Skip to content
Saturday, November 21, 2026 10 Jumada al-Thaniyah 1448 AH Asr 15:09
Muqdisho 30°C
Breaking: Soomaaliya Lama Iibin Karo: Shacab Mideysan oo Garab Taagan Dowladdooda Difaaca Madaxbannaanida Qaranka Darteed – Hiiraan Online
Breaking News
Axadle
Axadle Newsroom Somalia Af-Soomaali

Soomaaliya Lama Iibin Karo: Shacab Mideysan oo Garab Taagan Dowladdooda Difaaca Madaxbannaanida Qaranka Darteed – Hiiraan Online

Follow
Newsroom published Updated 28 minutes ago 5-minute read

Taariikhda ummad kasta waxaa soo mara waqtiyo masiiri ah oo shacabkeeda looga baahan yahay inay meel iska dhigaan kala-aragti-duwanaanta siyaasadeed, xulufada gobollada iyo qabyaaladda, si ay u difaacaan arrin ka weyn danahooda gaarka ah: madaxbannaanida dalkooda, qarannimada iyo sharafta ummadeed.

Soomaaliya waxa ay haatan wajaheysaa xilli xaasaasi ah oo noocaas oo kale ah.

Xilli uu cirka isku shareeray khilaafka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo United Arab Emirates (UAE), mowqifka adag ee ay qaadatay Dowladda Federaalka ayaa fagaaraha doodda dadweynaha ku soo celiyay su’aal qaran oo asaasi ah: yaa xaq u leh inuu go’aamiyo aayaha iyo mustaqbalka Soomaaliya?

Jawaabtu waa mid cad oo aan mugdi ku jirin. Waa shacabka Soomaaliyeed, iyaga oo u maraya hay’adahooda dastuuriga ah ee sharciga ah iyo hannaanka qaran ee jira.

Tallaabada diblomaasiyadeed ee ay Dowladda Federaalku ka qaadatay UAE waxa ay muujineysaa culeyska iyo xasaasiyadda uu leeyahay khilaafka la xiriira madaxbannaanida iyo arrimaha gudaha ee Soomaaliya. Tani ma aha oo keliya is-maandhaaf u dhexeeya laba dowladood, balse waa arrin si toos ah u taabaneysa mabaadi’da asaasiga ah ee qarannimada, bedqabka dhuleed iyo awoodda maamul ee dowladnimada Soomaaliya.

Arrin Ka Weyn Loolanka Siyaasadeed

Tobannaan sano, Soomaaliya waxa ay qiimo culus u bixisay khilaafaadka gudaha, loolanka siyaasadeed iyo faragelinta shisheeye ee arrimaheeda. Saameynta ba’an ee arrintaas ka dhalatay waxaa dusha u ritay faco kala duwan oo Soomaali ah, laga soo bilaabo Muqdisho ilaa gobollada dalka iyo dhammaan qurba-joogta ku kala firirsan daafaha caalamka.

Maanta, dalku ma qaadi karo mana xamili karo in khilaafaad siyaasadeed loo dhiibo fursad ay ku waxyeeleeyaan danta guud ee qaranka.

Muwaadiniinta Soomaaliyeed waxa ay xaq buuxa u leeyihiin inay dhaliilaan dowladdooda, su’aalo ka keenaan go’aannadeeda, lana xisaabtamaan madaxda, waana qeyb ka mid ah xuquuqda iyo waajibaadka muwaadinnimo. Hase yeeshee, marka ay timaado ilaalinta madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, danta guud ee qaranka waa inay mar walba ka sarreysaa kala-aragti-duwanaanta siyaasadeed.

In dhabarka la qabto dadaalka dowladda ee difaaca madaxbannaanida qaranka micnaheedu ma aha in madaxda siyaasadda la siiyo awood aan xad lahayn. Waxa ay taasi ka dhigan tahay in la garowsado in qarannimada iyo madaxbannaanida dowladnimada Soomaaliya ay yihiin kuwo lama-taabtaan ah oo mudan in la ilaaliyo, iyadoo aan loo eegin shakhsiga xiligaas fadhiya xafiiska madaxweynaha.

Iskaashiga Dibadda Waa Inuu Ixtiraamaa Soomaaliya

Soomaaliya waxa ay soo dhoweyneysaa maalgashiga caalamiga ah, ganacsiga, taageerada horumarineed iyo iskaashiga dhinaca amniga. UAE, sida saaxiibbada kale ee caalamka, waxa ay door wax ku ool ah ka qaadan kartaa horumarka dhaqaale ee Soomaaliya.

Si kastaba ha ahaatee, iskaashi kasta waa inuu ku qotomaa is-ixtiraam laba-dhinacle ah iyo aqoonsiga hay’adaha dastuuriga ah ee Soomaaliya.

Ma jirto dowlad shisheeye oo awood ama xaq u leh inay go’aamiso jihada siyaasadeed ee Soomaaliya ama ay wax u dhinto wadajirka dhuleed ee dalka. Heshiisyada istiraatiijiga ah iyo qabanqaabooyinka amniga ee saameynaya dalka waa inay mar walba dhowraan qaab-dhismeedka dastuuriga ah iyo awoodda maamul ee dowladda Soomaaliya.

Khilaafaadka diblomaasiyadeed waa in lagu xalliyaa wadahadal, sharciga caalamiga ah iyo xiriir nabadeed, balse madaxbannaanida qaranka waa inay weligeed ahaataa tiirka ugu sarreeya ee wax lagu saleeyo.

