Shaqaalaha Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka ayaa qaabilaya muhaajiriin kaddib markii doon sidday ku dhowaad 305 qof ay ku degtay iyadoo ka shiraacaysa Jabuuti una socotay Yemen, taas oo dishay ugu yaraan 109 muhaajir, oo ay ku jireen 15 carruur ah, isla markaana in ka badan 116 qof ay ku waayeen, sida ay sheegtay hay’adda Qaramada Midoobay 11-kii Oktoobar. Dhacdadu waxay ka dhacday meel u dhow Guhere, waqooyiga magaalada dekedda ah ee Obock, Jabuuti. Sawirkan ayaa la sii daayay 10-kii Oktoobar, 2026. Kennedy Omondi Okoth/Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka/Handout via REUTERS Xuquuqda Ruqsad-iibsiga.
Ugu yaraan 139 muhaajir, oo ay ku jiraan ugu yaraan 15 carruur ah, ayaa dhintay halka ku dhowaad 84 kalena weli la la’yahay kaddib markii markab sidday in ka badan 300 qof uu ku degay marinka Jabuuti ilaa Yemen, sida uu Axaddii sheegay Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka ee Qaramada Midoobay.
- Advertisement -
Doontu waxay sidday 305 qof markii ay ku rogmatay meel u dhow Guhere, waqooyiga magaalada dekedda ah ee Obock ee Jabuuti, habeenkii Oktoobar 8-9, sida ay IOM sheegtay iyadoo soo xiganaysa warbixinno ka yimid dadkii ka badbaaday.
Qiyaastii 82 qof ayaa ka badbaaday shilka markabka, sida lagu sheegay bayaanka. Afhayeen u hadlay dowladda Itoobiya ayaan isla markiiba ka jawaabin codsiyada faallo.
Sawirro ay sii daysay hay’adda Qaramada Midoobay ayaa muujiyay kabo sandal iyo kabo isboorti oo duugoobay oo ku daadsanaa xeebta.
“Kooxahayagu waxay goobta kula sugan yihiin mas’uuliyiinta maxalliga ah si ay u bixiyaan gargaar degdeg ah,” ayuu yiri Alexandre Coissac, madaxa IOM ee Jabuuti.
“Musiibadan waa xusuusin cad oo ku saabsan halisaha ay wajahaan muhaajiriintu marinkan socdaalka iyagoo raadinaya fursado dhaqaale,” ayuu Coissac yiri.
Maamulka Jabuuti ayaa sii waday dadaallada raadinta iyo samatabbixinta, ayay IOM sheegtay. Mas’uuliyiinta maxalliga ah ayaa sidoo kale daweynayay dadka badbaaday isla markaana qabanqaabinayay aaska dadka dhintay.
Dowladda Jabuuti ayaan isla markiiba loo heli karin faallo.
Muhaajiriintu waxay u safrayeen dhinaca Yemen iyagoo rajaynaya inay ugu dambayn gaaraan dalalka qaniga ah ee Khaliijka. Socdaalkoodu wuxuu dhacay xilli muwaadiniinta Yemen ay sii wadeen inay ka qaxaan dalkooda, halkaas oo dagaalka u dhexeeya ciidamada dowladda ee ay Sacuudi Carabiya taageerto iyo Xuuthiyiinta ay Iran taageerto uu gaaray heerkii ugu darnaa tan iyo xabbad-joojin ay Qaramada Midoobay dhexdhexaadisay sannadkii 2022.
“Inkastoo rabshaduhu ka jiraan Yemen, muhaajiriintu weli waxay gelayaan safarradan halista ah iyagoo rajaynaya inay gaaraan dalalka Khaliijka,” ayay IOM sheegtay.
DAGAALKA ITOOBIYA
Itoobiya ayaa sidoo kale tan iyo bishii hore wajahaysay dagaal, taas oo ah kororkii rabshadaha ugu weynaa ee halkaas ka dhaca tan iyo dagaalkii Tigray ee 2020-2022. Sarkaalle ka tirsan IOM ayaa Reuters u sheegay in hay’addu ay diiwaangelisay dhaqdhaqaaq weyn oo muhaajiriin ah oo mara waxa loo yaqaan Marinka Bari, kana sii gudba Jabuuti, muddo dhowr sano ah.
“Dadku waxay sii wadaan isticmaalka marinkan iyadoo xaaladaha Itoobiya iyo Yemen isbeddelayaan, inkastoo mugga iyo jihada dhaqdhaqaaqu isbeddeli karaan waqti ka dib,” ayuu sarkaalku yiri.
Muhaajiriin Itoobiyaan ah oo wareysi laga qaaday warbixintii ugu dambeysay ee hay’adda ee xaaladda Jabuuti, oo daboolaysay Sebtembar 20 ilaa Sebtembar 30, ayaa sheegay inay ka tageen dalkooda sababo la xiriira xaalado nololeed oo adag, oo ay ku jiraan saameynta abaarta.
“Qaar ka mid ah muhaajiriinta ayaa sidoo kale sheegay inay ka cararayeen colaado iyo qorista khasabka ah ee ciidamada hubeysan,” ayay warbixintu sheegtay.
Dhowr qof oo deggan Tigray, halkaas oo dagaalku ka qarxay Sebtembar 23, ayaa Reuters u sheegay inay arkeen fallaagada Tigrayga oo si khasab ah u qoraysa rag dhallinyaro ah si ay ugu biiraan ciidamada difaaca. Fallaagadu waxay beeniyeen inay sameeyeen qorista khasabka ah.
Dagaalku wuxuu sare u qaaday cabsi laga qabo in Itoobiya iyo Eritrea ay dib ugu laabtaan dagaal buuxa, iyadoo xiriirka labada dal uu xumaaday sababo la xiriira eedeymo sheegaya in Eritrea ay taageerto isbahaysi fallaago ah oo doonaya inuu afgembiyo dowladda Itoobiya. Eritrea ayaa beenisay inay taageerto isbahaysigaas.
HALISAHA DARRAN
Marinka Bari waxaa ka buuxa khataro, laga bilaabo gudubyo badeed oo dhimasho leh ilaa tahriibin iyo xarigyo aan sharci ahayn kaddib marka muhaajiriintu dhulka gaaraan. In ka badan 900 muhaajir ayaa ku dhintay ama ku waayay marinkan sannadkii 2025, sida uu qabo Mashruuca Muhaajiriinta La La’yahay ee IOM, halka tirada safarka gashay ay korortay 18%.
IOM waxay sheegtay in xiisadda ka dhalatay dagaalka Yemen ay tahay mid cabsi leh. Tirada barakacayaasha ayaa kor u kacday oo gaartay 200,000, marka loo eego 76,000 bartamihii Sebtembar, sida ku xusan xog ay hay’addu sii daysay toddobaadkii hore.
In ka badan 3,700 qof ayaa badda uga tallaabay Yemen una gudbay Jabuuti illaa toddobaadkii hore, ayay hay’addu sheegtay.
Warbixinta waxaa diyaariyay Nethra Sailesh iyo Anusha Shah oo jooga Bengaluru iyo Ammu Kannampilly oo jooga Nairobi; waxaa tafatiray Tomasz Janowski, Alexandra Hudson iyo Susan Fenton
