Xubno ka tirsan Ciidanka Nabadda Tigray (TPF) ee taageera dowladda Itoobiya ayaa roondo ka wada kadib markii ciidanka Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF) ay ka baxeen Mekelle, caasimadda gobolka Tigray ee Itoobiya, Oktoobar 6, 2026. Sawirka waxaa lagu qaaday taleefan gacmeed. Waxaa heshay REUTERS Xuquuqda iibsiga ruqsadda
Eritrea ayaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ugu baaqday inuu qaado tallaabo ka-hortag ah oo ka dhan ah Itoobiya, iyadoo sheegtay in eedeymaha Addis Ababa ee ah in ciidamada Eritrea ay ku duuleen Itoobiya ay u dhigmeen “ku dhawaaqid dagaal”, sida ku xusan warqad ay Reuters aragtay Sabtidii.
- Advertisement -
Asmara ayaa beenisay faragelinta la sheegay, taas oo Reuters aysan si madax-bannaan u xaqiijin karin. Si kastaba ha ahaatee, sheegashooyinku waxay dib u soo nooleeyeen cabsi laga qabo in dagaal buuxa uu dib uga qarxo xadka waqooyi ee labada dal deriska ah, oo ah gobol horey dagaallo u dhaawaceen.
Colaadaha ka jira meelo kale oo gobolka ah iyo xiisadaha sii kordhaya ee ku xeeran Badda Cas ayaa walaaca sii xoojiyay.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Eritrea Osman Saleh ayaa sheegay in eedeymahu ay qayb ka yihiin dadaal Itoobiya ku doonayso inay ku abuurto marmarsiinyo dagaal gardarro ah. Wuxuu Qaramada Midoobay ugu baaqay inay farageliso.
“Eritrea waxay ka codsanaysaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay inuu si adag u cambaareeyo ku dhawaaqista dagaal ee foosha xun ee Itoobiya ka dhan ah Eritrea … isla markaana uu qaado tallaabooyinka ka-hortagga ee lagama maarmaanka ah ee ka dhanka ah, si waafaqsan Cutubka VII ee Axdiga Qaramada Midoobay,” ayuu qoray.
Cutubka VII ee Axdiga Qaramada Midoobay wuxuu oggolaanayaa jawaabo u dhexeeya cunaqabateyn iyo tallaabo militari. Osman ma uusan sheegin tallaabooyinka ay Eritrea doonaysay in goluhu qaado.
Itoobiya ayaa Jimcihii warqad u gaar ah u dirtay xubnaha Golaha Ammaanka, iyadoo sheegtay in ciidamada Eritrea ay maalmihii la soo dhaafay galeen illaa 60 km (37 mayl) gudaha gobolka waqooyi ee Tigray. Addis Ababa waxay sheegtay in joogitaanka ciidamada shisheeye uusan uga tagin wax kale oo ay samayso marka laga reebo inay isdifaacdo. Afhayeenka Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaan si degdeg ah uga jawaabin codsi faallo ah Sabtidii.
CIIDAMADA ITOOBIYA IYO XULAFADA MALEESHIYO OO GALAY MAGAALADA TIGRAY
Ciidamada dowladda Itoobiya iyo maleeshiyaad xulafo la ah ayaa aroornimadii Sabtidii galay Adigrat, oo ah magaalo Tigray ah oo u dhow xadka Eritrea, sida ay sheegeen saddex qof oo deggan magaalada. Imaatinkoodu wuxuu dhacay maalmo kadib markii ciidamada Eritrea dib looga riixay magaalada istaraatiijiga ah.
Reuters ayaa xaqiijisay muuqaal lagu baahiyay baraha bulshada oo muujinaya xubno ka tirsan maleeshiyaad ku bahoobay dowladda Itoobiya oo dhex socda Adigrat, taas oo 30 km (19 mayl) u jirta xadka Eritrea.
Saddex qof oo deggan magaalada ayaa si kala duwan Reuters ugu sheegay inay subaxnimadii Sabtidii ku arkeen magaalada askar ka tirsan ciidanka Itoobiya iyo xubno maleeshiyaad xulafo ah. Mid ka mid ah dadka deggan ayaa sheegay in askartu ay roondo la wadeen gaadiid militari.
Qaraxyo ayaa laga soo sheegay agagaarka Adigrat Arbacadii iyo Khamiistii. Hay’adda la socota colaadaha ee ACLED, oo xarunteedu tahay Maraykanka, ayaa sheegtay in Itoobiya ay duqeymo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku beegsatay ciidamada Eritrea, taas oo ku qasabtay inay ka baxaan goobo u dhow magaalada.
Qof deggan Adigrat ayaa sheegay in qaraxyo sidoo kale la maqlay Jimcihii, isagoo tilmaamay qaraxyo isdaba joog ah oo dhacay habeenkii ilaa subaxdii, dhowr kiiloomitir bannaanka magaalada.
HELIDDA ITOOBIYA EE MARIN BADDEED OO AH ARRIN XASAASI AH
Wasiirka Warfaafinta Eritrea Yemane Gebremeskel ayaa Jimcihii sheegay in dalkiisu uu muujiyay isxakameyn. Wuxuu sheegay in bayaankii Itoobiya ee 2023 ay ku sheegtay inay heli doonto marin badeed oo madax-bannaan uu u dhigmay ku dhawaaqista dagaal gardarro ah oo ka dhan ah Eritrea.
Itoobiya waxay lahayd xeeb muddo tobannaan sano ah ka hor inta aysan Eritrea ka madax-bannaanin Addis Ababa sannadkii 1993. Dalka aan bad lahayn ayaa sheegay in dib u helidda marin badeed ay tahay baahi jiritaan, isagoo ku adkaysanaya in arrinta lagu xalliyo nabad iyo wada-hadal.
Itoobiya ayaa Eritrea ku eedeysay inay taageerto isbahaysi fallaago ah oo dagaal kula jiray ciidamada dowladda tan iyo Sebtembar 23, gobollada waqooyi ee Tigray, Amhara iyo Canfarta. Eritrea ayaa diidday eedeynta.
Eritrea iyo Itoobiya ayaa soo afjaray sannado colaad ah heshiis nabadeed oo 2018 la gaaray, kaas oo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy ku guuleystay Abaalmarinta Nabadda ee Nobel. Eritrea waxay taageertay dowladda federaalka Itoobiya intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee Tigray ee 2020-2022, balse xiriirkoodu mar kale wuu xumaaday markii colaaddaasi ku sii dhowaatay gebogebo.
Dagaalka billowday bishii hore ayaa ah kororkii ugu halista badnaa tan iyo dagaalkii Tigray, kaas oo dilay boqollaal kun oo qof.
Warbixinta waxaa diyaariyay xafiiska wararka Nairobi, Qorista Jessica Donati; Tafatirka Ammu Kannampilly iyo Joe Bavier
