Isniin, Luulyo 20, 2026
Muqdisho (AX) — Dowladda Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa Isniintii dib ugu laabtay miiska wadaxaajoodka ee Muqdisho, iyagoo dib u bilaabay wadahadallo lagu doonayo in lagu soo afjaro ismari-waaga ka taagan doorashooyinka iyo isbeddellada dastuurka ee lagu muransan yahay.
Turkiga ayaa qabtay wareegga labaad ee wadahadallada, isagoo isu keenay wakiillo ka kala socday Dowladda Federaalka Soomaaliya, Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed iyo Nabad iyo Nolol. Ergooyin ka socday Turkiga, Mareykanka, Boqortooyada Ingiriiska, Midowga Yurub iyo Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale ka qayb galay.
Ilo-wareedyo ayaa sheegay in wada-tashiyadu u dhaceen kulammo kala gaar ah, iyadoo dhexdhexaadiyeyaashu koox kasta oo mucaarad ah si gooni ah ula kulmeen. Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed ayaa yeelatay kulankii ugu horreeyay, waxaana galinkii dambe ee Isniinta ku xigay Nabad iyo Nolol. Mas’uuliyiinta dowladda federaalka ayaa iyaguna kulan gaar ah la yeeshay dhexdhexaadiyeyaasha.
Ilo-wareedyo ayaa sheegay in isbahaysi mucaarad ah oo uu hoggaamiyo Ra’iisul Wasaarihii hore Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke la filayo inuu Talaadada ka qayb galo wadahadallada.
Wareeggii hore, ka qaybgalayaashu waxay soo bandhigeen hannaannada ay doorbidayaan in doorashooyinka loo qabto. Marxaladdan labaad waxaa loogu talagalay in lagu qiimeeyo laguna barbar dhigo soo-jeedimahaas.
Ilo-wareedyo xog-ogaal u ah wadaxaajoodka ayaa sheegay in afar hannaan doorasho loo soo bandhigay dhexdhexaadiyeyaasha.
Isniintii, dowladda iyo kooxaha mucaaradka ayaa ku heshiiyay saddex mabda’ oo guud: in la sii hayo qoondada beelaha, la ilaaliyo qoondada haweenka ee 30% iyo in doorashooyinka lagu qabto hannaan qof iyo cod ah.
Sii haynta qoondada beelaha waxay ka dhigan tahay in la ilaaliyo nidaamka awood-qaybsiga beelaha ee 4.5, kaas oo kuraasta baarlamaanka u qaybiya beelaha.
Weli ma bilaaban wadaxaajoodyo faahfaahsan oo ku saabsan qodobbada udub-dhexaadka u ah khilaafka, oo ay ka mid yihiin saldhigga dastuuriga ah ee codbixinta, hannaanka doorasho ee la qaadanayo iyo guddiga doorashada ee maamuli doona geeddi-socodka.
Dowladda federaalka ayaa ku doodaysa in doorashooyinka lagu qabto Dastuurka la ansixiyay 2026. Kooxaha mucaaradka ayaa ku adkaysanaya in Dastuurka Kumeelgaarka ah ee 2012 uu saldhig u ahaado doorashooyinka iyo shuruucda doorashada.
Ilo diblomaasiyadeed ayaa sheegay in dhexdhexaadiyeyaashu rajaynayaan in daneeyayaasha siyaasadda Soomaaliya ay ku heshiiyaan hal hannaan doorasho iyo hab lagu hirgeliyo, taas oo gacan ka geysan karta in laga baaqsado khilaaf hor leh isla markaana horumar laga sameeyo dib-u-dhiska siyaasadeed ee dalka.
Ismari-waaggan ayaa ka dhashay wax-ka-beddello dastuur oo ay taageertay dowladda federaalka, kuwaas oo dadka dhaliila ay sheegayaan inay muddo-xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku kordhin karaan hal sano, doorashooyinka federaalkana dib ugu dhigi karaan ilaa 2027.
Doorashada madaxweynaha Soomaaliya ayaa loo qorsheeyay inay dhacdo bishii May, kaddib markii muddo-xileedka Baarlamaanku dhammaaday bishii Abriil. Hase yeeshee, khilaafka ku saabsan qaab-dhismeedka doorashada — iyo dadaalka dowladda ee ku aaddan in laga guuro nidaamka dadban ee ku salaysan beelaha loona gudbo doorashooyin toos ah — ayaa doorashada geliyay hubanti la’aan.
