Dowlad Goboleedka Puntland ayaa Garoowe ku toogasho ku fulisay haweeney lagu helay jirdil iyo dilka gabadh 14 jir ahayd oo ka shaqaynaysay guri
GALKAYO, Soomaaliya — Mas’uuliyiinta Dowlad Goboleedka Puntland ee Soomaaliya ayaa Talaadadii toogasho ku fuliyay Hodan Maxamuud, kaddib markii maxkamad ay ku heshay inay muddo dheer jirdil u geysatay, dabadeedna dishay Sabiriin Saylaan Cabdille oo ahayd gabadh 14 jir ah oo ka shaqaynaysay guri. Maxkamaddu waxay fulisay Qisaas — oo ah caddaalad aargudasho ah oo waafaqsan shareecada Islaamka — kadib codsi ka yimid qoyska dhibbanaha, kuwaas oo diiday dalabyo ku saabsanaa Diyo ama mag.
Xeer-ilaaliyayaashu waxay sheegeen in Cabdille, oo ahayd ilmo ka soo jeeda qoys danyar ah, loo diray inay shaqaale guri ka noqoto hoyga Maxamuud, halkaas oo ay kala kulantay tacaddi jireed oo joogto ah, kaas oo ugu dambayntii sababay dhimashadeeda. Saraakiisha ammaanka ayaa sheegay in baarayaashu taleefanka gacanta ee Maxamuud ka heleen caddeymo muuqaal ah oo naxdin leh, oo ay ku jireen muuqaallo muujinayay “rabshad xad-dhaaf ah oo soo noqnoqotay” oo loo geystay gabadha, taas oo garsoorayaashu go’aamiyeen inay si toos ah ula xiriirtay dilkeeda.
“Kiiskan waxaa lagu soo oogay iyadoo la hayo caddeymo cad, waxaana loo maray si waafaqsan shareecada Islaamka,” ayuu yiri sarkaal ka tirsan garsoorka gobolka oo codsaday inaan magaciisa la shaacin. “Qoysku waxay dalbadeen caddaalad, maxkamadduna waxay dhowrtay xaqaas.”
Mas’uuliyiinta Dowlad Goboleedka Puntland waxay sheegeen in xukunka lagu fuliyay digreeto dhaqan-gal ah oo gobolka Mudug ka jirta, taas oo faraysa in si adag loo dhaqan-geliyo shareecada Islaamka marka ay jiraan kiisaska dilka, iyadoo qayb ka ah dadaallada lagu xakameynayo dambiyada rabshadaha wata ee Galkayo. Magaalada oo ah xarun ganacsi oo maamul ahaan u kala qaybsan Dowlad Goboleedka Puntland iyo dowlad goboleedka deriska ah ee Galmudug, ayaa sannado badan la tacaalaysay amni-darro, xiisado beeleed iyo dambiyo xuduudaha ka gudba.
Mas’uuliyiinta gobolka ayaa sheegay inay tahay markii ugu horreysay tobannaan sano gudahood oo haweeney lagu dilo Puntland iyadoo loo marayo xukun aargudasho ah oo dil la xiriira. Dilkii ugu dambeeyay ee haweeney oo si fagaare ah looga warqabo gobolka wuxuu dhacay sannadkii 2013, markaas oo haweeney ka tirsan kooxda hubaysan ee Al-Shabaab ay ka mid ahayd 13 qof oo loo dilay inay ka qaybqaateen dilka caalim diimeed caan ahaa.
Warka ku saabsan dilka Cabdille iyo xukunka Maxamuud ayaa kiciyay dood qaran oo ballaaran oo ku saabsan sida loola dhaqmo shaqaalaha guryaha, kuwaas oo qaar badan oo ka mid ahi yihiin carruur, kana shaqeeya qoysaska Soomaaliyeed. Dhaqdhaqaaqayaasha, odayaasha iyo kooxaha u dooda xuquuqda carruurta ayaa mudaharaadyo ka dhigay guud ahaan Dowlad Goboleedka Puntland kaddib markii kiisku bannaanka yimid, iyagoo ku dooday in dhimashada Cabdille ay muujisay hannaan qotodheer oo inta badan qarsoon oo ah ka faa’iidaysiga iyo rabshadaha loo geysto carruurta u shaqo taga guryaha si ay qoysaskooda u taageeraan.
“Toogashadu ma tirtirayso nidaamkii u oggolaaday ilmahan inay si aamusnaan ah u dhibtooto,” ayuu yiri u doode ka shaqeeya daryeelka carruurta oo ku sugan Garoowe. “Waxaan u baahan nahay sharciyo, dhaqan-gelin iyo isbeddel bulsho si carruurta loo ilaaliyo waqti dheer ka hor inta aysan dhicin dambiyada noocan oo kale ah.”
Dhaqdhaqaaqayaasha ayaa ku baaqaya in la xoojiyo dammaanadaha sharci, in adeegyada bulshada ay sameeyaan kormeerro joogto ah, iyo in la dejiyo ciqaabo dambiyeed oo cad oo loo adeegsado loo-shaqeeyayaasha tacaddiga u geysta shaqaalaha guryaha. Waxay sidoo kale doonayaan ololeyaal wacyigelin dadweyne oo lagu beddelayo caadooyinka bulsheed ee caadiyeeya in carruurta guryaha lagu shaqaaleysiiyo, iyo in la ballaariyo helitaanka waxbarashada iyo taageerada dakhliga ee qoysaska nugul.
Mas’uuliyiintu waxay toogashadii Talaadada ku tilmaameen caddaalad loo sameeyay ehelada Cabdille iyo farriin loo dirayo dembiilayaasha damacsan inay falal noocaas ah geystaan. “Tani waa digniin,” ayuu yiri sarkaal. “Qof kasta oo ku xadgudba ama ka faa’iidaysta dadka tabarta daran wuxuu wajihi doonaa awoodda sharciga oo dhan.”
Kiisku wuxuu soo jiitay dareenka farqiga u dhexeeya dhaqamada Islaamiga ah iyo kuwa dhaqanka ee ka jira nidaamka caddaaladda Soomaaliya, iyo culayska hay’adaha saaran marka ay isku dayayaan inay dheellitiraan ka-hortagga dambiyada iyo dib-u-habeyn ballaaran oo lagu ilaalinayo carruurta. Iyadoo Dowlad Goboleedka Puntland ay dhaqan-gelinayso digreetadeeda ku saabsan kiisaska dilka, su’aasha hortaalla siyaasad-dejiyeyaasha iyo bulshooyinka ayaa ah in ka-hortagga sharciyeed lagu lamaanayn doono ka-hortag nidaamsan — laga bilaabo nidaaminta shaqada guryaha ilaa xoojinta shabakadaha badbaadada bulshada — si loo hubiyo in Sabiriin kale aysan gelin guri ay caawintu ugu beddelanto waxyeello.
Waxaa qoray Cali Muuse
Axadle Times international–Kormeer.
