Axad, Luulyo 26, 2026
Askarta Cutubka Tababarka Ciidanka Britain ee Kenya (BATUK) oo ka qeybgalaya dhoollatus hore oo ay si wadajir ah ula sameeyeen Ciidamada Difaaca Kenya gudaha Kenya [Daniel Irungu/EPA]
Nairobi, Kenya – Go’aanka Britain ay ku joojisay dhoollatus milatari oo weyn oo ka dhici lahaa Kenya ayaa si weyn u muujiyay xiisadaha muddada soo jiitamayay ee ka dhex jira iskaashiga difaaca labada dal oo soo jiray tobannaan sano.
Wasaaradda Difaaca Boqortooyada Midowday ayaa baajisay dhoollatuska, oo loo qorsheeyay Sebtembar 2026, kaddib markii aan la helin oggolaanshihii lagama maarmaanka ahaa, xilli London iyo Nairobi ay isku khilaafeen habraacyada iskaashigooda difaaca.
Khilaafku wuxuu salka ku hayaa awoodda sharciyeed, habraacyada isla-xisaabtanka iyo xeerarka lagu dhaqo ciidamada Britain ee ku sugan ama tababarka ku qaata Kenya.
Waxa udub-dhexaad u ah is-mari-waaga Heshiiska Iskaashiga Difaaca ee UK iyo Kenya, kaas oo ah saldhigga sharci ee iskaashiga milatari ee labada dal. Heshiisku wuxuu qeexayaa qodobbada khuseeya tababarka, baaritaannada iyo awoodda sharciyeed ee la xiriirta ciidamada booqashada ku jooga dalka.
Khilaafku wuxuu mar kale indhaha ku soo jeediyay Cutubka Tababarka Ciidanka Britain ee Kenya (BATUK), oo ah barnaamij muddo dheer soo jiray oo ciidamada Britain iyo Kenya ay ku qabtaan dhoollatusyo wadajir ah.
Waa maxay joogitaanka milatari ee UK ee Kenya?
Ciidamada Britain ayaa tobannaan sano tababar ku qaadanayay Kenya, iyadoo BATUK ay tahay madasha ugu weyn ee dhoollatusyada ay ka qeybqaataan ciidanka Britain iyo Ciidamada Difaaca Kenya.
Cutubkan oo ka hawlgala meel u dhow Nanyuki, bartamaha Kenya, wuxuu askarta Britain u suurtageliyaa inay adeegsadaan goobaha tababarka, sidoo kalena wuxuu ciidamada labada dal awood u siiyaa inay si wadajir ah u tababartaan.
Hase yeeshee, joogitaanka milatari ee Britain wuxuu sidoo kale huriyay dood ku saabsan kormeerka, isla-xisaabtanka iyo xaaladda sharci ee ciidamada shisheeye ee ka hawlgala dhulka Kenya.
Walaacyada Kenya
Khilaafka hadda jira wuxuu salka ku hayaa qaab-dhismeedka sharci ee lagu maamulo ciidamada Britain inta ay joogaan Kenya.
Xildhibaannada Kenya ayaa su’aal geliyay in xeerarka jira ay xaqiijinayaan isla-xisaabtan ku filan marka askarta Britain lagu eedeeyo inay dembiyo ka geysteen dalka.
Intii lagu guda jiray doodihii baarlamaanka ee Heshiiska Iskaashiga Difaaca, xildhibaannadu waxay tilmaameen walaacyo la xiriira BATUK, waxayna dalbadeen tallaabooyin isla-xisaabtan oo ka adag kana cad.
Bayaan baarlamaan ayaa lagu yiri:
“Golahan iyo Guddiga Waaxeed ee Difaaca, Sirdoonka iyo Xiriirka Dibadda waxay qabeen walaacyo ku saabsan BATUK, gaar ahaan meelaha aynaan bulsho ahaan ku qanacsanayn xadgudubyada xuquuqda aadanaha.”
Walaacyada noocan ah ayaa heshiiska ku sii hayay baaritaan iyo dabagal, inkastoo labada dowladoodba ay muujiyeen inay doonayaan inuu sii socdo iskaashigooda amni.
Is-mari-waagu wuxuu sidoo kale iftiiminayaa caqabad ballaaran oo haysata iskaashiyada milatari ee ay ku lug leeyihiin ciidamada shisheeye: in la isu waafajiyo iskaashiga hawlgallada iyo awoodda sharci ee dalka martida loo yahay iyo dalabkiisa isla-xisaabtanka.
Mowqifka Britain
Dowladda UK ayaa difaacday xiriirkeeda milatari ee Kenya, iyadoo sheegtay in iskaashigu ku dhisan yahay dano wadaag, iskaashi iyo faa’iidooyin ay wadaagaan labada dal.
Wasaaradda Difaaca UK ayaa tiri: “Wasaaradda Difaaca UK waxay si weyn u qiimeysaa xiriirka ay la leedahay Kenya, kaas oo ku dhisan faa’iido wadaag, ixtiraam iyo iskaashi.”
Wasaaraddu waxay sidoo kale qiratay dhibaatooyinka ku xeeran joogitaanka difaaca Britain ee dalka, iyadoo tiri: “Wasaaradda Difaaca UK waxay si qoto dheer uga xun tahay arrimaha iyo caqabadaha ka dhashay joogitaanka difaaca UK ee Kenya, kuwii hore iyo kuwii dhawaanba.”
London waxay ku adkeysanaysaa in xiriir difaac oo joogto ah oo ay la yeelato Nairobi uu xoojinayo tababarka wadajirka ah iyo iskaashiga amni ee ballaaran.
Maxay tahay sababta khilaafkani muhiim u yahay?
Dhanka Kenya, khilaafku wuxuu ku saabsan yahay xaqiijinta qodobbo isla-xisaabtan oo aan mugdi ku jirin oo lagu dabaqo ciidamada shisheeye ee ka hawlgala gudaha xuduudaheeda.
Dhanka Britain, Kenya waa saaxiib difaac oo muhiim ah oo ku yaalla Bariga Afrika, waana goob istiraatiiji ahaan muhiim u ah tababarka milatari.
Inkastoo baajinta dhoollatusku aysan soo afjarayn iskaashiga milatari ee UK iyo Kenya, haddana waxay muujinaysaa in qorshayaasha mustaqbalka ay wajihi doonaan baaritaan dheeraad ah oo ku saabsan arrimaha siyaasadeed iyo sharci.
Maxaa xiga?
London iyo Nairobi waa inay hadda soo afjaraan khilaafaadkooda ku saabsan heshiiska difaaca iyaga oo aan dhaawacayn iskaashi soo jiray tobannaan sano.
Haddii labada dowladood aysan helin mowqif ay ku mideysan yihiin, dhoollatusyada Britain ee mustaqbalka ka dhici lahaa Kenya waxay ahaan karaan kuwo aan la hubin, taasoo suuragal ka dhigi karta in labada dhinacba ay dib u qiimeeyaan shuruudaha xiriirkooda milatari.
Dhoollatuska la baajiyay wuxuu bixinayaa tilmaantii ugu xoogganayd ilaa hadda ee muujinaysa in sii jiritaanka joogitaanka milatari ee Britain ee Kenya uu ku xirnaan karo heshiis cusub oo ku saabsan awoodda sharciyeed iyo isla-xisaabtanka.