Soomaaliya marnaba ma aha inay madaxbannaanideeda qaran ku gorgortanto si ay u hesho maalgashi, kaalmo dhaqaale ama xiriiro diblomaasiyadeed. Iskaashiga dhabta ahi waa kan xoojiya dalalka; ma aha mid wiiqa hay’adahooda dowladeed ama loolan geliya wadajirka dhulkooda.

Farriin Ku Socota Shacabka Soomaaliyeed

Tani waa fursad masiiri ah oo ay tahay in Soomaalida meel kasta oo ay joogaan ay si qoto dheer ugu fekeraan nooca dal ee ay doonayaan inay dhisaan.

Waa dal dunida kula hadla sharaf iyo haybad, ilaashada danihiisa qaran, adkeeya hay’adihiisa dowladeed, isla markaana go’aannada masiiriga ah u qaata si madaxbannaan.

Madaxda siyaasadduna waa inay ogaadaan in wadajirka qaranku uu ku xiran yahay mas’uuliyad, daahfurnaan iyo hoggaan loo dhan yahay. Dowladda waxaa waajib ku ah inay ilaaliso dalka, balse si la mid ah waa inay kalsoonida shacabka ku kasbataa maamul hufan oo lagula xisaabtami karo ficilladiisa.

Shacabka Soomaaliyeed waa inaysan u oggolaan in khilaafaadkooda gudaha ay fursad u noqdaan dano shisheeye oo doonaya inay saameeyaan mustaqbalka dalka.

Laga soo bilaabo Muqdisho ilaa Hargeysa, Garoowe, Kismaayo, Baydhabo iyo qurba-joogta Soomaaliyeed, mabda’a madaxbannaanida qaranku wuxuu mudan yahay tixgelin dhab ah iyo go’aan wadar-ogol ah oo lagu difaaco.

Xaaladda diblomaasiyadeed ee taagan waa inay sidoo kale xusuusin u noqotaa hoggaamiyeyaasha siyaasadda Soomaaliya in danta guud ee qaranka marnaba aan laga dhigin mid ka hooseysa rabitaanno shakhsi ah, loolan goboleed ama xisaabaad siyaasadeed oo gaar ah.

Soomaaliya waxa ay maanta u baahan tahay mowqif qaran oo midaysan, hay’ado xooggan iyo hoggaan karti u leh inuu matalo guud ahaan dalka.

Soomaaliya Waa Inay Mar Walba Horreysaa

Awoodda ummadi leedahay laguma cabbiro oo keliya awooddeeda ciidan, kheyraadka dhaqaale ama xiriirrada diblomaasiyadeed. Waxaa sidoo kale lagu cabbiraa sida shacabkeedu ugu heelan yihiin inay difaacdaan xorriyaddooda iyo sida ay isugu duubnaadaan marka la waxyeeleeyo danahooda qaran.

Soomaaliya waxay dhibaatooyin badan u soo dhabar-adaygtay si aysan u oggolaan in jiil kale uu dhaxlo dal kala qeybsan.

Tani ma aha mid ku saleysan colaad loo hayo shacabka UAE. Balse waa arrin ku saabsan is-ixtiraamka dalalka ka dhexeeya iyo xaqa asaasiga ah ee ay Soomaaliya u leedahay inay si madaxbannaan u maamusho arrimaheeda gudaha.

UAE iyo Soomaaliya waxa laga yaabaa inay leeyihiin taariikh ku saleysan iskaashi dhaqaale, mid diblomaasiyadeed iyo mid amni, hase yeeshee xiriirna kuma imaan karo waxyeellada madaxbannaanida Soomaaliya. Saaxiibtinimada ka dhexeysa dalalka waa inay ku dhisnaataa sinnaan, is-ixtiraam iyo dhowrista hay’adaha qaranka.

Shacabka Soomaaliyeed waa inay gartaan in difaaca dalku uusan ahayn mas’uuliyad saaran madaxweynaha oo keliya, sidoo kalena uusan ku ekeyn hal xisbi siyaasadeed, hal gobol ama hal beel. Waa xil qaran oo wadajir u saaran dhammaan shacabka.

Dadka Soomaaliyeed waxa laga yaabaa inay ku kala arti duwanaadaan siyaasadda, hoggaanka iyo xeerarka dowladda, balse marnaba waa inaysan ku murmin xaqa asaasiga ah ee uu dalkoodu u leeyahay inuu jiro isagoo ah qaran xor ah oo madaxbannaan.

Waa xilligii Soomaaliya wax kasta laga hormarin lahaa. Waa xilligii laga sarreyn lahaa kala-qeybsanaanta qabiilka, loolanka siyaasadeed iyo khilaafaadka gobollada. Waa in la difaaco madaxbannaanida dalka, iyadoo isla markaana la dalbanayo hoggaan xilkas ah iyo maamul daahfuran.

Soomaaliya waxaa iska leh shacabkeeda. Madaxbannaanideedu ma aha mid la iibsan karo, wadajirka dhulkeedu ma aha gorgortan, mustaqbalkeedana waxaa go’aamin kara oo keliya Soomaalida qudhooda.

Hal dal. Hal madaxbannaani. Hal mustaqbal.

Sidee u aragtaa warbixintan?

0 votes