanka ah xuquuqda aadanaha iyo sharciga bini’aadantinimada caalamiga ah ee Suudaan.
Baarayaashu waxay sheegeen in “shakhsiyaad iyo hay’ado ka hawlgala, ka diiwaangashan ama ku xiran Isutagga Imaaraadka Carabta ay door weyn ku lahaayeen shabakado ku lug leh qorista, maalgelinta, gaadiideynta iyo daadgureynta qandaraaslayaal militari oo ajnabi ah iyo bixinta taageero la xiriirta militariga oo faa’iido u leh Rapid Support Forces.”
Imaaraadka Carabta ayaa marar badan beeniyey inuu RSF siiyo taageero militari.
Warbixintu waxay sidoo kale heshay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee dibadda laga keenay ay “ballaariyeen” awoodda diyaaradaha noocaas ah ee ciidanka Suudaan, iyadoo la xoojiyey in gunaanadkeeda ku saabsan taageerada dibadda ee ciidanka “wali yihiin kuwo hordhac ah.”
Baarayaashu waxay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ku boorriyeen inuu kordhiyo cunaqabateynta hubka ee saaran Suudaan.
“Hubka, maalgelinta, shaqaalaha iyo tignoolajiyada sii haya dagaalkan waa in la xaddido,” ayaa lagu yidhi war-murtiyeedka howlgalka.
Baarayaashu waxay diiwaangeliyeen duqeymo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn lagu qaaday rayidka iyo kaabeyaasha rayidka oo ay geysteen labada dhinac, iyagoo sheegay in qaar ka mid ah weerarradaasi ay noqon karaan dambiyo dagaal.
Waxay sidoo kale dagaalyahanno tababar shisheeye helay ku xireen laba xasuuq oo dhacay 2025, kuwaas oo ka dhacay xerada Zamzam iyo El Fasher.
In ka badan 100,000 oo qof ayaa ka qaxay El Fasher. Dadkii badbaaday waxay sheegeen in dagaalyahannada RSF ay rayid ku toogteen gudaha guryaha iyo waddooyinka magaalada, iyagoo meydad ku daadiyey daafaha magaalada. Sawirro dayax-gacmeed laga qaaday ayaa markii dambe u muuqday inay muujiyeen xubno RSF ah oo meydadka ku aasaya xabaalo-wadareedyo ama ku gubaya.
Jaad, Kolombiya iyo Isutagga Imaaraadka Carabta ayaa la shaqeeyey baaritaanka. Itoobiya, Liibiya, Koonfurta Suudaan iyo Soomaaliya waxay bixiyeen “jawaab aan nuxur lahayn,” sida lagu sheegay warbixinta. Panama, oo waaxdeeda maaliyadeed ay wajahday eedeymo la xiriira lacag dhaqid baaxad warshadeed leh, ayaa codsatay waqti dheeraad ah si ay uga jawaabto. Qaramada Midoobay waxay sheegtay in aanay baaritaanka la shaqayn midkoodna militariga Suudaan ama RSF.
Baadhitaan ay Associated Press daabacday bishii Luulyo ayaa lagu ogaaday in calooshood u shaqeystayaal Kolombiyaan ah ay carruur ku tababareen dagaalka RSF. Kooxaha xuquuqda aadanaha ayaa sheegaya in dadka la qoray ay keentay shirkad Imaaraati ah oo ku xiran dowladda, taas oo beenisay inay hub ama gargaar militari siiso dhinac kasta oo ku lug leh dagaalka Suudaan.
Mareykanka ayaa ugu baaqay Qaramada Midoobay inay soo rogto cunaqabateyn cusub oo lagu doonayo in lagu khasbo dhinacyada iska soo horjeeda inay dib ugu laabtaan wadaxaajoodyada.
Qaraar qabyo ah oo Mareykanku diyaariyey oo ay Associated Press dib u eegtay bishii Agoosto ayaa cambaareynaya “qulqulka joogtada ah ee taageerada militari ee dibadda, hubka iyo rasaasta ee la siinayo dhinacyada dagaallamaya, taas oo sii dheereyneysa colaadda isla markaana wiiqaysa dadaallada dhexdhexaadinta,” oo ay ku jirto dirista diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo nidaamyada hawada ee aan cidina wadin ee ka imanaya dalal saddexaad.
Qaraarka la soo jeediyey wuxuu ugu baaqayaa dhammaan dalalka inay “joojiyaan taageero kasta oo toos ama dadban oo la siiyo dhinacyada dagaallamaya, ha ahaato mid saadka ah, maaliyadeed ama militari, taas oo u suurtagelinaysa in colaadda sii socoto.”
